Nadwaga i otyłość a ciąża

Zidentyfikowano liczne czynniki ryzyka tego zjawiska, wśród których są m.in. wady płodu, zaburzenia wzrostu wewnątrzmacicznego, odwarstwienie łożyska, zakażenie, zaawansowany wiek matki i palenie tytoniu w czasie ciąży. W około połowie przypadków porodu martwego dziecka przyczyny tak niekorzystnego zakończenia ciąży nie udaje się określić.
Niektóre badania sugerują, że jeszcze innym czynnikiem ryzyka może być nadmierna masa ciała matki. Zbadanie tego zjawiska ma olbrzymie znaczenie praktyczne, gdyż w krajach wysoko rozwiniętych nadwaga i otyłość przybierają już rozmiary epidemii: na przykład w USA otyła jest co trzecia kobieta. Autorzy pracy postanowili dokonać metaanalizy dostępnych danych opierając się na wynikach badań opublikowanych w latach 1980-2005. Początkowo przeszukali bazę PubMed, identyfikując publikacje opisujące masę ciała kobiet przed ciążą i w czasie ciąży, porównujące kobiety o prawidłowej masie ciała z kobietami z nadwagą i otyłością oraz opisujące poród martwego dziecka jako jeden z punktów końcowych badania. W pierwszym etapie zidentyfikowali 7112 takich publikacji. Analiza streszczeń spowodowała zawężenie grupy do 127 artykułów opisujących zależności pomiędzy masą ciała i powikłaniami ciąży. Analiza pełnej treści tych artykułów dodatkowo ograniczyła liczbę artykułów do 15; badanie spisu odnośników literaturowych w ww. 127 artykułach pozwoliło na dołączenie 1 dodatkowego badania. Z 16 tak wyselekcjonowanych artykułów metaanalizie poddano 9, które spełniały wszystkie przyjęte kryteria włączenia.
Stwierdzono, że w porównaniu z kobietami, które przed zajściem w ciążę miały prawidłową masę ciała, prawdopodobieństwo urodzenia martwego dziecka u kobiet z nadwagą wynosiło 1,47, a u kobiet otyłych - 2,07. Wynik ten nie uległ zmianie po uwzględnieniu tego, czy badanie było retrospektywne, czy prospektywne, kraju, w którym je przeprowadzono i punktu odniesienia - częstości porodów martwych u kobiet z prawidłową przedciążową masą ciała.
Istnieje kilka potencjalnych powodów, dla których nadmierna masa ciała matki może być czynnikiem ryzyka urodzenia martwego dziecka. Po pierwsze, otyłość przed i w czasie ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy ciężarnych i nadciśnienia tętniczego - uznanych czynników ryzyka urodzenia martwego dziecka. Po drugie, otyłość zwiększa również ryzyko wystąpienia hiperlipidemii, która wiąże się ze zmniejszeniem produkcji prostacyklin i zwiększeniem produkcji peroksydazy, czego skutkiem jest skurcz naczyń i nasilenie agregacji płytek. Ponadto kobiety otyłe mogą mieć epizody bezdechów sennych, które powodują upośledzenie zaopatrzenia płodu w tlen. Wreszcie, kobiety otyłe odczuwają słabiej ruchy dziecka i mogą z opóźnieniem zasięgać porady lekarskiej.

Źródło: Am. J. Obstet. Gynecol. 2007, 197: 223-228.