Lecz serce, uwzględniaj choroby towarzyszące

- Jakie stany kliniczne są powodem hospitalizacji na oddziałach intensywnej terapii kardiologicznej w szpitalach wysokospecjalistycznych?

Najczęstsze są nadal ostre zespoły wieńcowe, chociaż obecnie liczba chorych z tym rozpoznaniem stanowi mniej niż połowę, co wynika z dużej liczby, około 150, oddziałów intensywnego nadzoru przy oddziałach kardiologii interwencyjnej. W większości są to krótkie hospitalizacje, z wyjątkiem chorych z powikłaniami ostrego zespołu wieńcowego: powikłaniami mechanicznymi, z zawałami ze wstrząsem kardiogennym, po nagłym zatrzymaniu krążenia czy z zagrażającymi życiu zaburzeniami rytmu. Stale rośnie grupa chorych z ostrą niewydolnością serca rozpoznaną de novo lub z kolejnym epizodem dekompensacji przewlekłej niewydolności serca, czyli zespołu objawów, do którego dochodzi w wyniku uszkodzenia serca z powodu np. choroby niedokrwiennej serca, zapalenia mięśnia serca, wad wrodzonych lub nabytych serca, a także źle leczonego nadciśnienia tętniczego czy zaburzeń rytmu. Przybywa chorych ze stanami naglącymi wynikającymi z wad serca, z ostrym rozwarstwieniem aorty, z zatorem tętnicy płucnej, z zaburzeniami rytmu serca. Na te oddziały trafiają chorzy po wszczepieniu kardiowerterów defibrylatorów, rozruszników serca czy urządzeń do resynchronizacji z powodu pogorszenia stanu wynikającego z choroby podstawowej, ale również np. zakażenia wszczepionego urządzenia. Wreszcie, jest duża populacja chorych po nagłym zatrzymaniu krążenia, trafiająca do szpitala w stanie zagrożenia życia.

- Czy w postępowaniu w intensywnej terapii kardiologicznej przyczyna ciężkiego stanu pacjenta jest łatwo uchwytna?

Czasem rozpoznanie bywa proste, ale bywa też skomplikowane, gdy np. u pacjenta przyjętego z powodu objawu bardzo dużej duszności w możliwie najkrótszym czasie musimy się zorientować, jakie jest pochodzenie jego duszności, i szybko wdrożyć leczenie.

- W wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego są rozdziały dotyczące leczenia ostrych zespołów wieńcowych u osób starszych, przewidujące sytuację współistnienia chorób serca z innymi schorzeniami, np. z cukrzycą, niewydolnością nerek, z niewydolnością oddechową, po przebytym udarze mózgu itd. Czy to wystarczająca pomoc dla kardiologa?

Zalecenia dotyczące postępowania w poszczególnych grupach pacjentów porządkują algorytmy terapii czy normy badań biochemicznych, ale życie niesie bardziej skomplikowane sytuacje, niż da się je opisać. Trzeba też pamiętać, że wytyczne powstają na podstawie badań randomizowanych, a starsza populacja chorych, z chorobami współistniejącymi to najczęściej pacjenci wyłączani z badań klinicznych. Leczymy coraz ciężej chorych i coraz starszych, z wieloma chorobami towarzyszącymi. Na szczycie piramidy chorób z towarzyszącymi chorobami współistniejącymi są właśnie choroby układu krążenia: choroba niedokrwienna serca i niewydolność serca. Rzadko który pacjent ma schorzenie jednego narządu lub układu. Powyżej 65. roku życia są co najmniej cztery choroby współistniejące, z każdą dekadą jest ich więcej. Im chorób towarzyszących więcej, tym uzyskanie sukcesu trudniejsze. Ci chorzy są trudni zarówno ze względu na to, że każde działanie obarczone jest u nich znacznie większym ryzykiem, jak też dlatego, że wymagają umiejętności leczenia innych, poza układem sercowo-naczyniowym, narządów i układów. Niedawno opublikowano wnioski z badań na temat ryzyka zgonu zależnie od liczby chorób współistniejących. Wynika z nich, że obciążenie pacjenta chorobami towarzyszącymi wpływa i na to ryzyko, i na koszty hospitalizacji.

 

Cały wywiad przeczytasz w najnowszym wydaniu Pulsu Medycyny. Nie ma prenumeraty? Nie czekaj, zamów już dziś!