Uprawnienia kontrolerów BHP w zakładach opieki zdrowotnej (część I)

W ramach nadzoru organ założycielski powinien udzielać ZOZ-owi pomocy przy wykonywaniu zadań z zakresu BHP, dokonywać co najmniej raz w roku oceny stanu BHP w zakładzie oraz określać kierunki poprawy tego stanu, a także - w miarę potrzeb i możliwości - inicjować i prowadzić badania naukowe dotyczące BHP.
Obowiązki pracodawcy
Najważniejszą instytucją powołaną do kontroli stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy jest Państwowa Inspekcja Pracy. Kontrolę warunków pracy w zakładzie opieki zdrowotnej mogą przeprowadzić również we właściwym im zakresie Państwowa Inspekcja Sanitarna, Urząd Dozoru Technicznego, Państwowa Inspekcja Ochrony rodowiska oraz Straż Pożarna. Oprócz nich wewnętrznymi organami kontroli BHP w zakładzie są służba BHP - działająca z ramienia pracodawcy oraz społeczna inspekcja pracy - kierowana przez związki zawodowe. Służba BHP tworzona jest w zakładach, które zatrudniają powyżej 100 pracowników. W zakładach zatrudniających do 100 osób zadania wykonywane przez służbę BHP spoczywają na pracodawcy.
Pracodawca może powierzyć wykonywanie zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu pracy albo pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. W zakładach zatrudniających powyżej 250 pracowników powoływana jest ponadto komisja BHP, pełniąca funkcję organu doradczego i opiniodawczego.
Szkolenia pracowników
Kontrola BHP w pierwszym rzędzie obejmuje przygotowanie pracowników do pracy. Kontroler sprawdza, czy wszyscy pracownicy odbyli wstępne i okresowe szkolenia BHP. Zasady tych szkoleń, ich zakres, wymagania programowe i sposób dokumentowania określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 62, poz. 285). Przy okazji inspektor może sprawdzić wydanie szczegółowych instrukcji i wskazówek BHP na poszczególnych stanowiskach pracy. Następnie kontroli podlega poddanie pracowników wymaganym badaniom lekarskim. Tryb i zakres tych badań oraz częstotliwość badań okresowych, a także sposób ich dokumentowania określa rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. nr 69, poz. 332 ze zm.).
Kontroler zwraca następnie uwagę na funkcjonowanie służby BHP: czy została powołana, jak działa oraz czy jej pracownicy albo pracownik, któremu powierzono wykonywanie jej zadań, posiadają odpowiednie kwalifikacje. Kwestie te normuje art. 237 (11) Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 109, poz. 704).
Czynniki niebezpieczne dla zdrowia
Kontrola dotycząca czynników szkodliwych, niebezpiecznych i uciążliwych rozpoczyna się od sprawdzenia, czy pracodawca zawiadomił na piśmie właściwego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności w celu uzyskania decyzji co do rodzaju badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia. Jeśli decyzja taka została wydana, inspektor sprawdza, czy wykonano badania i pomiary określone w decyzji. Brak takiej decyzji nie zwalnia pracodawcy z obowiązku przeprowadzenia badań i pomiarów, rejestrowania i przechowywania wyników oraz udostępniania ich pracownikom, zgodnie z art. 227 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Szczegóły unormowane zostały w rozporządzeniu ministra zdrowia i opieki społecznej z 9 lipca 1996 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 86, poz. 394).
Kontroler stwierdza założenie rejestru wyników badań i pomiarów, przegląda wyniki i sprawdza, czy mieszczą się w granicach dopuszczalnych norm, określonych w rozporządzeniu (Dz. U. nr 79, poz. 513; zm. Dz. U. z 2001 r. nr 4, poz. 36). Po czym przechodzi do sprawdzenia rejestru czynników rakotwórczych, zawierającego wykaz stanowisk pracy, na których występuje narażenie na te czynniki. Rejestr ten powinien być prowadzony zgodnie z art. 222 § 3 Kodeksu pracy, a także przepisami rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. nr 121, poz. 571). Kontroler sprawdza także, czy dane z tego rejestru są przekazywane właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu oraz inspektorowi pracy na druku ?Informacje o czynnikach rakotwórczych", którego wzór zawiera ww. rozporządzenie.