Nowe, ujednolicone zasady rozpoznawania i leczenia raka żołądka

Rak żołądka należy do najczęstszych nowotworów przewodu pokarmowego. ,W 1999 roku odnotowano w naszym kraju 5584 nowe zachorowania. Nowotwór ten zajmuje trzecie miejsce wśród najczęściej diagnozowanych u mężczyzn i ósme u kobiet. Współczynnik zapadalności u mężczyzn wynosi 19,1 na 100 tys., u kobiet 10,2" - wyliczał podczas sympozjum prof. Tadeusz Popiela, kierownik I Katedry Chirurgii Ogólnej Collegium Medicum UJ, które zorganizowało to spotkanie.
Co czwarty wcześnie wykryty
Rak żołądka we wczesnej fazie jest wyleczalny przynajmniej u 85 proc. chorych, a gdy ograniczony jest tylko do błony śluzowej żołądka, możliwość wyleczenia wyraźnie przekracza 90 proc. W Japonii, która przoduje na świecie w terapii tego nowotworu, wczesnego raka żołądka wykrywa się u ponad 50 proc. chorych. W polskich ośrodkach specjalizujących się w leczeniu raka żołądka, wskaźnik ten udało się podwyższyć w ciągu ostatnich 25 lat z 3,7 do 24 proc. Jest on wyższy od wskaźników wykrywania wczesnego raka żołądka europejskich i amerykańskich, ustępuje tylko japońskim. I jest to zasługą działań lekarzy z tzw. Polskiej Grupy Raka Żołądka, która obecnie finansowana jest przez Komitet Badań Naukowych.
Rozpowszechnianie doświadczeń
Aby jednak dogonić Japończyków, należy szeroko wprowadzać najnowsze osiągnięcia medycyny w rozpoznawaniu i leczeniu raka żołądka. Temu ma służyć przyjęty w Krakowie Consensus.
Consensus został opracowany technicznie przez ośrodek koordynujący badania nad rakiem żołądka, czyli przez I Katedrę Chirurgii Ogólnej Collegium Medicum UJ, ale z udziałem wszystkich centrów medycznych, to znaczy akademii medycznych w Warszawie, Szczecinie, Poznaniu, Łodzi, Lublinie i Białymstoku. Te siedem uczelni uczestniczy w badaniach nad rakiem żołądka, które są prowadzone od 25 lat. ,Ćwierćwiecze zamykamy teraz pewnym podsumowaniem uzyskanych wyników. Ich przekazanie środowisku chirurgicznemu w Polsce pozwoli na to, by efekty naszych obserwacji, osiągnięte dzięki zastosowaniu zdefiniowanych metod rozpoznawania i leczenia raka żołądka, wykorzystane przez wszystkich chirurgów, przyniosły zmianę wskaźników przeżycia odległego w skali kraju i spadek śmiertelności z powodu raka żołądka. Aczkolwiek nadal zachorowalność utrzymuje się na stosunkowo wysokim poziomie" - podkreśla prof. T. Popiela.
Postęp w rozpoznawaniu i leczeniu raka żołądka spowodował, że lekarze potrafią nie tylko wykryć go w żołądku dzięki badaniu wziernikowemu i ustalić typ histologiczny, ale umieją wykrywać obecność komórek raka we krwi i w szpiku już w okresie przedoperacyjnym. Chirurg, który skutecznie usuwa guz nowotworowy, nie jest już bezsilny wobec rozsianych po całym organizmie komórek nowotworowych. Skuteczne niszczenie tych komórek zapewnia chemioterapia przedoperacyjna (neoadjuwancyjna) oraz chemioterapia uzupełniająca pooperacyjna (adjuwancyjna). Dodatkowo chirurg może wykorzystać radioterapię śródoperacyjną, szczególnie przydatną w przypadku miejscowego rozsiewu nowotworu. Kraków będzie niebawem jednym z nielicznych na świecie ośrodków dysponujących radioterapią śródoperacyjną.
Więcej gastroskopii
,Jednak największą rolę w walce z tym nowotworem odgrywają lekarze pierwszego kontaktu, do których pacjent trafia z pierwszymi objawami. Poprawimy wykrywalność wczesnego raka żołądka tylko wtedy, kiedy lekarz poz będzie zawsze zlecał wykonanie gastroskopii lub sam ją wykona, gdy chory ma utrzymujące się przez dłuższy czas dolegliwości jamy brzusznej czy przewodu pokarmowego, bez związku z jakimś błędem dietetycznym" - podkreśla prof. T. Popiela. Dodaje, iż nie brakuje sprzętu diagnostycznego i zaniechanie badań wyłącznie z przyczyn finansowych nie może znaleźć usprawiedliwienia. A rolą lekarza jest przekonanie pacjenta o ich konieczności.
Przyjęty w Krakowie Consensus precyzuje zasady postępowania w rozpoznawaniu i leczeniu raka żołądka. Pierwszym krokiem po wywiadzie lekarskim przeprowadzonym przez lekarza poz, do którego trafia pacjent z dolegliwościami, powinno być właśnie badanie endoskopowe. Kolejne punkty precyzyjnie określają zasady dalszego postępowania - od oceny stopnia zaawansowania nowotworu, klasyfikacji, przez leczenie uwzględniające nie tylko metody chirurgiczne, ale też radio- i chemioterapię, po zasady prowadzenia badań kontrolnych.
Consensus był w Krakowie szczegółowo omawiany, niektóre jego punkty wywołały burzliwą dyskusję. Wkrótce dokument powinien zostać upowszechniony. Lekarze oczekują, że krakowski Consenus i podobne dokumenty będą brane pod uwagę przez resort zdrowia przy ujednolicaniu zasad finansowania świadczeń.