Budowa anatomiczna układu pokarmowego dziecka i osoby dorosłej nie różnią się w zasadniczy sposób, jednak istnieją pewne odrębności charakterystyczne dla wieku niemowlęcego i wczesnodziecięcego. W ślinie brak jest pewnych substancji antybakteryjnych, dlatego u noworodków i niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym zalecane jest sterylizowanie butelek.
Długi proces dojrzewania
Przełyk noworodka jest krótszy, szerszy i ma znacznie mniejszą pojemność. Ponadto napięcie dolnego zwieracza przełyku jest obniżone, co sprzyja ulewaniu treści pokarmowej. Jest to zjawisko naturalne, a od 3. miesiąca życia ulega stopniowemu zmniejszaniu.
W okresie niemowlęcym zmienia się pojemność żołądka z objętości ok. 5 ml po urodzeniu do 80-150 ml pod koniec pierwszego miesiąca życia.
U wielu noworodków obserwujemy luźniejsze stolce, tzw. stolce przejściowe, będące wynikiem zmniejszonej aktywności enzymu laktazy jelitowej, która rozkłada cukier mleczny, czyli laktozę zawartą w mleku matki. Nabłonek jelitowy noworodka cechuje zwiększona przepuszczalność, co sprzyja łatwemu przenikaniu alergenów pokarmowych przez niedojrzałą barierę jelitową i powoduje wzrost częstości schorzeń alergicznych w pierwszych dwóch latach życia.
W przewodzie pokarmowym człowieka zachodzi mnóstwo rozmaitych procesów, które wpływają na cały organizm. Wiele z nich zależy od składu i funkcji flory bakteryjnej, na rozwój której oddziałują różnorodne czynniki, takie jak wiek ciążowy dziecka w chwili przyjścia na świat, rodzaj porodu oraz sposób karmienia w pierwszym okresie życia.
Od momentu narodzin zachodzi stopniowa kolonizacja przewodu pokarmowego bakteriami. U noworodków karmionych piersią dominuje rozwój dobroczynnych bifidobakterii i pałeczek kwasu mlekowego Lactobacillus, a ich namnażnie jest zależne m.in. od obecności oligosacharydów w pokarmie matki. W okresie wprowadzania pokarmów stałych flora bakteryjna niemowlęcia upodabnia się do mikroflory jelitowej osoby dorosłej.
Prawidłowe dojrzewanie funkcji przewodu pokarmowego niemowlęcia zależy m.in. od sposobu żywienia. Szczególnie korzystny jest wpływ karmienia naturalnego. Wynika to zarówno z unikatowego składu pokarmu matki, dostosowanego do bieżących potrzeb dziecka, jak i emocjonalnego aspektu karmienia naturalnego. Dlatego u niemowląt karmionych piersią rzadziej obserwujemy nasilone kolki, ulewania czy inne objawy budzące niepokój rodziców.
Do kiedy mleko matki
Zgodnie z aktualnymi rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz europejskich towarzystw naukowych, niemowlęta powinny być karmione wyłącznie pokarmem matki do ukończenia 6. miesiąca życia. Karmienie naturalne można kontynuować przy rozszerzaniu diety nawet do 2. roku życia lub dłużej. Jeśli z uzasadnionych powodów niemowlę nie jest karmione piersią, wówczas jego żywienie powinno być oparte na mieszankach modyfikowanych, których skład jest zbliżony do pokarmu kobiecego. Zgodnie z zaleceniami Grupy Ekspertów z 2012 r., mleko modyfikowane można podawać dzieciom zarówno w 2., jak i w 3. roku życia. Zmniejsza to ryzyko wystąpienia powszechnych w tych grupach wiekowych niedoborów wapnia, żelaza i witaminy D.