Poprawa zdrowia osób otyłych w trzy tygodnie

O zdecydowanym obniżeniu ryzyka chorób sercowo-naczyniowych wkrótce po wdrożeniu zmian w stylu życia donoszą badacze amerykańscy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Ostatnie ze swoich badań przeprowadzili na grupie 31 mężczyzn z nadwagą lub otyłością w wieku od 46 do 76 lat (J. Appl. Physiol. 15 grudnia 2005 r., publikacja online). U wszystkich badanych występował co najmniej jeden czynnik ryzyka rozwoju zespołu metabolicznego (definicja zespołu metabolicznego w ramce), u 15 zdiagnozowano zespół metaboliczny, u 13 cukrzycę typu 2. Przez 3 tygodnie mężczyźni stosowali dietę, na którą w 65-70 proc. składały się węglowodany złożone (warzywa, owoce, pełne ziarna), w 15-20 proc. białko (soja, fasola, orzechy, okazjonalnie ryba lub drób), w 12-15 proc. tłuszcz (z czego mniej niż połowę stanowiły nasycone kwasy tłuszczowe). Uczestnikom, którym nie wystarczały dzienne racje żywieniowe i czuli się głodni pozwolono na jedzenie dowolnych ilości warzyw, owoców i pełnych ziaren. Każdy z badanych mężczyzn codziennie przez 45-60 minut trenował na bieżni lub spacerował. W czasie trwania programu uczestnikom kilkakrotnie mierzono poziom cholesterolu, stężenie glukozy i markerów stanu zapalnego w surowicy, wykonywano też testy oporności na insulinę.
Trzy tygodnie regularnej aktywności fizycznej, połączonej ze stosowaniem niskotłuszczowej, bogatej we włóknik diety wystarczyły, aby u 9 z 15 pacjentów cofnął się zespół metaboliczny, a u 6 z 13 cukrzyca typu 2. redni poziom cholesterolu LDL u badanych mężczyzn obniżył się o 25 proc. Uczestnicy nadal mieli nadwagę lub otyłość (chudli około 1-1,5 kg tygodniowo), ale byli zdecydowanie bardziej zdrowi.

Zdrowe połączenie

Wcześniej, ci sami autorzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego przeprowadzili podobny eksperyment na grupie 11 otyłych mężczyzn (BMI powyżej 30) w wieku 38-72 lata, z których siedmiu miało nadciśnienie tętnicze (powyżej 140/90 mmHg). Stwierdzono, że chociaż identyczny 3-tygodniowy program dietetyczno-ćwiczeniowy spowodował tylko niewielki (4 proc.) spadek masy ciała, to bardzo korzystnie wpłynął na stan zdrowia pacjentów. Ich ciśnienie rozkurczowe krwi obniżyło się średnio o 14 proc., ciśnienie skurczowe o 10 proc., całkowity poziom cholesterolu o 19 proc., stężenie krążącej we krwi insuliny o 46 proc., poziom glukozy o 7 proc., a poziom stresu oksydacyjnego o 28 proc. Zaobserwowano też średnio 28 proc. wzrost dostępności dla tkanek tlenku azotu, który jest związkiem silnie kardioprotekcyjnym. Wyniki badania opublikowano w listopadzie 2002 roku w czasopiśmie Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Serca (American Heart Association) - Circulation (2002,106: 2530).
Zdaniem autorów badań, wpływ na osiągnięcie tak dużych korzyści zdrowotnych miało połączenie diety i ćwiczeń fizycznych. Żaden z tych elementów stosowany samodzielnie prawdopodobnie nie dałby tak dobrych rezultatów.
Wyniki uzyskane przez amerykańskich badaczy przeczą powszechnej opinii, według której do tego, aby w stanie zdrowia i ogólnym samopoczuciu osób z nadwagą lub otyłością zaszły korzystne zmiany, potrzeba dużo czasu. To, jak się okazuje błędne, przekonanie sprawia, że większość z tych osób nie podejmuje żadnych działań odchudzających.

Czym jest zespół metaboliczny?

Zespół metaboliczny jest często występującym problemem zdrowotnym, na który składa się kilka nieprawidłowości metabolicznych. Jest on bezpośrednim, silnym czynnikiem ryzyka rozwoju cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych. Najczęściej w celu zdiagnozowania zespołu metabolicznego wykorzystuje się definicję amerykańskich ekspertów Narodowego Programu Edukacji Cholesterolowej (NCEP ATP III) z 2001 r. Według niej, zespół metaboliczny rozpozna je się, gdy występują co najmniej trzy z wymienionych patologii:
o -otyłość brzuszna, czyli obwód pasa > 102 cm u mężczyzn
i > 88 cm u kobiet,
o -poziom triglicerydów > lub równy 150 mg/dl (1,7 mmol/l),
o -stężenie cholesterolu HDL < 40 mg/dl (1,0 mmol/l) u mężczyzn i < 50 mg/dl (1,3 mmol/l) u kobiet,
o -ciśnienie tętnicze krwi > lub równe 130/85 mmHg,
o -glikemia na czczo > lub równa 110 mg/dl (6,1 mmol/l).