Swoboda konkurencji cenowej na rynku leków

Swoboda konkurencji cenowej na rynku leków jest jednak chroniona przez prawo, które nie dopuszcza ingerencji samorządu w tym zakresie. Przekonała się o tym niedawno Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska, na którą prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył karę pieniężną za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję.
Rada Izby podjęła 28 czerwca 2005 r. uchwałę, w której uznała oferowanie leków refundowanych po cenie niższej od ustalonej za niedozwoloną reklamę produktu leczniczego. Zakazała kierownikom aptek stosowania takich praktyk pod groźbą wszczynania postępowań dyscyplinarnych. Uchwałą zainteresowała się Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego urząd stwierdził, że uchwała stanowi przejaw zakazanego porozumienia cenowego, którego celem jest ustalenie cen na leki refundowane. W uzasadnieniu swojej decyzji urząd wyjaśnił, że opłata ryczałtowa nie jest ceną sztywną. Zgodnie z art. 9 ustawy o cenach, ceny urzędowe mają charakter cen maksymalnych, chyba że organ uprawniony do ich określenia ustali inaczej. Organem tym jest minister zdrowia i tylko on może zakazać sprzedaży leków refundowanych po niższych cenach.
Analogiczna sprawa miała już miejsce w 2000 r., kiedy to za podobne praktyki została ukarana Naczelna Izba Lekarska. Chodziło o wprowadzenie do Kodeksu etyki aptekarza zapisu uznającego "wywoływanie u pacjentów błędnego przeświadczenia co do wysokości należnej odpłatności za leki i materiały medyczne, zwłaszcza poprzez rezygnację z pobierania ustawowo określonych opłat" za postępowanie naruszające obowiązek przestrzegania przez aptekarza zasad uczciwej konkurencji w prowadzeniu apteki (art. 33 ust. 2 pkt 2 kodeksu). Zapis ten został uchylony wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 października 2000 r. (sygn. akt III SZ 5/00). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że ujednolicenie zasad kształtowania cen w aptekach, chociaż zgodne z interesem środowiska zawodowego aptekarzy, byłoby czynnikiem ograniczającym konkurencyjność rynku leków i w konsekwencji godziłoby w interesy pacjentów. Rozstrzygnięcie to przesądza o tym, że samorząd aptekarski nie jest uprawniony do ingerowania w ustalanie wysokości cen leków w aptekach.