Kara za nielegalny strajk

Ustawa o prawach pacjenta pochodzi ze słynnego pakietu sześciu ustaw, jakie w zeszłym roku miały zreformować służbę zdrowia. Weto prezydenckie skutecznie rozbiło ów pakiet, prowadząc do odrzucenia trzech ustaw (o zakładach opieki zdrowotnej, o pracownikach tych zakładów oraz przepisów wprowadzających) i zablokowania trzech pozostałych (o prawach pacjenta, o akredytacji i o konsultantach). Te ostatnie, chociaż pomyślnie przeszły proces legislacyjny, a nawet zostały ogłoszone w dzienniku ustaw, nie mogły wejść w życie z uwagi na odrzucenie przepisów wprowadzających. Wobec tego rząd przygotował nowe przepisy wprowadzające, które zostały już uchwalone przez Sejm i Senat i podpisane przez prezydenta.

Nowa ustawa zbiera w jedną całość prawa pacjenta zapisane w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej i rozsiane w przepisach regulujących wykonywanie zawodów medycznych. Nie wprowadza w zasadzie nowych praw, lecz ogranicza się do systematyzacji i uszczegółowienia już istniejących. Wyjątek w tym względzie stanowi prawo pacjenta do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza. Prawo to przysługuje pacjentowi w każdym przypadku, gdy opinia lub orzeczenie lekarskie wywierają wpływ na jego prawa lub obowiązki. Sprzeciw można będzie wnieść do komisji lekarskiej działającej przy rzeczniku praw pacjenta, której rozstrzygnięcia będą ostateczne. W skład komisji wchodzić będą lekarze powoływani z list opracowywanych dla poszczególnych dziedzin medycyny przez odpowiednich konsultantów krajowych. Członków komisji będzie powoływał rzecznik praw pacjenta. On również będzie ustalał ich wynagrodzenie.

Nowe przepisy

Kolejnym wyjątkiem jest prawo pacjenta do informacji o przysługujących mu prawach. Dotychczas obowiązek zapewnienia dostępności takiej informacji spoczywał wyłącznie na kierownikach zakładów opieki zdrowotnej oraz świadczeniodawcach, którzy zawarli kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia. Nowe przepisy rozciągają ten obowiązek na wszystkie podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych, poza praktykami wykonywanymi w miejscu wezwania. Pozostałe podmioty powinny udostępniać ową informację w formie pisemnej, poprzez umieszczenie jej w swoim lokalu, w miejscu ogólnodostępnym. W przypadku pacjentów niemogących się poruszać informację udostępnia się im w pomieszczeniu, w którym przebywają.

Ten sam obowiązek dotyczy informacji o rodzaju i zakresie świadczeń udzielanych przez dany podmiot, w tym o realizowanych przez niego profilaktycznych programach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

Poniżej warte odnotowania zmiany szczegółowe.
- Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem został rozciągnięty na informacje przekazywane do praktycznej nauki zawodów medycznych lub dla celów naukowych. Przekazanie informacji w powyższych przypadkach wymaga uzyskania zgody pacjenta.
- Pacjentom znajdującym się w stanach terminalnych przyznano prawo do świadczeń zapewniających złagodzenie bólu i cierpień.
- Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych mogą być obecne osoby bliskie pacjentowi. Odmowę zezwolenia na obecność tych osób trzeba odnotowywać w dokumentacji medycznej.
- Niewielkiemu podwyższeniu uległy stawki opłat maksymalnych za udostępnianie dokumentacji.

Uprawnienia rzecznika

W celu ochrony praw pacjenta zostanie powołany rzecznik tychże praw. Uzyska on liczne uprawnienia wzorowane na uprawnieniach rzecznika praw obywatelskich. Szczególne uprawnienia rzecznika będą wiązały się z ochroną zbiorowych praw pacjenta. Będzie on mógł uznać działania lub zaniechania zorganizowane przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych, jak również akcje protestacyjne lub strajki, których nielegalność zostanie stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, za praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjenta. Rzecznik zostanie uprawniony do nakazania zaniechania tych praktyk oraz do usunięcia ich skutków pod groźbą nałożenia na dany podmiot albo organizatora strajku kary pieniężnej do wysokości 500 000 zł. Na decyzje rzecznika przysługiwać będzie skarga do sądu administracyjnego.

Podstawa prawna:
1) ustawa z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2009 r. nr 52, poz. 417);
2) ustawa z 24 kwietnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ustawę o akredytacji w ochronie zdrowia oraz ustawę o konsultantach w ochronie zdrowia.