Łańcuchowe przeszczepienie nerek to nowoczesny system transplantacji, polegający na tym, że przynajmniej trzy pary dawca-biorca wymieniają się nerkami w przypadku, gdy bezpośrednie przeszczepienie w parach jest niemożliwe z powodu niezgodności grup krwi lub niekompatybilności immunologicznej. Tego rodzaju przeszczepienie pozwala pobrać nerki od wszystkich trzech dawców i przeszczepić każdą z nich „nieswojemu” biorcy, osiągając w efekcie trzy przeszczepienia nerek od żywego dawcy. To także alternatywa dla chorych, pozwalająca skrócić czas oczekiwania na organ i umożliwiająca transplantację nerek, pomimo niezgodności w parach.
Zabiegi pobrania nerki wykonuje się nowoczesną, małoinwazyjną metodą laparoskopii zewnątrzotrzewnowej z ręczną asystą w technice 3D. Ten rodzaj transplantacji realizują już: Holandia, Norwegia, Szwajcaria, Wielka Brytania, Czechy, Stany Zjednoczone, Australia, Kanada. W tym roku do tego grona dołączyła również Polska.
12 godzin skupienia
Aby możliwe było przeprowadzenie przeszczepu, stworzono interdyscyplinarny zespół, złożony ze specjalistów wielu dziedzin: chirurgów, internistów, nefrologów transplantologów, immunologów, anestezjologow, radiologów, kardiologów, urologów, psychologa oraz koordynatora żywego dawcy. Przeszczep łańcuchowy to bowiem duże wyzwanie logistyczne: sześć operacji, trzy przeszczepienia, na potrzeby których wyłączony jest cały blok operacyjny. Operacje odbywają się na trzech salach.
Procedura trwała 12 godzin. Do jej wykonania polscy lekarze przygotowywali się od kilku lat. „Przeszczepienie nerki od żywego dawcy jest najskuteczniejszą metodą leczenia pacjentów cierpiących na schyłkową niewydolność nerek. Nerki przeszczepione od żywego dawcy działają średnio 15 lat, czyli około 5 lat dłużej w porównaniu z przeszczepem od dawcy zmarłego — wyjaśnia prof. Andrzej Chmura, kierownik kliniki. — Przeszczepienie od dawcy żywego jest poza tym jedyną szansą na skrócenie okresu oczekiwania na narząd, ograniczenie powikłań związanych z chorobą i leczeniem dializami, które nie są w stanie w pełni zastąpić prawidłowo funkcjonującej nerki”.
W elitarnym gronie
W Polsce blisko 1000 pacjentów rocznie oczekuje na przeszczepienie nerki. Każdego roku umiera około 50 osób z listy oczekujących. Można byłoby je uratować, gdyby był dla nich narząd do przeszczepienia. Oddanie nerki jest — przy prawidłowej kwalifikacji — bezpieczne dla dawcy i nie powoduje negatywnych konsekwencji dla jego zdrowia. „Przeszczepienie nerki od żywego dawcy pozwala uratować życie większej liczbie pacjentów i jest zdecydowanie najkorzystniejszą formą pomocy choremu z niewydolnością nerek” — zapewnia szef zespołu transplantacyjnego prof. Artur Kwiatkowski.
W 2014 roku w klinice przeprowadzono 236 transplantacji. Była to jak dotąd największa liczba tego rodzaju operacji w historii tej kliniki i całego kraju. Dzięki tym dokonaniom klinika znalazła się w gronie najaktywniejszych ośrodków transplantacyjnych w Europie i na świecie. W placówce tej wykonuje się przeszczepienia nerek od dawców zmarłych i żywych, przeszczepienia wątroby, trzustki i wysepek trzustkowych. Wykonywanie tak różnorodnych zabiegów jest możliwe dzięki zespołom nadzorującym poszczególne programy transplantacyjne.
Zespół kliniki może się pochwalić największym w kraju doświadczeniem w przeszczepianiu nerek od żywych dawców — w ostatnich latach ponad 40 proc. tego typu operacji w Polsce wykonywanych jest w Szpitalu Klinicznym Dzieciątka Jezus w Warszawie. Realizując przeszczepienie łańcuchowe zespół dołączył do innych wiodących ośrodków transplantacyjnych na świecie wykonujących tego rodzaju operacje.
Specjaliści
Interdyscyplinarny zespół realizatorów procedury transplantacyjnej
Operację pobrania nerek i ich przeszczepienia wykonali: prof. Andrzej Chmura, prof. Artur Kwiatkowski oraz dr n. med. Rafał Kieszek. Zespołem anestezjologów kierował dr hab. n. med. Janusz Trzebicki.
Pary do przeszczepienia przygotowane zostały przez zespół nefrologów: dr Martę Serwańską-Świętek oraz dr n. med. Jolantę Gozdowską. Opiekę nefrologiczną po transplantacji sprawowała dr Dorota Zygier. Koordynatorem transplantacyjnym była mgr Aleksandra Tomaszek.
Zespół immunologów pod kierunkiem prof. Marii Nowaczyk czuwał nad doborem immunologicznym pacjentów, a dr n. hum. Mateusz Zatorski z SWPS sprawował opiekę psychologiczną pary dawca-biorca. Badania obrazowe naczyń nerkowych u dawców wykonali radiolodzy dr n. med. Piotr Palczewski i dr Katarzyna Sułkowska. Dr Anna Kornakiewicz i Piotr Dworczak (współpracujący z prof. Alvinem Rothem, laureatem Nagrody Nobla) stworzyli specjalny program komputerowy doboru pacjentów.