; Tryb wypowiedzenia zmieniającego może ; prowadzić do rozwiązania umowy o pracę

Zmianom nie podlegają jedynie warunki pracy i płacy wynikające z kodeksu pracy lub z innych przepisów prawa pracy, w tym z układów zbiorowych pracy. Chyba że będą to zmiany na korzyść pracownika, takie jak podwyższenie płacy minimalnej, zwiększenie wymiaru urlopu czy obniżenie maksymalnego wymiaru czasu pracy. Wprowadzenie zmian korzystnych dla pracownika nie wymaga zachowania żadnych formalności. Skoro są to zmiany na lepsze, przyjmuje się, że dokonują się one za jego zgodą, w drodze domniemanego porozumienia z pracodawcą. Natomiast przy wprowadzaniu zmian na gorsze, wymaga się od pracodawcy zachowania formy pisemnej i postępowania zgodnego z przepisami.
Ostrożnie z wypowiedzeniem
W celu jednostronnego ustalenia pracownikowi warunków gorszych od dotychczasowych, na przykład obniżenia wynagrodzenia, pracodawca musi zachować tryb wypowiedzenia zmieniającego. Od zachowania tego trybu pracodawca zwolniony jest tylko wtedy, gdy uda mu się nakłonić pracownika do dobrowolnego przyjęcia gorszych warunków. Zmiana dokonuje się wówczas w drodze porozumienia stron, które powinno być jednoznacznie stwierdzone - najlepiej w formie aneksu do umowy o pracę. Poprzez takie porozumienie można w każdym czasie wprowadzić dowolne zmiany do umowy. Brak zgody pracownika na zaproponowane zmiany obliguje pracodawcę do zastosowania wypowiedzenia zmieniającego.
Wypowiedzenie takie musi spełniać warunki formalne przewidziane przez kodeks pracy dla wypowiedzenia umowy o pracę. Przede wszystkim powinno być złożone na piśmie. W swojej treści musi przedstawiać propozycję nowych warunków, a także wskazywać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie oraz zawierać pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania się do sądu pracy. Ponadto powinno dotrzymywać odpowiedniego okresu wypowiedzenia. Okresy wypowiedzenia są analogiczne jak przy definitywnym wypowiedzeniu umowy o pracę: 2 tygodnie - przy zatrudnieniu poniżej 6 miesięcy u danego pracodawcy, 1 miesiąc - przy zatrudnieniu od 6 miesięcy do 3 lat i 3 miesiące - przy zatrudnieniu powyżej 3 lat.
Zgoda albo rozstanie
Zmiana warunków dokonuje się po upływie okresu wypowiedzenia, a jeżeli pracownik nie wyrazi na nie zgody, to z upływem okresu wypowiedzenia umowa o pracę rozwiązuje się. Dlatego przy podejmowaniu decyzji w kwestii przyjęcia zaproponowanych w wypowiedzeniu zmian, trzeba mieć na uwadze, że konsekwencją ich odrzucenia jest zwolnienie z pracy. Decyzji tej nie należy zatem podejmować pochopnie.
Kodeks pracy daje pracownikowi określony czas na zastanowienie się. W treści wypowiedzenia pracodawcy zamieszczają zazwyczaj pouczenie o tym, iż odmowę przyjęcia nowych warunków należy złożyć przed upływem połowy okresu wypowiedzenia. Jeżeli w treści wypowiedzenia brak takiego pouczenia, to odmowę można złożyć aż do końca okresu wypowiedzenia.
Niezłożenie odmowy w odpowiednim terminie jest równoznaczne z milczącym przyjęciem nowych warunków i kontynuacją pracy.
Prawa pracownika
Z powyższego omówienia wynikałoby, że pracownikowi można jednostronnie narzucić niekorzystne zmiany umowy o pracę. Pod groźbą utraty pracy niejeden pracownik czuje się de facto zmuszony przyjąć to, co proponuje pracodawca. By nie dopuścić w tej sytuacji do rażących nadużyć, kodeks pracy ogranicza samowolę pracodawców, nakładając na nich obowiązek uzasadnienia wypowiedzenia zmieniającego oraz poddania zamiaru wypowiedzenia konsultacji zakładowej organizacji związkowej, reprezentującej danego pracownika. Pracownikowi natomiast przyznaje prawo odwołania się od wypowiedzenia do sądu pracy.
W odwołaniu pracownik może zarzucić pracodawcy zarówno niedopełnienie wymogów formalnych związanych z wypowiedzeniem, jak i zakwestionować jego uzasadnienie. Nieprawidłowość wypowiedzenia może polegać na braku uzasadnienia, nieprzeprowadzeniu konsultacji związkowej lub niedotrzymaniu terminów wypowiedzenia. Uzasadnieniu można zarzucać nieprawdziwość bądź pozorność.
Rozstrzygając o prawidłowości i zasadności wypowiedzenia, sąd bierze pod uwagę wszelkie zgłoszone zarzuty. Zaskarżone wypowiedzenie może zostać unieważnione, co będzie równoznaczne z przywróceniem dotychczasowych warunków pracy i płacy.
Po ratunek do sądu pracy
Chciałbym podkreślić, że o ile propozycję zmiany umowy o pracę w drodze porozumienia stron pracownik może swobodnie odrzucić, ponieważ nie pociąga to za sobą żadnych skutków prawnych, o tyle w przypadku formalnego wypowiedzenia zmieniającego sytuacja wymaga większej ostrożności. By nie narażać się na rozwiązanie umowy o pracę, można - zamiast odmowy przyjęcia nowych warunków - od razu złożyć odwołanie do sądu pracy. Należy tylko zwrócić baczną uwagę na zachowanie terminu - 7 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia na piśmie. Tym sposobem można podjąć walkę z pracodawcą, nie godząc się na utratę pracy i środków utrzymania.
Złożenie odwołania do sądu nie oznacza bowiem odmowy przyjęcia warunków. Nawet po wprowadzeniu narzuconych zmian można kontynuować spór sądowy i nadal pracować, licząc na przywrócenie poprzednich warunków. Ma to szczególne znaczenie przy powszechnie znanej przewlekłości postępowań sądowych i niezwykle trudnej sytuacji na rynku pracy.


Podstawa prawna:
art. 42 i 264 § 1 Kodeksu pracy