Leki inkretynowe w terapii cukrzycy

Od 2005 roku na rynku amerykańskim i europejskim dostępne są leki hipoglikemizujące, których mechanizm działania oparty jest na efekcie inkretynowym. Nazwana tak zależność pomiędzy hormonami wydzielanymi przez komórki błony śluzowej jelit – inkretynami a odpowiedzią insulinową na posiłek została opisana w 1964 roku i był to krok milowy na drodze do wyjaśnienia czynników biorących udział w etiopatogenezie cukrzycy typu 2.

W toku badań nad lekami inkretynowymi (analogami glukagonopodobnego peptydu-1 i inhibitorami dipeptydylo-peptydazy IV) wykazano ich efekt plejotropowy w postaci zwiększenia wydzielania insuliny po posiłkach, zahamowania sekrecji glukagonu, zwolnienia opróżniania żołądka i osłabienia łaknienia. Farmakoterapia przy użyciu tych leków prowadzi zatem do obniżenia glikemii poposiłkowej, ale także zmniejszenia masy ciała i redukcji czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Obecnie w wytycznych leczenia cukrzycy typu 2 u dorosłych inkretynomimetyki są umieszczone w farmakoterapii drugiego rzędu, w połączeniu z modyfikacją stylu życia i podawaniem metforminy. Ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania są słabiej udokumentowane niż w przypadku samej metforminy, insuliny czy pochodnych sulfonylomocznika, a dostępność – ze względu na koszt leku – ograniczona. W przedstawionej w zeszłym roku wspólnej opinii Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) i Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą (EASD) wskazano miejsce dla inkretynomimetyków w leczeniu cukrzyków, u których epizody hipoglikemii są szczególnie niepożądane (np. ze względu na wykonywany zawód), a także w farmakoterapii osób otyłych. Wciąż pojawiają się wyniki nowych badań, które świadczą na korzyść stosowania leków inkretynowych u odpowiednio dobranych grup pacjentów.

Przegląd leków drugiego rzutu

Pierwszym preparatem z grupy inkretynomimetyków zatwierdzonych przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) był eksenatyd – analog glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1). Początkowo stosowany podskórnie dwa razy na dzień (5 lub 10 mikrogramów na godzinę przed dwoma głównymi posiłkami), doczekał się postaci o przedłużonym uwalnianiu, podawanej raz na tydzień (2 mg). Stosowany w tej formie przynosi w dodatku większe korzyści terapeutyczne i jest lepiej tolerowany. Obecnie eksenatyd jest najlepiej przebadanym lekiem inkretnowym o udowodnionej skuteczności.

W jednym z ostatnio przedstawionych wyników badań porównano działanie eksenatydu i placebo w grupie cukrzyków objętych programem zmiany stylu życia (Am. J. Med. 2010, 123(5): 468.e9-17). To pierwsze tego typu badanie wykazało wysoką skuteczność eksenatydu. W ciągu 24 tygodni stosowania farmakoterapii osiągnięto redukcję stężenia hemoglobiny glikowanej średnio o 1,21 proc., zmniejszenie masy ciała o 6,16 kg, a także obniżenie ciśnień tętniczych: skurczowego o 9,44 mm Hg i rozkurczowego o 2,22 mm Hg. W grupie, w której skoncentrowano się jedynie na zmianie stylu życia, osiągnięto odpowiednio redukcję: HbA1c o 0,73 proc., masy ciała o 3,97 kg i ciśnień: SBP o 1,97 mm Hg przy wzroście DBP o 0,47 mm Hg.

Więcej udoskonalonej farmakoterapii cukrzycy z użyciem leków inkretynowych przeczytasz w najbliższym Pulsie Medycyny.

Aktualna oferta prenumeraty Pulsu Medycyny

Poznaj fakty - to już dramat:

• Liczba chorych na cukrzycę może w bieżącym roku sięgnąć 285 milionów.
• W 2030 roku na całym świecie na cukrzycę będzie chorować 439 milionów dorosłych – twierdzą naukowcy z Australii (Diabetes Res Clin Pract. 2010, 87: 4-14).
• W krajach rozwijających się może dojść nawet do 69-procentowego wzrostu zachorowań.