Prof. Czajkowski: ginekolodzy mają problem z rozpoznawaniem depresji u kobiet po porodzie

Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii zapewnił, że psychiatrzy mogą stworzyć takie proste zalecenia, które ułatwią ginekologom i położnikom przeprowadzenie badań przesiewowych u ciężarnych i kobiet świeżo po porodzie.

Nawet co piąta położnica może mieć depresję

Na środowym (9 lutego) posiedzeniu podkomisji stałej ds. zdrowia psychicznego, w trakcie omawiania “informacji na temat opieki środowiskowej nad matką i rodziną w kryzysie okołoporodowym” wskazywano, że zgodnie z danymi pochodzącymi z badań przeprowadzonych m.in. przez ekspertów z Katedry Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, ryzyko występowania depresji poporodowej wynosi od 13 do 19 proc. Szacuje się też, że u 40-80 proc. kobiet po porodzie występuje tzw. przygnębienie poporodowe.

- Ponieważ problem jest powszechny, już w 2016 roku Sejm uchwalił ustawę o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin “Za życiem”, która w ocenie rządzących w sposób kompleksowy ma regulować wsparcie dla kobiet w tym okresie, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży trudnej, powikłanej, w sytuacji niepowodzeń położniczych, a także dzieci z ciężkim nieodwracalnym upośledzeniem lub ciężką choroba zagrażającą ich życiu, które powstały w okresie prenatalnym lub w okresie porodu - wskazała Anna Schmidt-Rodziewicz, sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej.

– Zgodnie z ta ustawą powstał program kompleksowego wsparcia dla rodzin, który jest realizowany od stycznia 2017 r. - zaznaczyła.

Program “Za życiem” realizuje szereg działań

Wiceminister resortu rodziny wyjaśniła, że program ten rozwija się, czego rezultatem jest zwiększenie nakładów na lata 2022-2026 do kwoty 5 mld 95 mln zł z kwoty w okresie poprzednim, wynoszącej 3,1 mld zł.

Dodała, że w ramach programu realizowane jest m.in wsparcie dla kobiet w okresie ciąży, porodu, połogu. Mowa tu m.in. o wsparciu materialnym w formie jednorazowego świadczenia w wysokości 4 tys. zł. dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym. Średnio rocznie wypłacanych jest ok. 4 tys takich świadczeń.

- Drugie działanie to zapewnienie rodzinom z dzieckiem niepełnosprawnym i kobietom w ciąży powikłanej poradnictwa w zakresie wsparcia psychologicznego. W 2020 r. w ramach wspomnianego programu udzielono porad dla 809 rodzin, w tym 147 dla kobiet w ciąży powikłanej. W latach 2017 -20 w ramach wsparcia środowiskowego utworzono też 7 nowych domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży i dofinansowano 11 tego typu domów - podkreśliła.

Resort zdrowia widzi problem i wdraża działania w tym zakresie

Obecny na posiedzeniu wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski przedstawił aktualne działania resortu zdrowia nacelowane na zachowanie zdrowia psychicznego u kobiet w okresie ciąży i połogu.

- Istotną formą rozpoznawania depresji poporodowej stanowi standard organizacyjny opieki okołoporodowej, w ramach którego ocena ryzyka wystąpienia lub nasilenia depresji powinna zostać wykonana trzykrotnie. Wskazujemy w tych standardach, że takie badanie powinno być wykonane u każdej ciężarnej w: 11-14 tygodniu ciąży, następnie w 33-37 tyg. ciąży i trzeci raz w połogu, w czasie wizyty położnej w miejscu pobytu matki i dziecka - wyjaśnił.

Dodał, że takie wsparcie psychologiczne kobieta w czasie ciąży, porodu i połogu oraz jej rodzina powinny otrzymywać od zespołu złożonego z lekarza ginekologa- położnika i położnej.

- W przypadku zdiagnozowania depresji kobieta ma prawo do korzystania z pomocy psychiatry lub psychologa poza kolejnością. W przypadku poronienia, urodzenia martwego dziecka, śmierci dziecka po porodzie, urodzenia niepełnosprawnego dziecka - rodziny mają zagwarantowaną opiekę zdrowotną odpowiednią dla stanu zdrowia dziecka i matki - zapewnił.

Nowe świadczenie gwarantowane i zmiany koszykowe

Przedstawiciel resortu wskazał, że MZ wprowadziło też nowe świadczenie gwarantowane, pod nazwą perinatalna opieka paliatywna, skierowane dla kobiet w ciąży ze stwierdzonym ciężkim, nieodwracalnym upośledzeniem dziecka albo nieuleczalną chorobą zagrażającą życiu.

- Kolejne zmiany, jakie wdrożyliśmy to: skierowanie do oddziałów psychiatrycznych, gdzie hospitalizowane są kobiety w ciąży, stanowiska opracowanego przez konsultantów krajowych: w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz psychiatrii dotyczącego opieki wobec pacjentek w ciąży. W tym roku natomiast wprowadziliśmy zmiany koszyka świadczeń gwarantowanych w zakresie opieki nad kobietą w ciąży w oddziałach ginekologicznych. Zgodnie z nim porada psychologa musi być zapewniona na wszystkich poziomach referencyjnych szpitali położniczo-ginekologicznych - mówił.

Resort stawia na opiekę w pobliżu miejscu zamieszkania

Ponadto - jak dodał - w opiece środowiskowej psychiatrycznej nad matką i rodziną zapewniona została pomoc blisko zamieszkania w oparciu o centra zdrowia psychicznego. W ramach profilaktyki NFZ od grudnia 2021 roku każda osoba przeżywająca kryzys emocjonalny może skorzystać z pomocy lub konsultacji psychologicznych w ramach Centrum Wsparcia dla osób Dorosłych w kryzysie psychicznym, telefonicznie pod numerem 870 22 22 bądź mailowo.

- W grudniu ub. roku, kiedy ruszył ten telefon, odebraliśmy 2052 połączenia, głównie skierowane do psychologa, ale też do: prawnika, pracownika socjalnego, psychiatry, terapeuty uzależnień. Główne poruszane w czasie rozmów tematy dotyczyły informacji psychologicznej i psychiatrycznej w zakresie depresji. Dodatkowo przeszkoliliśmy 700 osób współpracujących lub pracujących na rzecz POZ oraz 696 kobiet skorzystało z usługi medycznej w programie w zakresie edukacji profilaktyki depresji poporodowej - wyliczył.

Zalecenia są, ale ginekolodzy mają problem z rozpoznaniem depresji

Prof. Czajkowski, konsultant krajowy w dziedzinie położnictwa i ginekologii wskazał na problem, z jakim muszą mierzyć się specjaliści z tej dziedziny.

- Zgodnie w rozporządzeniem MZ ginekolodzy i położnicy mają oceniać częstość występowania depresji u kobiet w ciąży. Niestety z tym rozporządzeniem nie było związane żadne narzędzie do przeprowadzenia tego typu badań. W związku z tym nie mamy możliwości wyskalowania i na podstawie skali wskazania czy u danej ciężarnej jest duże zagrożenie depresją czy nie. Dlatego prosimy o pomoc w tej sprawie i uwzględnienie takiego narzędzia - wyjaśnił prof. Czajkowski.

Jak dalej tłumaczył Czajkowski, problem polega na tym, że w znakomitej większości przypadków wykształcenie położników i ginekologów jest niewystarczające, żeby ocenić stan zdrowia psychicznego kobiet w ciąży.

- Dlatego przydałoby nam się proste narzędzie, niemalże takie zerojedynkowe, dzięki któremu moglibyśmy skierować pacjentkę - w razie jedynki - do kolegów psychiatrów celem dalszej diagnostyki - wyjaśnił.

Dodał: Wszyscy zdajemy sobie sprawę, ze depresja może pojawić się w okresie połogu, dlatego sprecyzowanie możliwości realizowania zadania osadzonego przez MZ na pewno w znakomity sposób pomogłoby kobietom, którymi się opiekujemy. Myślę, że dopóki nie będziemy mieć takiego narzędzia, to te statystyki dotyczące depresji w ciąży będą przekłamywane.

- My sobie radzimy ze sprawami związanymi z ciążą ale ze zdrowiem psychicznym mamy pewien problem - zaznaczył.

Prof. Gałecki obiecuje pomoc

Prof. Piotr Gałecki konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii przyznał, że faktycznie od momentu odkąd pojawiły się nowe standardy okołoporodowe, gdzie zalecane jest przesiewowe badanie kobiet w ciąży i po porodzie, w kierunku depresji, takie wątpliwości wśród ginekologów się pojawiają.

- Na okresowych spotkaniach ginekologów i psychiatrów informujemy, że ocena stanu zdrowia psychicznego nie musi być taką oceną jednoznacznie wskazującą, że ta osoba ma epizod depresyjny. Chodzi tu raczej o spostrzegane wątpliwości. Pomocne mogą tu być kryteria diagnostyczne podane w klasyfikacjach np. ICD-10. Takim wskazaniem może być nawet fakt, że kobieta prosi o taką konsultację - wyjaśnił.

Dodał, że zamysłem autorów przesiewu w kierunku depresji było przekonanie, że okres ciąży i okołoporodowy jest wyjątkowo trudny, a depresja jest nierozpoznawana chociaż występuje dość często.

- Jeśli jednak jest taka potrzeba, to psychiatrzy mogą stworzyć takie proste zalecenia, które będą użyteczne praktycznie, tak żeby ginekologom łatwiej było te badania przesiewowe przeprowadzać - zapewnił.

Do wątpliwości zgłaszanych przez prof. Czajkowskiego przychylił się wiceminister Miłkowski, który przyznał, że współpraca pomiędzy konsultantami jest znakomita i nie widzi problemu aby w tym zakresie nie dojść do porozumienia.

- Jak będzie potrzeba, to ewentualnie zmienimy przepisy w tym zakresie - zapewnił.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Od nowego roku zmiany w rozliczaniu programu „Za życiem”

Powinniśmy wspólnie zawalczyć o poprawę stanu zdrowia psychicznego Polaków

Czy depresja może być wskazaniem do aborcji? Szpital w Białymstoku pyta o wytyczne, placówce grozi pozew