Gdy związki zawodowe działające na terenie jednego ZOZ-u mają rozbieżne stanowiska

Związki zawodowe są organizacjami powołanymi do obrony praw wszystkich pracowników, nie tylko swoich członków, co wynika z art. 4 ustawy o związkach zawodowych. Jednakże są organizacjami samorządnymi i niezależnymi, wobec czego same decydują o sposobach i zakresie swojej działalności. Być może związki uznały, że w przedmiotowej sprawie korzystniej będzie poświęcić część uprawnień pewnej grupy pracowniczej dla interesu całej załogi.
Obrona praw pracowników
Gdyby jednak tak nie było i okazałoby się, że związki te po prostu nie są zainteresowane obroną praw części pracowników, to o takiej działalności, jako dyskryminującej, należy zawiadomić prokuraturę okręgową. Ta może wszcząć postępowanie przed sądem o stwierdzenie prowadzenia działalności związkowej sprzecznej z ustawą. Sąd może wówczas wezwać związek do dostosowania działalności do prawa, a następnie zdyscyplinować jego członków poprzez grzywny i nakaz przeprowadzenia nowych wyborów. W skrajnych wypadkach sąd może nawet zakończyć działalność związku przez wykreślenie go z rejestru.
Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, stanowiący, że w zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z nich broni praw i reprezentuje interesy swych członków, nie zezwala bynajmniej na dyskryminację pewnych grup pracowniczych przez związek. Jest to przepis regulujący występowanie związków w sprawach indywidualnych pracowników. W sprawach dotyczących zbiorowych praw i interesów pracowników każdy związek powinien reprezentować ogół pracowników, a nie tylko ich część, choćby większą. W tych sprawach związki zawodowe mogą tworzyć wspólną reprezentację związkową.
Jeżeli przepisy wymagają zawarcia porozumienia lub uzgodnienia stanowiska ze związkami zawodowymi, tak jak w przypadku regulaminu wynagradzania, organizacje te przedstawiają wspólnie uzgodnione stanowisko. Sposób ustalania i przedstawiania tego stanowiska przez każdorazowo wyłanianą do tych spraw wspólną reprezentację związkową określać powinno porozumienie zawarte przez te organizacje.
Jeśli organizacje związkowe nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni, decyzje w tych sprawach podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych. Pracodawca miał więc prawo, po upływie przewidzianego okresu, samodzielnie dokonać zmiany regulaminu.
Wejście w spór zbiorowy
Związkowi, który nie zgodził się na zmianę regulaminu, przysługuje prawo wszczęcia sporu zbiorowego w tej sprawie, ponieważ w zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z nich może reprezentować w sporze zbiorowym interesy stanowiące przedmiot tego sporu. Spór zbiorowy rozpoczyna się od wystąpienia przez związek do pracodawcy z określonymi żądaniami, np. przywrócenia zabranych uprawnień. Jeżeli pracodawca nie uwzględni wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni, przyjmuje się, że spór istnieje od dnia wystąpienia. Pracodawca podejmuje niezwłocznie rokowania w celu rozwiązania sporu w drodze porozumienia, zawiadamiając równocześnie o powstaniu sporu właściwego okręgowego inspektora pracy. Rokowania kończą się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosiągnięcia porozumienia - sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron. Po czym następuje faza mediacji z udziałem mediatora.
Związek zgłaszający spór może uprzedzić, że w razie nieuwzględnienia wysuniętych żądań, zostanie ogłoszony strajk. Dzień zapowiedzianego strajku nie może przypadać przed upływem 14 dni od dnia zgłoszenia sporu. Jednak w opisanym przez Czytelników przypadku rozpoczęcie strajku jest mało prawdopodobne z uwagi na wymóg uzyskania zgody większości pracowników. Niemniej jednak po zakończeniu rokowań mogą zostać zastosowane inne niż strajk formy akcji protestacyjnej, nie zagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku prawnego.

Podstawa prawna:
1) ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 854 ze zm.);
2) ustawa z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. nr 55, poz. 236 ze zm.).