Szczególne warunki umowy o udzieleniezamówienia na świadczenia zdrowotne

Zwykłe umowy o świadczenie usług na warunkach zlecenia okazują się niekiedy przydatną formą zatrudnienia, ze względu na daleko posuniętą swobodę stron w regulowaniu warunków współpracy, jednak nie wydają się właściwe z dwóch innych względów. Po pierwsze, SP ZOZ-y jako podmioty dysponujące środkami publicznymi nie powinny dobierać swoich świadczeniodawców z pominięciem konkursowego trybu ich doboru albo trybu przewidzianego dla zamówień publicznych. Po drugie, warunki wykonywania tych umów zbliżone są na tyle do stosunku pracy, że istnieje ciągłe niebezpieczeństwo interwencji inspektora pracy i uznania ich z mocy prawa za umowy o pracę. Te przeszkody nie występują w przypadku umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne.
Zawarcie takiej umowy poprzedzone jest konkursem ofert. Trudniej też taką umowę nazwaną, wyraźnie wyodrębnioną przez przepisy prawa, zakwalifikować jako umowę o pracę, nawet w przypadku występowania elementów bardzo zbliżonych do elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak harmonogramy czasu wykonywania świadczeń czy merytoryczne podporządkowanie kierownictwu ordynatora. Ponadto kontrakt ten może być zawarty nie tylko z indywidualnym lekarzem, ale również z grupą lekarzy (w ramach praktyki grupowej), a nawet z całym NZOZ-em. Teoretycznie zamówienia na świadczenia zdrowotne mogą oprócz SP ZOZ-ów udzielać także ministrowie lub centralne organy administracji rządowej, wojewodowie oraz jednostki samorządu terytorialnego.
Negocjowanie zasad
Przez zawarcie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne lekarz przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania zadań publicznego zakładu opieki zdrowotnej w zakresie udzielonego zamówienia i na zasadach określonych w umowie, a udzielający zamówienie SP ZOZ do zapłacenia ze środków publicznych za wykonanie zamówienia. Lekarz nie może wykonywać udzielonego zamówienia przez zastępcę, chyba że taką możliwość wynegocjuje w umowie.
Umowę zawiera się na czas udzielania określonych świadczeń zdrowotnych lub na czas określony, na podstawie wyników przeprowadzonego konkursu ofert na udzielenie zamówienia. Jeżeli do konkursu przystąpi lekarz, to w pracach komisji konkursowej ma prawo uczestniczyć z głosem doradczym przedstawiciel właściwej okręgowej izby lekarskiej. Szczegółowe warunki przeprowadzenia konkursu ofert i konieczne elementy umowy określa rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne (Dz. U. nr 93, poz. 592). Do koniecznych elementów tej umowy należy m.in. określenie sposobu zgłaszania się i rejestracji pacjentów, organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych w lokalu i poza nim, dni i godzin udzielania świadczeń zdrowotnych, a także przyjęcie przez przyjmującego zamówienie obowiązku poddania się kontroli przeprowadzanej przez udzielającego zamówienie oraz prowadzenia sprawozdawczości statystycznej, co bardzo ułatwia organizację pracy w SP ZOZ-ie i pozwala mu sprawować należyty nadzór nad wykonywaniem zamówienia.
Umowa o udzielenie zamówienia zawarta zostaje z chwilą podpisania jej przez obie strony. Wymaga ona formy pisemnej pod rygorem nieważności. Zawarta umowa jest chroniona przez zakaz zmian jej postanowień oraz wprowadzania nowych postanowień do umowy niekorzystnych dla SP ZOZ-u, jeżeli przy ich uwzględnieniu zachodziłaby konieczność zmiany treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru przyjmującego zamówienie lekarza. Wyjątkiem jest konieczność wprowadzenia zmian, która wynika z zaistnienia okoliczności niemożliwych do przewidzenia w chwili zawarcia umowy. Zmiana umowy z naruszeniem powyższego zakazu jest nieważna.
Solidarnie odpowiedzialni
Dodatkowym warunkiem współpracy w ramach umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne jest obciążenie obu stron kontraktu solidarną odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez lekarza w zakresie udzielonego zamówienia. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że pokrzywdzony pacjent może według swojego wyboru dochodzić odszkodowania w całości lub w części od lekarza lub od SP ZOZ-u albo od obydwu stron jednocześnie, a ewentualne rozliczenia pomiędzy stronami przeprowadza się dopiero po zaspokojeniu poszkodowanego.
Dla przyjęcia równorzędnej odpowiedzialności majątkowej w ramach tej umowy przepisy zobowiązują lekarza do ubezpieczenia się od odpowiedzialności cywilnej na czas wykonywania zakontraktowanych świadczeń. Ogólne warunki tego ubezpieczenia określone zostały w rozporządzeniu ministra finansów z 17 listopada 1998 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu przyjmującego zamówienie na świadczenia zdrowotne za szkody wyrządzone przy udzielaniu tych świadczeń (Dz.U. nr 143, poz. 921).


Literatura:
Kubot Zdzisław: Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, Klemar Sp. z o.o., Wrocław 2001.