Rola farmaceutów kluczowa w profilaktyce chorób zakaźnych

• 14 maja obchodzimy Międzynarodowy Dzień Farmaceuty.
• Zdaniem ekspertów to doskonała okazja, by głośno wskazywać, jak można ich jeszcze lepiej wykorzystać w opiece zdrowotnej. Farmaceuci mogą stanowić ważne ogniwo w upowszechnianiu profilaktyki zdrowotnej, np. w postaci szczepień.

– Jeszcze jakiś czas temu aptekarze postrzegani byli przede wszystkim jako eksperci wydający leki. Dzisiaj patrzymy na nich jak na doradców pacjenta, a apteki traktujemy jak istotne punkty opieki, funkcjonujące w ramach systemu ochrony zdrowia. Ważnym krokiem do zmiany myślenia o farmaceutach było umożliwienie im wykonywania szczepień. Aby jednak robić to efektywnie - poszerzać kompetencje tej grupy, ale także działać na rzecz podnoszenia poziomu wyszczepialności Polaków przeciw chorobom zakaźnym, konieczne jest wprowadzenie kolejnych zmian systemowych – podkreśla dr n. farm. Mikołaj Konstanty, prezes Śląskiej Izby Aptekarskiej i jednocześnie jeden z ekspertów Koalicji na rzecz Szczepień w Aptekach.

Coraz mniej przeszkód, by szczepić w aptece?

– Szczepienia przeciwko chorobom zakaźnym, w tym przeciw grypie, są kluczowym elementem zapobiegania rozprzestrzenianiu się tych chorób i minimalizacji ich skutków dla zdrowia publicznego. Dlatego szczególnie ważne jest, aby farmaceuci mieli odpowiednie kompetencje i byli w stanie przeprowadzać szczepienia w ramach swojej praktyki, a przede wszystkim aby wiedzieli, którym pacjentom warto je rekomendować. Farmaceuci odgrywają coraz większą rolę w realizacji szczepień w aptekach. Udowodnili, że są doskonałą grupą usprawniającą szczepienia np. przeciw COVID-19. Mogliby wykonywać również znacznie więcej szczepień przeciw grypie i to jednoczasowo ze szczepieniami na koronawirusa, gdyby tylko w pełni umożliwić pacjentom skorzystanie ze ścieżki szczepienia w aptekach – komentuje prof. Adam Antczak, przewodniczący Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

W wielu krajach europejskich, takich jak Dania, Wielka Brytania czy Irlandia szczepienia w aptekach od dawna są normą. W naszym kraju farmaceuci uprawnienia do wykonywania szczepień przeciw grypie otrzymali stosunkowo niedawno, jednak już teraz można zauważyć, że Polacy chętnie korzystają z tego rozwiązania.

Według danych Centrum e-Zdrowia (CEZ) wynika, że w sezonie 2022/2023 zrealizowano 127 056 szczepień przeciw grypie w aptekach. Jak podkreślają eksperci, to dobry wynik, który w przyszłości mógłby być jeszcze wyższy. Z raportu CEZ wynika bowiem, że w poprzednim sezonie zrealizowano zaledwie 1 297 463 z blisko 1,5 mln wystawionych recept, co oznacza prawie 200 000 niezrealizowanych recept i zaniechanych szczepień przeciw grypie. Dlaczego tak się dzieje i jaki wpływ na to mogłoby mieć przyznanie dodatkowych kompetencji farmaceutom?

– Powodem rezygnacji ponad 200 tys. osób ze szczepienia był m.in. fakt, że farmaceuci nie mieli prawa do wystawiana recept na szczepionki przeciw grypie, po które pacjenci musieli udać się do placówek medycznych. Obecnie już mogą wystawić receptę, ale nadal nie mają możliwości wystawiania recepty na szczepienie z prawem do refundacji. Efektem tego jest to, że seniorzy czy inne osoby uprawnione do zniżek nie mogą zrealizować szczepienia w aptece bez wcześniejszej wizyty u lekarza, który wyda receptę – podkreśla dr Konstanty.

Jak poprawić wyszczepialność w Polsce?

Eksperci Koalicji na rzecz Szczepień w Aptekach zwracają uwagę, że bardzo ważne jest rozwijanie systemu kształcenia farmaceutów i zapewnienie im odpowiednich szkoleń, aby zdobyli umiejętności niezbędne do rekomendowania i realizacji szczepień w aptekach. System kształcenia powinien zostać uproszczony, tak by farmaceuci mogli uzyskać potrzebne kwalifikacje jeszcze przed startem kolejnego sezonu.

Eksperci Koalicji we współpracy z Ogólnopolskim Programem Chorób Infekcyjnych stworzyli rekomendacje mające na celu poprawę wyszczepialności Polaków z wykorzystaniem kanału aptecznego. Postulują oni m.in.:

• wprowadzenie centralnej rejestracji na szczepienia przeciw chorobom zakaźnym dla osób dorosłych (analogicznie do COVID-19);
• umożliwienie wystawiania przez farmaceutów recept refundowanych lub zniesienie obowiązku wystawiania recept na szczepionki (zastąpienie ich automatycznie generowanymi e-skierowaniami);
• poszerzenie katalogu szczepień wykonywanych w aptekach o kolejne szczepienia poza grypą i COVID-19;
• umożliwienie szczepień nastolatków w aptekach (powyżej 12. r.ż. np. HPV, grypa itp.);
• wdrożenie cyklicznej oceny statusu immunizacji pacjentów w ramach opieki farmaceutycznej (np. w ramach przeglądów lekowych);
• ustabilizowanie systemu finansowania usługi szczepienia realizowanego w aptece, tak by zapobiec gwałtownym zmianom cen oraz kosztów dla pacjentów z sezonu na sezon;
• rozwijanie systemu kształcenia i nabywania kompetencji w zakresie immunizacji przez farmaceutów;
• wprowadzenie bezpłatnych szczepień dla personelu aptek.

PRZECZYTAJ TAKŻE: 827 dni czeka się na nowy lek w Polsce. Nadal jesteśmy w ogonie Europy