Zakażenie HPV a rak głowy i szyi

Szybko wzrasta też liczba dowodów na to, że zakażenie HPV może być przyczyną raka jamy ustnej, gardła lub krtani, a to dodatkowo przekonuje o konieczności wykonywania szczepień również u mężczyzn i chłopców.
Badania kliniczne prowadzone przez firmę MSD dowiodły, że czterowalentna szczepionka Silgard zapewnia niemal stuprocentową ochronę przed zmianami przedrakowymi i nieinwazyjnym rakiem szyjki macicy powodowanymi przez wirusy HPV typu 16 i 18, odpowiedzialne za 70 proc. wszystkich przypadków raka szyjki macicy. Wykazano również, że Silgard jest skuteczny w ochronie przed typami wirusa HPV 6 i 11 odpowiedzialnymi za 90 proc. przypadków brodawek płciowych.
Nowe, prezentowane w Chicago dane dotyczą skuteczności Silgardu w zapobieganiu zmianom wywołanym przez dziesięć innych typów wirusa HPV (31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59). Typy te nie są ujęte w składzie preparatu, a odpowiadają za kolejne ponad 20 proc. raków szyjki macicy na świecie. W ocenie ochrony krzyżowej uwzględniono następujące punkty końcowe: zmniejszenie liczby przypadków zmian przedrakowych (CIN2) i dysplazji szyjki macicy średniego do dużego stopnia (CIN2/3) oraz raka gruczołowego in situ (AIS) w ciągu trzech lat obserwacji. Do analizy zakwalifikowano kobiety, które miały negatywny wynik badania cytologicznego i w momencie rozpoczęcia badania nie były zakażone żadnym z 14 objętych oceną typów HPV.
Analiza wyników badań FUTURE I i FUTURE II wykazała, że podanie Silgardu spowodowało zmniejszenie liczby przypadków zmian chorobowych wywołanych przez nieobecne w szczepionce typy HPV o 27-62 proc. (w zależności od typu wirusa). "To bardzo ważna informacja. Udowodniono, że nasz układ immunologiczny może się pomylić - w tym przypadku na naszą korzyść - i dodatkowo wytworzyć przeciwciała przeciwko typom wirusa podobnym do typów znajdujących się w szczepionce - mówi prof. Sławomir Majewski, prezes Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Zakażeń HPV. - Szacuje się, że dzięki zjawisku ochrony krzyżowej, Silgard może zapobiegać 90 proc. przypadków raka szyjki macicy".
W październikowym wydaniu amerykańskiego czasopisma Cancer ukazał się artykuł naukowców z University of Texas i Cancer Center w Houston, którzy donoszą o zwiększaniu się liczby przypadków raka jamy ustnej i gardła (wargi, migdałków, podstawy języka) w populacji mężczyzn przed 45 rokiem życia (2007, 110: 1429-1435). Oszacowano, że wiele z tych nowotworów spowodowanych jest infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego, zwłaszcza typem 16. Młodzi mężczyźni chorują na nie trzy razy częściej niż kobiety. Do podobnych wniosków doszli autorzy pracy zamieszczonej w maju br. na łamach General Dentistry (2007, 55: 252-254).
"Za dynamiczny wzrost liczby zachorowań na nowotwory zlokalizowane w obrębie głowy i szyi, a wywołane przez HPV odpowiadają coraz powszechniejsze stosunki oralno-genitalne. Od dawna uznawanymi czynnikami prokancerogennymi są tu palenie tytoniu oraz picie wysokoprocentowego alkoholu" - wyjaśnia prof. S. Majewski. Zdarzają się jednak przypadki raków głowy i szyi także u 20-latków, którzy nigdy nie palili i nie piją alkoholu. Zdaniem badaczy, duże znaczenie dla obserwowanej tendencji mają też coraz wcześniejsza inicjacja seksualna oraz częstsze niż kiedyś zmienianie partnerów seksualnych. 29 proc. Amerykanów i 9 proc. Amerykanek ma w swoim życiu 15 lub więcej partnerów seksualnych, a ponad połowa nastolatków będących w wieku 15-19 lat uprawia seks oralny.
Nowotwory jamy ustnej i gardła często mają bardzo agresywny charakter i dlatego wiele z przypadków tych raków jest wykrywanych w późnym, trudnym do wyleczenia stadium. Zdaniem lekarzy i naukowców, jest to kolejny powód do szczepienia przeciwko infekcjom HPV także chłopców.
Podstawową przeszkodą w upowszechnianiu szczepień anty-HPV jest ich wysoki koszt. "Szczepienie przeciwko HPV nie znajduje się na liście szczepień zalecanych. Chcielibyśmy to zmienić" - mówi prof. Jan Kotarski, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego.