LC-PUFA w mieszankach mlecznych

W pierwszym roku życia masa ciała dziecka zwiększa się trzykrotnie, a masa jego mózgu dwukrotnie. Taki intensywny rozwój wymaga diety bogatej w tłuszcze i dlatego w pokarmie naturalnym około 50 proc. energii pochodzi z tłuszczów. 95 proc. wszystkich kwasów tłuszczowych zawartych w mleku kobiecym stanowią kwasy długołańcuchowe. Dominującym nasyconym kwasem tłuszczowym jest kwas palmitynowy, dominującym kwasem jednonienasyconym - kwas oleinowy, a wśród kwasów wielonienasyconych przeważa kwas linolowy. "Szczególnie istotne dla wzrostu i rozwoju dziecka są długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe (long chain polyunsaturated fatty acids - LC-PUFA): kwas arachidonowy (ARA, C20: 4n-6), dokozaheksaenowy (DHA, C22: 6n-3) i eikozapentaenowy (EPA, C20: 5n-3) - mówi dr hab. n. med. Piotr Socha z Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. - Stanowią one ważne, decydujące o płynności składniki błon komórkowych, zwłaszcza komórek układu nerwowego, mózgu oraz siatkówki oka. Wbudowywanie DHA i ARA w tkanki nerwowe zachodzi ze szczególną intensywnością od trzeciego trymestru ciąży do 18 miesiąca życia. LC-PUFA uczestniczą ponadto w syntezie prostaglandyn, tromboksanów, leukotrienów i prostacyklin".
U karmionych sztucznie standardowymi mieszankami wcześniaków i dzieci urodzonych o czasie zawartość LC-PUFA w osoczu jest mniejsza niż u dzieci karmionych naturalnie. Na niedobory LC-PUFA szczególnie narażone są wcześniaki, które ze względu na przedwczesny poród nie zdążyły nagromadzić w tkankach odpowiedniej ilości długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a ich synteza endogenna nie wystarcza do pokrycia dużego na nie zapotrzebowania. Ważnym źródłem LC-PUFA jest zatem pokarm. W licznych badaniach klinicznych wykazano, że suplementacja diety wcześniaków kwasami LC-PUFA przyspiesza dojrzewanie narządu wzroku. W przeglądach piśmiennictwa zwraca się uwagę na dość dobre udokumentowanie skuteczności suplementacji na rozwój ostrości widzenia we wczesnym okresie niemowlęcym, choć bez formułowania jednoznacznych wniosków na temat odległych wyników takiego uzupełniania diety i jego wpływu na dalszy rozwój dziecka.
"Także dzieci urodzone o czasie, do diety których wprowadzono kwasy LC-PUFA, wykazują w wielu badaniach lepszą ostrość widzenia w porównaniu z grupą niesuplementowaną. Udowodniono też, za pomocą wybranych testów rozwojowych, korzystny wpływ suplementacji kwasami LC-PUFA przez pierwsze cztery miesiące życia na rozwój psychomotoryczny dzieci. Nie wiadomo, czy są to oddziaływania niezależne, czy dzieci szybciej rozwijają się emocjonalnie i ruchowo dlatego, że widzą lepiej. Prawdopodobnie LC-PUFA wspomagają rozwój mózgu, pamięci, zdolności językowych i poznawczych, np. kojarzenia. Korzystny wpływ kwasów LC-PUFA trwa przypuszczalnie znacznie dłużej niż okres suplementacji. Mimo iż w dalszym ciągu istnieją kontrowersje i otwarte pytania dotyczące wpływu LC-PUFA na rozwój dziecka, jest wystarczająco wiele dowodów dokumentujących bezpieczeństwo suplementacji DHA i AA w zbilansowanych proporcjach" - zaznacza dr hab. Piotr Socha.
W nowoczesnych mlekach modyfikowanych, przeznaczonych do sztucznego żywienia niemowląt, profil kwasów tłuszczowych jest zbliżony do wzorca pokarmu naturalnego. Od wzorca tego często odbiega jednak zawartość LC-PUFA, które nie występują w mleku krowim, stanowiącym podstawę do produkcji mlek modyfikowanych, ani w dodawanych w procesie produkcji olejach roślinnych. Uzupełnianie preparatów mlecznych przeznaczonych dla wcześniaków i niemowląt urodzonych o czasie kwasami LC-PUFA jest zgodne z zaleceniem Komitetu Żywienia ESPGHAN (Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia w Pediatrii).
"Dostępne w aptekach mieszanki dla wcześniaków i urodzonych o czasie niemowląt odznaczają się różną zawartością kwasów LC-PUFA, a także kwasów linolowego i alfa-linolowego będących prekursorami egzogennej syntezy LC-PUFA - mówi dr hab. Piotr Socha. - Jeżeli preparat mleczny jest suplementowany LC-PUFA, to wymagana jest odpowiednia w nim zawartość witaminy E (nie mniej niż 0,9 mg wit. E/1 g PUFA), co ma zapobiegać degradacji tłuszczów nienasyconych w procesie peroksydacji".

Źródło: J. Pediatr. 2002, 140: 547-554; Dev. Med. Child. Neuro. 2000, 42: 174-181; Pediatrics 2000, 105: 1292-1298.

Wspomagają rozwój dziecka
Na rynku polskim dostępnych jest kilka mieszanek mlecznych suplementowanych LC-PUFA.

Dla niemowląt urodzonych o czasie:
o Enfamil Premium 1 (AA 0,62%, DHA 0,31%) firmy Mead Johnson
o Enfamil Premium 2 (AA 0,75%, DHA 0,38%) firmy Mead Johnson

Dla wcześniaków i noworodków z małą masą urodzeniową (poniżej 2500 g):
o Alprem LC-PUFA firmy Nestle
o Bebilon Nenatal (AA 0,57%, DHA 0,39%) firmy Nutricia
o Enfamil Premature (AA 0,68%, DHA 0,35%) firmy Mead Johnson