MZ: rośnie liczba farmaceutów przeszkolonych w zakresie opieki farmaceutycznej

Jak przypomina MZ, 16 kwietnia 2021 r. weszła w życie długo wyczekiwana przez środowisko farmaceutyczne Ustawa o zawodzie farmaceuty. Głównymi celami tej regulacji jest unormowanie zasad wykonywania zawodu farmaceuty, ze szczególnym uwzględnieniem uzyskiwania prawa wykonywania zawodu oraz kwestii szkoleń i doskonalenia zawodowego dla farmaceutów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Farmaceuci postulują wprowadzenie recepty półrocznej oraz refundację opieki farmaceutycznej

Przywileje wynikające z ustawy o zawodzie farmaceuty

Ustawa daje możliwość sprawowania przez farmaceutę:

• opieki farmaceutycznej w aptekach w zakresie prowadzenia konsultacji farmaceutycznych,

• wykonywania przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii,

• opracowywania indywidualnego planu opieki farmaceutycznej,

• wykonywania określonych badań diagnostycznych oraz

• wystawiania recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.

Ponadto, w ramach ustawicznego rozwoju zawodowego farmaceuty ustawa wprowadziła płatny urlop szkoleniowy w wymiarze do 6 dni roboczych przysługujący farmaceucie w każdym roku kalendarzowym.

PRZECZYTAJ TAKŻE: W Parlamencie Europejskim dyskutowano o przyszłości usług aptecznych

Timeline wdrażania elementów opieki farmaceutycznej

W kwietniu 2021 roku Ministerstwo Zdrowia opublikowało „Raport opieka farmaceutyczna. Kompleksowa analiza procesu wdrożenia”, stanowiący efekt prac Zespołu ds. opieki farmaceutycznej złożonego z przedstawicieli Ministerstwa, Narodowego Funduszu Zdrowia, Naczelnej Izby Aptekarskiej oraz przedstawicieli środowiska akademickiego. Raport przedstawia m.in. metodologię wdrożenia poszczególnych elementów opieki farmaceutycznej wraz z umieszczeniem ich w horyzoncie czasowym:

• 20 maja 2021 r. Sejm przyjął regulacje wprowadzające możliwość szczepienia pacjentów w aptekach,

• w lipcu 2021 roku ok. 400 aptek świadczyło usługi szczepienia przeciwko COVID-19,

• w listopadzie 2021 roku rozszerzono krąg zawodów medycznych uprawnionych do kwalifikacji i wykonywania szczepień przeciw grypie – w tym uwzględniono farmaceutów,

• w styczniu 2022 roku w życie weszło rozporządzenie wskazujące warunki umożliwiające szczepienia przeciw grypie w aptekach,

• 1 kwietnia 2022 r. ruszył pilotażowy program przeglądów lekowych – swój udział zgłosiło 75 aptek w Polsce.

Ponad 500 farmaceutów zostało przeszkolonych z zakresu opieki farmaceutycznej

„Według Koordynatora Pilotażu przeglądów lekowych w Polsce, w ramach pilotażu, od 1 czerwca do 30 listopada 2022 r. przeprowadzono 850 przeglądów lekowych w 75 aptekach w Polsce. Realizacja programu pilotażowego przeglądów lekowych pozwoliła na zmniejszenie natężenia wielolekowości u 65% pacjentów, którzy ukończyli pełny cykl działań w ramach projektu. Efekt ten był niezależny do wieku i płci pacjentów. Większość rekomendacji farmaceutów znalazła akceptację u pacjentów i lekarzy oraz przyczyniła się do znacznego ograniczenia liczby występujących problemów lekowych. Dzięki trójstronnej współpracy pacjentów, farmaceutów i lekarzy możliwe było ograniczenie dolegliwości i poprawa ogólnego samopoczucia chorych, którzy skorzystali z możliwości udziału w programie pilotażowym” - czytamy w raporcie „Polityka Lekowa Państwa 2018-202”.

Liczba przeszkolonych magistrów farmacji, przygotowanych i realizujących opiekę farmaceutyczną po jej wprowadzeniu, wynosi ok. 1 017, co stanowi ok. 3,9% w stosunku do całkowitej liczby farmaceutów. Wzrost liczby przeszkolonych farmaceutów, przygotowanych i realizujących opiekę farmaceutyczną (rok do roku) kształtuje się następująco:

• 2021 r. – 73 farmaceutów,

• 2022 r. – 369 farmaceutów,

• 2023 r. – 511 farmaceutów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Opieka farmaceutyczna także komercyjnie? Eksperci: to skłoniłoby farmaceutów do udziału

Możliwość wystawiania recept dla siebie i rodziny

Ponadto, w czasie pandemii COVID-19 zmienione zostały zapisy prawne odnoszące się do zasad wystawiania recept farmaceutycznych. 1 kwietnia 2020 r. farmaceuci otrzymali nowe możliwości w zakresie wystawiania recept na skutek zmian w ustawie - Prawo farmaceutyczne.

„Zaimplementowane dwie istotne z perspektywy środowiska farmaceutycznego zmiany. Po pierwsze, farmaceutom posiadającym prawo wykonywania zawodu, nadano możliwość wystawienia refundowanej recepty farmaceutycznej dla siebie (pro auctore) oraz rodziny (pro familiae). Po drugie, zredukowano stopień zagrożenia stanu zdrowia pacjenta w przypadku wystawienia recepty farmaceutycznej. Poprzedni zapis umożliwiał farmaceucie wystawienie recepty wyłącznie w przypadkach nagłego zagrożenia zdrowia pacjenta. Usunięcie słowa „nagłego” w znaczący sposób ułatwiło farmaceutom wystawianie recept farmaceutycznych pacjentom, w zależności od danej sytuacji, bez obaw o interpretację indywidualnego przypadku w trakcie ewentualnej kontroli oceniającej zasadność wystawienia takiej recepty” - donosi resort w raporcie.

Jak wynika z danych Narodowego Funduszu Zdrowia, od momentu wprowadzenia powyższych zapisów zauważalny jest znaczący wzrost liczby refundowanych recept pro auctore i pro familiae wystawianych przez farmaceutów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Od czasu pandemii recepta farmaceutyczna zyskała na popularności

Możliwość wykonywania testów diagnostycznych

21 stycznia 2022 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu badań diagnostycznych, które mogą być wykonywane przez farmaceutę, które poszerzyło kompetencje farmaceutów w zakresie prowadzenia opieki farmaceutycznej. Farmaceutom nadano uprawnienia do wykonywania następujących testów diagnostycznych:

1) test antygenowy w kierunku SARS-CoV-2,

2) badanie podstawowych paramettów życiowych: ciśnienie krwi, tętno, puls oraz saturacja krwi,

3) pomiar masy ciała, wzrostu i obwodu w pasie, a także obliczanie wskaźnika BMI oraz stosunku obwodu talii do obwodu bioder (WHR),

4) test stężenia glukozy we krwi,

5) kontrola panelu lipidowego (cholesterol, frakcja HDL i LDL oraz trójglicerydy),

6) szybki test do wykrywania grypy, stężenia białka C-reaktywnego, antygenu Streptococcus

z grupy A, Helicobacter – test z krwi.

W przypadku pierwszego z nich konieczne jest ukończenie szkolenia teoretycznego w zakresie przeprowadzania testu antygenowego w kierunku SARS-CoV-2 na platformie e-learningowej Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Natomiast wykonywanie pozostałych testów wymaga ukończenia przez farmaceutę kursu kwalifikacyjnego określonego w ustawie o zawodzie farmaceuty - przypomina MZ.