Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej - ważne terminy obowiązywania przepisów

Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta jest szczególnie istotna dla kierujących placówkami szpitalnymi. Wdrożenie nowych przepisów powinno rozpocząć się tam już we wrześniu, tak by umożliwić zakończenie z sukcesem wszystkich procedur koniecznych dla udzielania w przyszłości świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

Najważniejsze elementy systemu jakości w opiece zdrowotnej

Zgodnie z ustawą, na system jakości i bezpieczeństwa pacjenta w opiece zdrowotnej składają się cztery podstawowe elementy:

1. autoryzacja;
2. wewnętrzny system zarządzania jakością i bezpieczeństwem;
3. akredytacja;
4. rejestry medyczne w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy z 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia.

Jak szpital może uzyskać autoryzację

Z perspektywy kierującego podmiotem wykonującym działalność leczniczą kluczowe będzie uzyskanie autoryzacji. Jest ona bowiem, zgodnie z art. 6 ustawy o jakości, „warunkiem realizacji przez podmiot wykonujący działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach profili systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 95l ustawy o świadczeniach”. Chodzi o szpitale należące do „sieci”, o której mowa w cytowanym przepisie.

Żeby uzyskać autoryzację, szpital musi przede wszystkim spełniać wymogi tzw. rozporządzeń koszykowych. Czyli „wydanych na podstawie ustawy o finansowaniu świadczeń, określających warunki realizacji danego świadczenia gwarantowanego, w tym dotyczących personelu medycznego i wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną, mając na uwadze konieczność zapewnienia wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej oraz właściwego zabezpieczenia tych świadczeń”. Nie jest to więc nowość dla kierujących placówkami. Jednak kumulatywnie placówka musi spełnić warunek posiadania wewnętrznego systemu, który składa się z zasad, procedur, metod oraz opisów stanowisk pracy — w celu zapobieżenia wystąpieniu zdarzeń niepożądanych.

Autoryzacji udziela Narodowy Fundusz Zdrowia na wniosek podmiotu prowadzącego działalność leczniczą, po uprzednim odbyciu tzw. wizyty autoryzacyjnej. Autoryzacja jest wydawana na 5 lat, a NFZ ma obowiązek ustawowy rozpatrzyć wniosek w terminie 3 miesięcy od jego złożenia. Decyzja o udzieleniu lub odmowie autoryzacji jest decyzją administracyjną, co implikuje możliwość odwołania od jej treści.

Ustawa przewiduje pewne udogodnienia dla podmiotów, które w toku procedury autoryzacyjnej nie będą spełniały wszystkich wymogów, dlatego — w mojej ocenie — tak ważne jest pilne podjęcie kroków, by przygotować się do procedury. W toku postępowania administracyjnego, NFZ będzie mógł wskazać podmiotowi istniejące uchybienia i wyznaczyć termin na ich usunięcie, tym samym zawieszając trwające postępowanie. Jest to swoista ochrona podmiotu przed ostatecznym wydaniem decyzji dla niego niekorzystnej.

Gdyby jednak taka decyzja zapadła, art. 14 ustawy wskazuje, że kolejny wniosek o autoryzację w tym samym zakresie może zostać złożony po upływie 12 miesięcy od dnia doręczenia decyzji administracyjnej o odmowie wydania albo cofnięciu autoryzacji. Przepis ten powinien być przedmiotem szczególnej uwagi w zakresie analizy ryzyka prowadzonej działalności leczniczej.

Obowiązkowy wielowymiarowy system wewnętrzny

Bez zbudowania wewnętrznego systemu żaden podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych nie będzie mógł funkcjonować. Zakres tego systemu jest szeroki z powodu zadań, które zostały mu przydzielone. Podmiot wykonujący działalność leczniczą w ramach wewnętrznego systemu:

1. wdraża rozwiązania służące identyfikacji ryzyka wystąpienia zdarzeń niepożądanych i zarządzaniu tym ryzykiem w ramach udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej;
2. identyfikuje obszary priorytetowe dla poprawy jakości i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej;
3. określa kryteria i metody potrzebne do zapewnienia skutecznego nadzoru nad jakością i bezpieczeństwem udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej;
4. okresowo monitoruje i ocenia jakość i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej;
5. monitoruje zdarzenia niepożądane;
6. zapewnia dostęp do szkolenia służącego uzyskaniu i podnoszeniu kompetencji personelu w zakresie jakości i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń;
7. prowadzi badania opinii i doświadczeń pacjentów na podstawie ankiety, o której mowa w art. 20 ust. 1. Chodzi o ankietę, której wzór zostanie opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej ministra właściwego ds. zdrowia.

Ustawowo odpowiedzialnym za prowadzenie systemu przepisy czynią kierownika podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Ma on odpowiadać za: przeprowadzanie analizy przyczyn źródłowych zdarzenia niepożądanego, zapewnianie zasobów i informacji niezbędnych do właściwego monitorowania jakości i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej i opracowywanie dokumentów określających zasady, procedury, metody oraz opisy stanowisk pracy, o których mowa w wymienionych wyżej punktach 1-7.

Spełnianie standardów akredytacyjnych

Ustawa wprowadza także zmiany w dotychczasowym modelu akredytacji. Obecnie akredytacja ma na celu potwierdzenie spełniania przez podmiot wykonujący działalność leczniczą standardów akredytacyjnych w zakresie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz funkcjonowania tego podmiotu.

Akredytacji będzie udzielał bezpośrednio minister właściwy do spraw zdrowia na okres 4, a nie jak dotychczas 3 lat. Projekty standardów akredytacyjnych i ich aktualizację opracowuje Rada Akredytacyjna. Ustawa nie uchyla przepisów powołujących Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia, podmiot ten nadal będzie pełnił swoje dotychczasowe zadania. Wizytatorzy, którzy będą weryfikowali standardy w podmiotach i ich działania będą publikowane w Systemie Monitorowania Wniosków o Udzielenie Akredytacji, jako systemie teleinformatycznym mającym na celu ułatwienie stronom prowadzenie procedury.

PRZECZYTAJ TAKŻE: MZ określiło nowe zadania Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia