Wykonanie kontraktu a strajk

Świadczeniodawca, w tym wypadku szpital, ponosi odpowiedzialność za zaniechanie udzielania świadczeń przez swoich pracowników, a także zleceniobiorców i podwykonawców. Odpowiedzialność wynika stąd, że to szpital organizuje proces udzielania świadczeń, dobierając odpowiednie osoby, kierując ich pracą, dokonując zleceń i nadzorując wykonanie. W przypadku zagrożenia strajkiem szpital zobowiązany jest podjąć wszelkie działania, które zminimalizują zasięg i czas strajku oraz ograniczą jego wpływ na wykonanie kontraktu. Należy przede wszystkim dążyć do porozumienia z pracownikami, nakłaniając ich do odstąpienia od strajku. W tym celu warto czynić ustępstwa i przedstawiać w sposób racjonalny korzyści, wiążące się z kontynuowaniem pracy oraz zagrożenia, wynikające z jej przerwania.

Procedura do wykorzystania

Jeżeli postulaty strajkowe sprowadzają się do żądań płacowych, których szpital nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie, to istnieje możliwość wystąpienia do Narodowego Funduszu Zdrowia o podwyższenie kwoty zobowiązania kontraktowego. Odpowiednia procedura została przewidziana w § 42 Ogólnych warunków umów (OWU). Uprawnia ona każdą ze stron kontraktu do wnioskowania na piśmie o zmianę umowy w uzasadnionych przypadkach. Uzasadnieniem będą narastające żądania płacowe pracowników, których pokrycie w ramach dotychczasowej kwoty zobowiązania funduszu nie jest możliwe. Po złożeniu odpowiedniego wniosku fundusz ma 30 dni na podjęcie negocjacji w sprawie zmiany kontraktu, chyba że w terminie 21 dni udzieli na piśmie odpowiedzi odmownej wraz z uzasadnieniem. Uzyskanie podwyżki w tym trybie jest równoznaczne ze zmianą tych warunków kontraktu, które podlegały ocenie przy wyborze oferty. Konieczność wprowadzenia takiej zmiany obliguje fundusz do niezwłocznego wszczęcia postępowania kontraktowego i sprawia, że podwyższony kontrakt obowiązuje tylko do czasu zawarcia nowego kontraktu (art. 158 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Szpital może wystartować we wszczętym postępowaniu, ale nie ma gwarancji jego wygrania. Nowy kontrakt zostanie zawarty z tym oferentem, który przedstawi najlepszą ofertę.

Protest jako planowana przerwa

NFZ musi zostać poinformowany o tym, że świadczenia w danym zakresie nie będą udzielane. Im wcześniej, tym lepiej. Najkorzystniejsze dla szpitala wydaje się użycie trybu powiadomienia o planowanej przerwie. Przepisy nie wykluczają możliwości zastosowania tego trybu w przypadku zagrożenia strajkiem. Zgodnie z § 9 OWU, szpital może powiadomić fundusz z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem o planowanej przerwie w udzielaniu świadczeń, wskazując przewidywany okres jej trwania. Dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ ma wówczas 14 dni na udzielenie zgody albo wyrażenie sprzeciwu. Brak odpowiedzi w wyznaczonym terminie uważa się za zgodę. Zastosowanie tego rozwiązania umożliwia zaprzestanie świadczeń na czas strajku, za zgodą funduszu, bez konieczności zapewniania ich ciągłości, ponieważ świadczenia szpitalne (poza świadczeniami udzielanymi w oddziale ratunkowym i na izbie przyjęć) należą do świadczeń rozliczanych na podstawie ceny jednostkowej.
Powiadomienie funduszu w krótszym terminie obliguje szpital do jednoczesnego podjęcia czynności w celu zachowania ciągłości udzielania świadczeń. Jeżeli szpital nie będzie w stanie zapewnić ciągłości świadczeń w czasie strajku, to powinien poinformować fundusz o zaistnieniu okoliczności stanowiących przeszkodę w wykonaniu kontraktu. Fundusz oceni wówczas możliwość usunięcia przeszkody i wyznaczy ku temu odpowiedni termin. Niemożliwość usunięcia przeszkody lub niedotrzymanie terminu uprawnia fundusz do rozwiązania kontraktu bez zachowania terminu wypowiedzenia.
Najpoważniejszym problemem przy skorzystaniu z trybu powiadomienia o planowanej przerwie może okazać się ustalenie terminu strajku, ponieważ ogłoszenie strajku wymagane jest na 5 dni przed jego rozpoczęciem i żaden przepis nie obliguje związków zawodowych do określenia z góry czasu jego trwania. Dlatego w negocjacjach ze związkowcami należy dążyć do uzyskania przynajmniej orientacyjnych informacji dotyczących terminu i czasu trwania strajku, przedstawiając zagrożenia związane z zaprzestaniem udzielania świadczeń bez zgody funduszu. Oprócz natychmiastowego rozwiązania kontraktu należą do nich kary umowne, które mogą dojść do 4 proc. całej kwoty zobowiązania funduszu.
Istnieje możliwość uzupełnienia wykonania kontraktu po zakończeniu strajku. W myśl § 17 ust. 4 OWU, należność za bieżący okres sprawozdawczy może być większa niż wynikająca z planu rzeczowo-finansowego, gdy należności za poprzednie okresy były mniejsze niż określone w tym planie. Łączna kwota należności za bieżący i poprzednie okresy sprawozdawcze nie może być wyższa od łącznej kwoty przewidzianej dla tych okresów w planie rzeczowo-finansowym. Skorzystanie z powyższej możliwości nie wymaga uzgodnień z funduszem.

Jak zaskarżyć decyzję do prezesa NFZ?

Przekazanie kontraktów szpitalom, które nie strajkują, może nastąpić pod warunkiem rozwiązania dotychczasowych kontraktów i ogłoszenia nowych postępowań kontraktowych. Niestrajkujące szpitale przejmą kontrakty, jeżeli przedstawią w tych postępowaniach oferty korzystniejsze od szpitali strajkujących. Aby przeciwstawić się takiemu biegowi wypadków, należy zaskarżyć rozwiązanie kontraktu do prezesa NFZ, co zawiesza rozwiązanie umowy, a następnie złożyć pozew do sądu. W uzasadnieniu trzeba podać wszelkie okoliczności wskazujące na odpowiedzialność... funduszu za zaistniałą sytuację.

Podstawa prawna:
1) art. 474 Kodeksu cywilnego,
2) art. 158 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 ze zm.),
3) art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zborowych (Dz.U. nr 55, poz. 236 ze zm.),
4) § 3 ust. 1, § 9, § 17 ust. 4, § 29 ust. 3 pkt 2, § 34 ust. 4 oraz § 42 załącznika do rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 6 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 197, poz. 1643).