Zgodnie z czwartym stopniem drabiny analgetycznej

W przypadkach gdy stan ogólny chorego nie pozwala na przeprowadzenie zabiegu w znieczuleniu ogólnym lub dominującym objawem chorobowym jest ból wykonywane są zabiegi małoinwazyjne służące do zwalczania bólu. Opisywane są one w drabinie analgetycznej WHO rozszerzonej o czwarty stopień, w którym oprócz opioidów, nieopioidowych analgetyków, NLPZ, koanalegetyków znalazły się metody małoinwazyjne leczenia bólu. 

Głównym celem zabiegów małoinwazyjnych jest zatrzymanie przewodzenia impulsów bólowych lub ich modulacja. Wykorzystywane są do tego:

• środki farmakologiczne podawane w okolicę zakończeń nerwowych lub okolicę przebiegu struktur układu nerwowego,
• fale radiowe o wysokich częstotliwościach, 
• generowanie lokalnie niskich temperatur.
• Podawanie leków blokujących przewodnictwo nerwowe

Blokady mają zastosowanie w przypadkach braku redukcji objawów bólowych, mimo prawidłowo prowadzonej farmakoterapii oraz rehabilitacji. Czasami to dzięki nim można precyzyjnie zaplanować zakres leczenia operacyjnego. Podczas wykonywania blokad stosowane są środki miejscowo znieczulające, takie jak lignokaina, bupiwakaina, a dodatkowo, dla wzmocnienia efektu przeciwbólowego, stosuje się miejscowo kortykosteroidy. 

Blokady można podzielić uwzględniając lokalizację podawania leków na centralne i obwodowe. Najczęściej są to okolice stawów międzywyrostkowych, stawu krzyżowo-biodrowego oraz przebiegu korzeni nerwowych.

Kiedy stosować fale radiowe

Kolejne narzędzie do walki z bólem to fale radiowe o wysokich częstotliwościach. Ich zastosowanie podzielić można w zależności od efektu terapeutycznego, jaki jest oczekiwany, tzn. ablacji struktur nerwowych lub zmiany przewodnictwa nerwowego. 

Wskazania do zabiegu:

• ból pochodzący ze stawów międzykręgowych (80-90 proc.), 
• zespół szyjno-barkowy,
• szyjnopochodne bóle głowy,
• zespół rzekomokorzeniowy,
• choromanie neurogenne,
• neuropatie,
• przewlekły zespół bólowy pooperacyjny (failed back surgery), 
• neuralgia międzyżebrowa, 
• ból stawu krzyżowo-biodrowego,
• coccydynia. 

 

Termolezja (Ratio Frequency) — ablacja nerwów przy zastosowaniu generatora fal radiowych o wysokiej częstotliwości (ok. 460 kHz), co powoduje podniesienie temperatury tkanek w sąsiedztwie wprowadzonej elektrody do 80-90°C. Zjawisko to wykorzystuje się do uszkodzenia drobnych zakończeń nerwów czuciowych przy stawach międzywyrostkowych w odcinku lędźwiowym, szyjnym i piersiowym kręgosłupa. 

 

Termomodulacja pulsacyjna (PRFA Pulsed Ratio Frequency Ablation) — polega na zmianie przewodnictwa nerwowego pod wpływem prądu pulsacyjnego (temperatura otaczających tkanek nie przekracza 42°C). W efekcie zabiegu pulsacyjnie generowany prąd selektywnie oddziałuje na tkankę nerwową, powodując zmiany w cienkich, niezmielinizowanych włóknach przewodzących bodźce czuciowe, nie wpływając na grube zmielinizowane włókna nerwowe przewodzące bodźce czuciowe i ruchowe z narządów miąższowych i mięśni.

Prowadzone badania wskazują na 80 proc. efektywność tego typu zabiegów w ciągu 1 roku od ich wykonania.

 

Zewnątrzoponowa czasowa termomodulacja pulsacyjna (Epidural Pulsed Radiofrequency, ePRF). Podczas zabiegów tego typu wykorzystywane są również pulsacyjne fale radiowe niepowodujące uszkodzenia tkanki nerwowej, a jedynie jej stymulację. 

W przypadkach, kiedy uzyskuje się zdecydowaną poprawę, ale na krótki okres po zabiegu, wskazane jest zastosowanie stymulatora stałego implantowanego do przestrzeni zewnątrzoponowej.