Umowa kontraktowa o zarządzanie publicznym ZOZ-em

Wybór podstawy zatrudnienia należy do organu założycielskiego. W dwóch pierwszych przypadkach mamy do czynienia z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy, uregulowanym w przepisach kodeksu pracy. W przypadku umowy cywilnoprawnej nawiązany zostaje stosunek zobowiązaniowy, podlegający przepisom kodeksu cywilnego. Cel zatrudnienia jest w każdym przypadku ten sam: zarządzanie i kierowanie zakładem opieki zdrowotnej.

Ograniczenia w swobodzie zawierania umów

Zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej daje jednak, w porównaniu do zatrudnienia w ramach stosunku pracy, większe możliwości dostosowania warunków zatrudnienia do potrzeb ZOZ-u. Umożliwia m.in. swobodne ukształtowanie warunków świadczenia pracy, wyznaczenie kierownikowi konkretnych zadań do wykonania, określenie zasad odpowiedzialności za ich wykonanie, ustalenie przyczyn wypowiedzenia i rozwiązania umowy.
Umowa o zarządzanie ZOZ-em należy do kategorii umów nienazwanych, tzn. umów, które nie zostały odrębnie uregulowane w części szczegółowej kodeksu cywilnego, dotyczącej zobowiązań. Do umów takich stosuje się przepisy ogólne o zobowiązaniach. Zgodnie z zasadą swobody umów, mogą one zostać ukształtowane według uznania stron, byleby ich treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W umowie o zarządzanie można wprowadzić rozwiązania oryginalne, jak również można zawrzeć poszczególne elementy umów nazwanych, takich jak umowa-zlecenie czy umowa o dzieło. Do elementów zaczerpniętych z umów nazwanych znajdą zastosowanie odpowiednie przepisy, regulujące dany typ umowy.
Zwracam uwagę, że swoboda stron w ustalaniu warunków zatrudnienia kierownika ZOZ-u na podstawie umowy o zarządzanie ograniczona jest przepisami ustawowymi. Należą do nich przede wszystkim przepisy ustalające warunki wynagradzania i maksymalną wysokość wynagrodzenia kierowników publicznych ZOZ-ów. W przypadku ZOZ-ów budżetowych będą to przepisy rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie wynagradzania pracowników publicznych ZOZ-ów, natomiast w przypadku SP ZOZ-ów - przepisy ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, czyli tzw. ustawy kominowej.

Zakaz działalności gospodarczej

Zatrudnienie na stanowisku kierownika samorządowego ZOZ-u wiąże się ponadto z zakazem prowadzenia działalności gospodarczej. Zakaz ten objął w 2004 r. prowadzenie praktyk lekarskich, w związku z zaliczeniem ich do działalności gospodarczej. Naruszenie tego zakazu przez kierownika ZOZ-u obliguje organ założycielski do odwołania go ze stanowiska lub rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia w terminie miesiąca od dnia, w którym organ ten dowiedział się o naruszeniu (art. 5 ust. 2 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne).
Nakaz rozwiązania umowy nie został jednak sformułowany w odniesieniu do umowy cywilnoprawnej. Nie oznacza to bynajmniej, że piastowanie stanowiska kierownika ZOZ-u na podstawie umowy cywilnoprawnej uprawnia do równoległego prowadzenie praktyki prywatnej lub innej działalności gospodarczej. Zakaz pozostaje bowiem w mocy, a wynika on z art. 4 pkt 6 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże złamanie tego zakazu w przypadku kierownika zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej nie obliguje organu założycielskiego, tak jak w przypadku zatrudnienia na podstawie powołania lub umowy o pracę, do rozwiązania umowy. Brak określonej sankcji w tym zakresie należy uznać za lukę w prawie, która sprawia, że naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez kierowników samorządowych ZOZ-ów zatrudnionych na podstawie umów o zarządzanie może pozostawać bezkarne.

Podstawa prawna:
1) art. 44 ust. 4 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej,
2) art. 353(1) Kodeksu cywilnego,
3) ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz.U. nr 106, poz. 679 ze zm.),
4) ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. nr 26, poz. 306 ze zm.),
5) rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. nr 52, poz. 543 ze zm.).