,W chorobie zwyrodnieniowej stawów nowe preparaty będą przywracać żywotność chrząstki"

- Jak istotną rolę odgrywają NLPZ w leczeniu chorób reumatycznych?
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne mają szerokie zastosowanie w chorobach reumatycznych - działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie, a ból jest podstawowym objawem wszystkich chorób reumatycznych. To grupa leków wspomagających, niezwykle potrzebnych pacjentom, pozwalających im w miarę normalnie funkcjonować w społeczeństwie, jednak nie hamujących istoty samego procesu chorobowego. Dlatego ważne jest, by jednocześnie leczyć tych chorych lekami odżywiającymi chrząstkę (choroba zwyrodnieniowa stawów) lub hamującymi atak własnych komórek na własne tkanki (choroby autoimmunologiczne).
Historia NLPZ zaczyna się od ,zwykłej" aspiryny. Leki z tej grupy farmakologicznej przechodziły różne modyfikacje, aż otrzymano preparaty o stosunkowo najmniej szkodliwym działaniu na narządy wewnętrzne przy dobrych efektach przeciwbólowych i przeciwzapalnych. NLPZ to leki tzw. pierwszego rzutu - stosujemy je, gdy nie do końca wiemy, z jaką jednostką z grupy chorób reumatycznych mamy do czynienia, a więc nie bardzo możemy podjąć właściwe leczenie.

- Czy leczenie samymi NLPZ wystarczy?
- W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów stosuje się leczenie kompleksowe połączone z dużą ilością ruchu nie przeciążającego stawów. W tych przypadkach niesteroidowe leki przeciwzapalne podaje się tylko w okresach zaostrzeń, uzupełniając je paracetamolem działającym przeciwbólowo.
A kiedy za ich pomocą uda się zmniejszyć odczyn zapalny i ból, można próbować regenerować chrząstki i przedłużać życie starzejącym się stawom przy użyciu innych leków.
W przypadku innych chorób zapalnych tkanki łącznej obejmującej układ ruchu konieczne jest dokładne rozpoznanie, z jakiego typu jednostką chorobową mamy do czynienia - decyzje podjęte pod wpływem błędnego rozpoznania mogą bowiem więcej zaszkodzić niż pomóc.
Znacznie trudniejsze jest leczenie pacjentów z zapalnymi chorobami stawów, mięśni czy naczyń krwionośnych. W tych przypadkach - szczególnie gdy proces zapalenia jest bardzo nasilony i obejmuje nie tylko stawy, ale i narządy wewnętrzne - musimy korzystać ze steroidowych leków przeciwzapalnych oraz z leków modyfikujących chorobę, czyli hamujących atak własnych komórek organizmu.
Cała istota chorób reumatoidalnych polega bowiem na tym, że nasze własne komórki, które powinny nas bronić przed obcymi antygenami, w tym przypadku atakują własne stawy i narządy.

- Czy stosowanie steroidów to bezpieczna terapia?
- Leki z grupy hormonalnych, przy swej ogromnej skuteczności, mają niestety całe mnóstwo działań niepożądanych, związanych z aktywnością hormonów. Z przewlekłym stosowaniem tych leków narasta możliwość objawów niepożądanych, np. osteoporozy, zaostrzenia choroby wrzodowej żołądka, upośledzenia w gojeniu się nadżerek błony śluzowej żołądka, zaburzeń gospodarki węglowodanowej i elektrolitowej. Tym samym mogą powodować cukrzycę i nadciśnienie tętnicze. Liczba działań niepożądanych jest tak duża, że korzystać z tych leków można tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z bardzo ciężkimi postaciami zapalnych chorób układowych i konieczne jest szybkie likwidowanie odczynów zapalnych w narządach - np. ratowanie nerek lub innych narządów ważnych dla życia. Traktuje się je wtedy jako leczenie ,mostowe", ułatwiające uzyskanie remisji.

- Leki niesteroidowe też niosą ze sobą pewne zagrożenia.
- NLPZ stosuje się w każdej sytuacji leczenia przewlekłej formy choroby reumatycznej. One niestety też wywołują działania niepożądane (najgroźniejsze to zaburzenie warstwy ochronnej śluzówki przed szkodliwym działaniem kwasu solnego). Przy długim ich stosowaniu może dojść do uszkodzeń przede wszystkim ze strony układu pokarmowego, związanych z uszkodzeniem błony śluzowej. Mogą także wystąpić niepożądane objawy ze strony nerek. Gdy pacjent oprócz choroby reumatoidalnej ma zmniejszoną wydolność nerek, nieostrożnym leczeniem można mu to schorzenie pogłębić. Zmiany w przewodzie pokarmowym często przebiegają bezobjawowo i bezboleśnie, i dopiero krwawienie z przewodu pokarmowego lub perforacja jelita może być pierwszym objawem. Wtedy pojawia się nawet ryzyko śmierci i pacjent musi być poddany leczeniu szpitalnemu.

- Czy chorobę reumatoidalną można całkowicie wyleczyć?
- Jak powiedziałem, nie ma jednej choroby reumatoidalnej - są liczne jednostki zapalnych chorób reumatycznych i różne jest ich leczenie. W chorobach reumatycznych możemy mówić o wyleczeniu jedynie w reaktywnym zapaleniu stawów, gdy usunięcie antygenów czynnika zakaźnego usuwa przyczynę toczącego się procesu zapalnego stawów. W układowych zapalnych chorobach reumatycznych dąży się do uzyskania remisji, czyli zatrzymania procesu niszczenia narządów wewnętrznych i stawów, dzięki czemu można uchronić chorego przed kalectwem, poprawić jakość życia, a niejednokrotnie to życie znacznie przedłużyć. W przypadkach choroby zwyrodnieniowej stawów, istnieją przesłanki, że nowoczesne preparaty będą w stanie przywracać żywotność chrząstki, a nawet zwiększać możliwość jej regeneracji. Na obecnym etapie nie ma niestety jeszcze takiej możliwości. Osiągnięciem jest utrzymywanie wieloletnich remisji pozwalających choremu na prawidłowe uczestniczenie w życiu społecznym.