Komunikat dotyczący zapobiegania zakażeniom szpitalnym u noworodków i wcześniaków
opublikowano: 17-02-2003, 00:00
Zakażenia szpitalne są problemem, który występuje na całym świecie. Są realnym zagrożeniem szczególnie dla tych pacjentów, którzy wymagają długiego pobytu w szpitalu i intensywnego leczenia.
W środowiskach szpitalnych z reguły występuje nagromadzenie chorobotwórczych szczepów bakteryjnych, co jest wynikiem przebywania w nich ludzi chorych i znanego faktu okresowego nosicielstwa bakterii chorobotwórczych przez personel medyczny. Noworodki urodzone przedwcześnie oraz noworodki chore mają znacznie obniżoną odporność i w zetknięciu z bakteriami, które są obecne w ich otoczeniu, mogą ulec zakażeniu.
Procedury lecznicze, diagnostyczne i pielęgnacyjne, które stosujemy na co dzień w oddziałach, w których przebywają noworodki, mają temu zapobiec. Jednakże nie zawsze się to udaje. Znaczną część zakażeń powodują pałeczki Gram-ujemne, do których należy np. gatunek Klebsiella pneumoniae. Bakterie te wykazują znaczną oporność na antybiotyki ze względu na ,broń", jaką posiadają wytwarzane przez nie enzymy, np. szczepy ESBL inaktywują cząstkę antybiotyku. Wyjaśnia to, dlaczego leczenie tego zakażenia napotyka na duże trudności, a jego przebieg może być gwałtowny. Podstawową kwestią jest więc to, jak uchronić naszych pacjentów przed zakażeniem. Potrzeba dużego doświadczenia i ogromnej staranności w przestrzeganiu wszystkich elementów złożonych procedur pielęgnacyjnych, diagnostycznych i leczniczych, aby ryzyko to zminimalizować.
Analiza niepowodzeń wskazuje, że najbardziej narażone są noworodki skrajnie niedojrzałe, urodzone z bardzo małą masą ciała. Jeszcze niedawno takie dzieci nie miały żadnych szans przeżycia, obecnie wiele z nich udaje się uratować dzięki wentylacji mechanicznej coraz doskonalszymi technikami, kaniulacji naczyń centralnych umożliwiającej podawanie tą drogą leków i żywienia. Jednakże są to metody leczenia, które przerywają naturalne bariery ochrony przed drobnoustrojami, co potęguje zagrożenia.
Ryzyko zakażeń zwiększa zły stan techniczny szpitali, niedostateczne zaplecze sanitarne, przestarzały sprzęt do sterylizacji, braki personelu, w tym głównie pielęgniarskiego. Zadłużenie, jakie dotyczy większości szpitali w Polsce, nie sprzyja planowym remontom, modernizacjom i zakupom nowego, bardziej bezpiecznego sprzętu. W tej sytuacji szczególnie ważne jest właściwe, a więc zgodne z potrzebami, finansowanie opieki nad noworodkiem. Niezbędna jest pomoc władz lokalnych, współdziałanie zespołów lekarskich, bakteriologów, epidemiologów i służb sanitarnych.
Do czynników istotnych w ograniczaniu ryzyka zakażeń należą:
o -Likwidowanie nadmiernego zatłoczenia oddziałów intensywnej terapii noworodka, przygotowanie odpowiedniej do potrzeb liczby miejsc.
o -Zatrudnienie takiej liczby doświadczonych pielęgniarek, aby jedna zajmowała się nie więcej niż dwoma noworodkami intensywnie leczonymi.
o -Zapewnienie fachowemu personelowi oddziałów intensywnej terapii warunków finansowych adekwatnych do obciążeń (stres!) i ponoszonej odpowiedzialności.
o -Takie finansowanie intensywnej terapii noworodka, aby nigdy nie brakowało jednorazowych ręczników, środków do dezynfekcji, sprzętu jednorazowego, odzieży ochronnej, nowoczesnej aparatury monitorującej i leczącej.
o -Prowadzenie racjonalnej polityki antybiotykowej w profilaktyce i terapii zakażeń w szpitalu.
o -Większe wykorzystanie i dofinansowanie diagnostyki mikrobiologicznej, ograniczanej w wyniku źle pojętej oszczędności.
o -Regularne monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w szpitalach i współpraca z ośrodkami referencyjnymi.
o -Opracowanie i przestrzeganie procedur i standardów diagnostycznych, profilaktycznych i terapeutycznych mających na celu ujednolicenie i optymalizację opieki nad noworodkiem.
o -Udzielanie szczegółowych informacji i nadzór nad osobami odwiedzającymi.
o -Prowadzenie dokumentacji i analizy wyników kontroli mikrobiologicznej, wsparcie działania Zespołu i Komitetu Zakażeń Szpitalnych.
Częstość kolonizacji pałeczkami Klebsiella nosa, gardła i przewodu pokarmowego personelu szpitalnego nie odbiega w istotnym stopniu od stwierdzanej u zdrowych osób spoza szpitala. Leczenie antybiotykami osób dorosłych, u których nie występują objawy chorobowe nie jest wskazane.
Kolonizacja organizmu noworodka bakteriami jest nieuniknionym procesem fizjologicznym, w który nie należałoby zbyt pochopnie ingerować podając antybiotyki. Praktykowane niekiedy tak zwane ,osłonowe" stosowanie leków przeciwbakteryjnych u noworodków bez klinicznych objawów zakażenia bakteryjnego prowadzi do zdominowania bakteryjnej flory jelitowej przez pałeczki Klebsiella, co często kończy się wystąpieniem zakażenia objawowego ze wszystkimi jego konsekwencjami, z posocznicą włącznie.
Jak dotąd zakażeń wewnątrzszpitalnych nie udaje się całkowicie wyeliminować, natomiast można je skutecznie ograniczać. Taki jest cel naszego działania.
Prof. dr hab. Ewa Helwich
Konsultant Krajowy ds. Neonatologii, Instytut Matki i Dziecka
Prof. dr hab. Waleria Hryniewicz Krajowa Grupa Robocza
ds. Zakażeń Szpitalnych, Narodowy
Instytut Zdrowia Publicznego
Prof. dr hab. Andrzej Trybusz Główny Inspektor Sanitarny
Prof. dr hab. Stanisław Kałużewski
Rada Sanitarno-Epidemiologiczna,
Państwowy Zakład Higieny
Prof. dr hab. Wiesław Magdzik
Rada Sanitarno-Epidemiologiczna,
Państwowy Zakład Higieny
Warszawa, 10.02.2003 r.
W środowiskach szpitalnych z reguły występuje nagromadzenie chorobotwórczych szczepów bakteryjnych, co jest wynikiem przebywania w nich ludzi chorych i znanego faktu okresowego nosicielstwa bakterii chorobotwórczych przez personel medyczny. Noworodki urodzone przedwcześnie oraz noworodki chore mają znacznie obniżoną odporność i w zetknięciu z bakteriami, które są obecne w ich otoczeniu, mogą ulec zakażeniu.
Procedury lecznicze, diagnostyczne i pielęgnacyjne, które stosujemy na co dzień w oddziałach, w których przebywają noworodki, mają temu zapobiec. Jednakże nie zawsze się to udaje. Znaczną część zakażeń powodują pałeczki Gram-ujemne, do których należy np. gatunek Klebsiella pneumoniae. Bakterie te wykazują znaczną oporność na antybiotyki ze względu na ,broń", jaką posiadają wytwarzane przez nie enzymy, np. szczepy ESBL inaktywują cząstkę antybiotyku. Wyjaśnia to, dlaczego leczenie tego zakażenia napotyka na duże trudności, a jego przebieg może być gwałtowny. Podstawową kwestią jest więc to, jak uchronić naszych pacjentów przed zakażeniem. Potrzeba dużego doświadczenia i ogromnej staranności w przestrzeganiu wszystkich elementów złożonych procedur pielęgnacyjnych, diagnostycznych i leczniczych, aby ryzyko to zminimalizować.
Analiza niepowodzeń wskazuje, że najbardziej narażone są noworodki skrajnie niedojrzałe, urodzone z bardzo małą masą ciała. Jeszcze niedawno takie dzieci nie miały żadnych szans przeżycia, obecnie wiele z nich udaje się uratować dzięki wentylacji mechanicznej coraz doskonalszymi technikami, kaniulacji naczyń centralnych umożliwiającej podawanie tą drogą leków i żywienia. Jednakże są to metody leczenia, które przerywają naturalne bariery ochrony przed drobnoustrojami, co potęguje zagrożenia.
Ryzyko zakażeń zwiększa zły stan techniczny szpitali, niedostateczne zaplecze sanitarne, przestarzały sprzęt do sterylizacji, braki personelu, w tym głównie pielęgniarskiego. Zadłużenie, jakie dotyczy większości szpitali w Polsce, nie sprzyja planowym remontom, modernizacjom i zakupom nowego, bardziej bezpiecznego sprzętu. W tej sytuacji szczególnie ważne jest właściwe, a więc zgodne z potrzebami, finansowanie opieki nad noworodkiem. Niezbędna jest pomoc władz lokalnych, współdziałanie zespołów lekarskich, bakteriologów, epidemiologów i służb sanitarnych.
Do czynników istotnych w ograniczaniu ryzyka zakażeń należą:
o -Likwidowanie nadmiernego zatłoczenia oddziałów intensywnej terapii noworodka, przygotowanie odpowiedniej do potrzeb liczby miejsc.
o -Zatrudnienie takiej liczby doświadczonych pielęgniarek, aby jedna zajmowała się nie więcej niż dwoma noworodkami intensywnie leczonymi.
o -Zapewnienie fachowemu personelowi oddziałów intensywnej terapii warunków finansowych adekwatnych do obciążeń (stres!) i ponoszonej odpowiedzialności.
o -Takie finansowanie intensywnej terapii noworodka, aby nigdy nie brakowało jednorazowych ręczników, środków do dezynfekcji, sprzętu jednorazowego, odzieży ochronnej, nowoczesnej aparatury monitorującej i leczącej.
o -Prowadzenie racjonalnej polityki antybiotykowej w profilaktyce i terapii zakażeń w szpitalu.
o -Większe wykorzystanie i dofinansowanie diagnostyki mikrobiologicznej, ograniczanej w wyniku źle pojętej oszczędności.
o -Regularne monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w szpitalach i współpraca z ośrodkami referencyjnymi.
o -Opracowanie i przestrzeganie procedur i standardów diagnostycznych, profilaktycznych i terapeutycznych mających na celu ujednolicenie i optymalizację opieki nad noworodkiem.
o -Udzielanie szczegółowych informacji i nadzór nad osobami odwiedzającymi.
o -Prowadzenie dokumentacji i analizy wyników kontroli mikrobiologicznej, wsparcie działania Zespołu i Komitetu Zakażeń Szpitalnych.
Częstość kolonizacji pałeczkami Klebsiella nosa, gardła i przewodu pokarmowego personelu szpitalnego nie odbiega w istotnym stopniu od stwierdzanej u zdrowych osób spoza szpitala. Leczenie antybiotykami osób dorosłych, u których nie występują objawy chorobowe nie jest wskazane.
Kolonizacja organizmu noworodka bakteriami jest nieuniknionym procesem fizjologicznym, w który nie należałoby zbyt pochopnie ingerować podając antybiotyki. Praktykowane niekiedy tak zwane ,osłonowe" stosowanie leków przeciwbakteryjnych u noworodków bez klinicznych objawów zakażenia bakteryjnego prowadzi do zdominowania bakteryjnej flory jelitowej przez pałeczki Klebsiella, co często kończy się wystąpieniem zakażenia objawowego ze wszystkimi jego konsekwencjami, z posocznicą włącznie.
Jak dotąd zakażeń wewnątrzszpitalnych nie udaje się całkowicie wyeliminować, natomiast można je skutecznie ograniczać. Taki jest cel naszego działania.
Prof. dr hab. Ewa Helwich
Konsultant Krajowy ds. Neonatologii, Instytut Matki i Dziecka
Prof. dr hab. Waleria Hryniewicz Krajowa Grupa Robocza
ds. Zakażeń Szpitalnych, Narodowy
Instytut Zdrowia Publicznego
Prof. dr hab. Andrzej Trybusz Główny Inspektor Sanitarny
Prof. dr hab. Stanisław Kałużewski
Rada Sanitarno-Epidemiologiczna,
Państwowy Zakład Higieny
Prof. dr hab. Wiesław Magdzik
Rada Sanitarno-Epidemiologiczna,
Państwowy Zakład Higieny
Warszawa, 10.02.2003 r.
Źródło: Puls Medycyny
![W Europie zanieczyszczenia powietrza powodują 800 tys. zgonów rocznie [WIDEO]](https://images.pb.pl/filtered/84b29d13-0727-4f42-8b21-de9566273376/76b0a951-3dc2-5503-975c-34480424e917_xc_l.jpg)
![Szansa na poprawę jakości życia dla pacjentów z HS [WIDEO]](https://images.pb.pl/filtered/08d54b79-36f0-499d-9e5e-731b6fdc1725/5e01a470-0cd4-51a2-9c4e-afeee2fc55b0_xc_l.png)
