Naukowcy potwierdzają skuteczność lotnych substancji czynnych stosowanych podczas przeziębienia

Kichanie, katar i kaszel to typowe objawy rozwijającej się infekcji, które są reakcją immunologiczną organizmu na kontakt z wirusami. Stosunkowo niedawno odkryto, że w wystąpieniu tych objawów mają swój udział m.in. kanały TRP zlokalizowane we włóknach nerwów czuciowych i komórkach nieneuronalnych, w tym niektórych naczyniowych komórkach śródbłonka oraz komórkach mięśni gładkich.

Lepsze poznanie mechanizmów powstawania objawów chorobowych

– To receptory, których aktywacja wpływa na regulację różnych funkcji fizjologicznych i patologicznych układu oddechowego. Z tego powodu są obecnie w centrum zainteresowania badaczy, którzy upatrują w nich możliwy punkt uchwytu nowych leków. Zgromadzone już informacje dotyczące kanałów TRP pozwalają lepiej zrozumieć mechanizmy powstawania niektórych objawów chorobowych – tłumaczy dr Laura Sadofsky z Ośrodka Biomedycyny w Hull York Medical School (Wielka Brytania), która w pracy badawczej skupia się na obszarze chorób układu oddechowego, a głównie na mechanizmie powstawania kaszlu.

Co już wiadomo o roli kanałów TRP w przebiegu infekcji?

– Wiadomo, że są wrażliwe na bodźce ze środowiska. Należą do rodziny nieselektywnych kanałów kationowych, przepuszczających jony wapnia i reagujących na czynniki chemiczne i fizyczne. Dotąd poznano 28 kanałów TRP i ustalono, że część z nich ma związek z występowaniem pewnych objawów infekcji górnych dróg oddechowych, jak kaszel i katar – wyjaśnia dr Sadofsky.

Badaczka wskazuje, że zrozumienie mechanizmów działania receptorów TRP stwarza nadzieję na wykorzystanie tej wiedzy w procesie tworzenia nowych leków. Wiadomo już, że w rozwój kaszlu są zaangażowane m.in. kanały: TRPV1, TRPA1, TRPM8, TRPV4.

– Badania nad rolą receptorów TRP w patogenezie chorób układu oddechowego wciąż trwają, bo mimo znacznego postępu, jaki dokonał się w zrozumieniu ich funkcji, nadal istnieje wiele niewiadomych – podkreśla specjalistka.

Bodźce, które wpływają na kanały TRP

Dr Laura Sadofsky jest współautorką pracy „Modulation of transient receptor potential (TRP) channels by plant derived substances used in over-the-counter cough and cold remedies”, opublikowanej w czasopiśmie „Respiratory Research”. Opracowanie stanowi syntezę dotychczasowych danych dotyczących wpływu niektórych substancji na kanały TRP.

Ekspertka wyjaśnia, że kanały z rodziny TRP ulegają otwarciu w odpowiedzi na szereg bodźców fizycznych (jak zmiany temperatury) oraz chemicznych.

– Dla różnych typów receptorów agonistami są różne substancje chemiczne, np.: kapsaicyna dla TRPV1, mentol dla TRPM8, olejek cynamonowy dla TRPA1, a dla kanału TRPV4 są to roztwory hipotoniczne. Wiemy też, z jaką reakcją organizmu możemy wiązać aktywację niektórych receptorów: TRPV1 może wywoływać kaszel, a jego redukcję z kolei - pobudzenie TRPM8. Jak wspomniałam, agonistą tego drugiego kanału jest mentol. Nasze wieloletnie doświadczenia z tą substancją pokazują, że jej wdychanie faktycznie łagodzi kaszel. Stąd tak często mentol jest wykorzystywany w preparatach przeciwkaszlowych – argumentuje badaczka.

Podkreśla, że przez lata korzystano z niego intuicyjnie, „a dziś dysponujemy dowodami na to, że mentol ma wpływ na łagodzenie objawów infekcji górnych dróg oddechowych i wiemy, jak to działa” – zaznacza dr Sadofsky i dodaje, że w najnowszych badaniach nad kanałami TRP jej zespół testował działanie popularnego leku Vicks VapoRub w postaci maści, w składzie którego znajdują się m.in.: lewomentol, olejki eukaliptusowy i terpentynowy oraz kamfora.

Ekspertka nie ujawnia ostatecznych wyników testów, ale przyznaje, że w ich trakcie potwierdzono wpływ zawartych w preparacie substancji na modulację receptorów TRP.

Obserwacje naukowe przydatne w doborze optymalnych terapii

Co zaobserwowali naukowcy?

– Mentol działa jako antagonista TRPM8, ale wpływa także na receptor TRPA1, kamfora oddziałuje głównie na receptory TRPA1 i TRPV1, a olejek eukaliptusowy moduluje zarówno receptory TRPM8, jak i TRPA1. Podsumowując te obserwacje, można wskazać, że działanie wymienionych substancji przekłada się na łagodzenie takich objawów przeziębienia, jak: zatkany nos (łagodzi obrzęk błon śluzowych), kaszel (zmniejsza jego częstotliwość), katar – przekazuje dr Sadofsky.

Dodaje, że im lepiej poznajemy działanie kanałów TRP, tym trafniej będziemy dobierać substancje pozwalające na ich modulację, osiągając tym samym coraz lepsze efekty terapeutyczne.

– Ma to istotne znaczenie, jeżeli przypomnimy, że za infekcje górnych dróg oddechowych odpowiada wiele czynników, a przez to opracowanie jednego skutecznego preparatu wydaje się być zadaniem arcytrudnym – stwierdza badaczka.

Z tej perspektywy ustalenia zespołu dr Sadofsky, dotyczące dostępnego już niemal od 130 lat leku Vicks VapoRub, który zapewnia ulgę w licznych objawach przeziębienia, wskazują także na zasadność jego zastosowania z innymi lekami zalecanymi w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych.

Na podstawie wykładu dr Laury Sadofsky pt. „Vicks VapoRub: mechanizmy działania”, wygłoszonego podczas Europejskiego Seminarium Vicks VapoRub w Gross-Gerau (19 września).

Materiał powstał we współpracy z marką Vicks.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Wyjątkowa kompozycja składników aktywnych łagodzi objawy przeziębienia i ułatwia zasypianie