Dyrektor szpitala nie może zgodzić się na ponadlimitowe dyżury lekarskie

Limit 8 dyżurów lekarskich w miesiącu i 2 tygodniowo wynika z przepisu art. 32j ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Ten limit został ustalony nie tylko ze względu na zagwarantowanie lekarzom prawa do wypoczynku, ale także ze względu na bezpieczne i higieniczne warunki udzielania świadczeń zdrowotnych, jakie zakład opieki zdrowotnej powinien zapewniać zarówno lekarzom - swoim pracownikom, jak i pacjentom. Nasi Czytelnicy zdają się zapominać, że sprawa dyżurów nie zamyka się wyłącznie w kręgu szpitala i dyżurujących lekarzy, ale w największej mierze dotyczy pacjentów. Nie ulega wątpliwości, iż nadmierna liczba dyżurów lekarskich prowadziłaby do przemęczenia lekarza, który przecież nie otrzymuje za czas pełnienia dyżuru czasu wolnego i tylko w uzasadnionych przypadkach może zostać zwolniony z części dnia pracy po zakończonym dyżurze. Z reguły lekarz bezpośrednio po dyżurze kontynuuje pracę w normalnych godzinach pracy. Nadmierna liczba dyżurów prowadziłaby do wyczerpania organizmu lekarza, pozbawionego możliwości należytej regeneracji, co rodziłoby określone zagrożenia po stronie pacjentów. Oprócz niechęci przemęczonego lekarza i świadczeń zdrowotnych o obniżonej jakości, pacjentowi groziłoby podwyższone ryzyko zostania ofiarą poważnego błędu medycznego.
Dodatkowe ograniczenie
Chciałbym zaznaczyć, że kwestią limitu dyżurów lekarskich zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który posługując się tego rodzaju argumentami, jak wyżej przedstawione, ustanowił dodatkowy limit dyżurów lekarskich. Trybunał uznał, że przepis ustanawiający nieprzekraczalną normę 8 dyżurów lekarskich w miesiącu i 2 w tygodniu stwarza możliwość zobowiązania lekarzy do nieprzerwanej pracy przez 4 kolejne dni (np. od soboty do wtorku), co naruszałoby konstytucyjne prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wobec tego orzekł, że przepis ustanawiający normy dyżurowe jest zgodny z Konstytucją RP pod warunkiem, że nie nakłada na lekarza obowiązku pełnienia dyżuru przez okres dłuższy niż 2 następujące po sobie dni, co byłoby niezgodne z naszą konstytucją.
Z przedstawionych przepisów, argumentów i orzeczenia Trybunału wynika, iż pełnienie dyżurów w czasie przekraczającym wyznaczone limity jest niedopuszczalne. W związku z tym dyrektorowi szpitala, który uległby prośbom naszych Czytelników, groziłaby interwencja Państwowej Inspekcji Pracy, organu nadzorczego szpitala oraz wojewody w zakresie dostosowania działalności zakładu do obowiązujących przepisów pod groźbą wykreślenia z rejestru.
Czasami bez dyżurów
Naszym młodym lekarzom, którzy ciułają na mieszkanie, pozostaje doradzić, aby potrzebne środki zdobywali raczej w drodze ubiegania się o podwyżki wynagrodzenia, niż nadmiernego zawyżania wymiaru świadczonej pracy.
Stale należy mieć na uwadze okoliczność, iż dyżury mogą zostać odebrane z dnia na dzień. Nie należy ich traktować jako formy należnego, dodatkowego wynagrodzenia. Obowiązek ich pełnienia nie oznacza uprawnienia do żądania od pracodawcy wyznaczenia ustalonej liczby dyżurów. Określone przepisami 2 dyżury tygodniowo i 8 miesięcznie nie ustalają liczby dyżurów, lecz wyznaczają maksima obciążeń. Lekarza nie można zobowiązywać do pełnienia większej liczby dyżurów, natomiast można zobowiązywać go do liczby mniejszej lub w ogóle zwolnić go z tego obowiązku. Pomijanym lekarzom nie będzie przysługiwało w tym zakresie roszczenie o przydzielenie dyżurów, tylko co najwyżej zarzut nieuzasadnionego traktowania w sposób nierównoprawny.

Podstawa prawna:
1) art. 32j ust. 3 i 7 ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (dodany w Dz. U. z 2000 r. nr 3, poz. 28),
2) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2000 r. sygn. K. 12/00 (Dz. U. nr 92, poz. 1025).