Doskonalenie zawodowe na punkty

"Nie jest jeszcze do końca wiadomo, w jaki sposób dokumentować zebrane punkty, nie ma szczegółowego zapisu w formie aktu, który byłby zatwierdzony przez Naczelną Radę Lekarską. Akty, które są w tej chwili dostępne, nie precyzują w sposób techniczny, kto co ma zrobić, kiedy i jak" - uważa Krzysztof Dziubiński, kierownik Ośrodka Doskonalenia Zawodowego Lekarzy i Lekarzy Dentystów, powołanego przy Okręgowej Izbie Lekarskiej w Warszawie. Z tą opinią nie zgadza się prof. Jerzy Kruszewski, przewodniczący Komisji Kształcenia Medycznego NRL. Jego zdaniem, na wszystkie te pytania odpowiada rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie sposobów dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów (Dz.U. 2004, nr 231, poz. 2326), które obowiązuje od listopada ub. roku.

Okresy rozliczeniowe

Każdy z lekarzy i lekarzy dentystów powinien zgromadzić 200 punktów. Rozporządzenie wymienia 18 form doskonalenia zawodowego, poprzez które lekarz realizuje ten obowiązek. Poszczególnym aktywnościom przypisana jest odpowiednia liczba punktów edukacyjnych (p. tabela).
Pierwszy okres rozliczeniowy zgodnie z rozporządzeniem miał się rozpocząć 6 listopada 2004 roku i trwać do 5 listopada 2008 roku. Naczelna Rada Lekarska w swojej uchwale nr 98/04/IV z 17 grudnia 2004 roku zdecydowała jednak, że pierwszy okres rozliczeniowy zostanie wydłużony wstecz o cztery i pół roku. Lekarzom miałyby zostać zaliczone do ewidencji zdarzenia edukacyjne, które miały miejsce począwszy od 14 kwietnia 2000 roku, pod warunkiem, że zostały udokumentowane. Jak ustaliliśmy w Ministerstwie Zdrowia, poprawkę dat zaproponowaną przez samorząd lekarski uwzględniono w nowelizacji rozporządzenia, nad którą trwają prace w resorcie, ale sprawa jest otwarta, bo wątpliwości ma Rządowe Centrum Legislacyjne.

Organizator z uprawnieniami

Najpopularniejszą formą doskonalenia wiedzy medycznej jest udział w kursach i szkoleniach medycznych. Wiąże się to z koniecznością poniesienia określonych kosztów. Najwięcej kontrowersji budzi kwestia opłat za udział w szkoleniach. Analiza porównawcza dokonana przez Ośrodek Doskonalenia Zawodowego Lekarzy i Lekarzy Dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie wykazała, że cena jednej godziny szkolenia, a więc cena jednego punktu edukacyjnego waha się od 25 do 30 zł. W przypadku lekarzy spoza ośrodków akademickich do opłaty za samo szkolenie dochodzą jeszcze koszty podróży i noclegu. Warto więc wybierać szkolenia ze świadomością, iż punkty edukacyjne przysługują tylko za te kursy, których organizatorzy mają właściwe uprawnienia.
"Lekarze zamierzający wziąć udział w kursie powinni przed dokonaniem wpłaty uzyskać od organizatora pisemne wskazanie podstawy prawnej przyznającej mu prawo do prowadzenia tego kursu, po zakończeniu którego będą przysługiwać punkty edukacyjne" - radzi Krzysztof Dziubiński. A Jerzy Kruszewski dodaje: "W ubiegłym roku powstała nowa ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, która przewiduje, że każdy podmiot może otworzyć działalność gospodarczą pod hasłem: kształcenie lekarzy. Chcemy ustrzec lekarzy przed udziałem w takich przedsięwzięciach, które z punktu widzenia doskonalenia zawodowego są wątpliwej jakości lub są działaniami marketingowymi firm farmaceutycznych, a nie rzeczywistym szkoleniem".
Dlatego NRL podjęła uchwałę (nr 104/05/IV), zgodnie z którą kształceniem lekarzy w zakresie dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego mogą się zajmować tylko te podmioty, które uzyskały wpis do rejestru prowadzonego przez okręgowe izby lekarskie oraz akredytację dla planowanych form doskonalenia zawodowego. Chodzi o podmioty, które nie są uprawnione do kształcenia podyplomowego lekarzy na podstawie odrębnych przepisów.

Zielone światło dla towarzystw naukowych

NRL przyjęła też uchwałę w sprawie wzoru wniosku składanego przez towarzystwo naukowe lub kolegium specjalistów o akceptację programu doskonalenia zawodowego, która upoważniła prezydium NRL do akceptacji programów doskonalenia zawodowego towarzystw medycznych. "Jeśli towarzystwo naukowe opracuje program doskonalenia zawodowego lekarzy i zostanie on zaakceptowany przez NRL, to przejmie ono odpowiedzialność za akredytację, za jakość takiego szkolenia, za to, za co normalnie odpowiada samorząd lekarski. Polskie towarzystwa powstawały na podstawie ustawy o stowarzyszeniach, w której nie ma ani słowa o takim zadaniu, jak doskonalenie zawodowe. Wiele naszych towarzystw nie wpisało go sobie do statutów. Te nowe zapisy dadzą towarzystwom uprawnienia do tego, co robią dobrze i od dawna, tylko bez podstawy prawnej." - wyjaśnia prof. Jerzy Kruszewski.

Kodowany kanał edukacyjny dla lekarzy w TVN

Zdecydowanie najbardziej dostępną i przystępną ekonomicznie formą doskonalenia zawodowego będą w przyszłości kursy medyczne realizowane za pośrednictwem środków przekazu telewizyjnego i sieci internetowej. Wszystko wskazuje na to, że już niedługo także polscy lekarze będą mogli w ten sposób poszerzać swoją wiedzę, ponieważ zostaną do tego stworzone podstawy prawne. Jak poinformował Puls Medycyny Paweł Trzciński, p.o. dyrektora Biura Prasy i Promocji Ministerstwa Zdrowia, w resorcie trwają prace nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie doskonalenia zawodowego. Ministerstwo zamierza dopisać do listy aktywności, za które przysługują lekarzom punkty edukacyjne, udział w kursie medycznym oraz programie edukacyjnym, realizowanych za pośrednictwem środków przekazu telewizyjnego i sieci internetowej z ograniczonym dostępem.
"Są bardzo zaawansowane prace w jednej ze stacji telewizyjnych, przy współpracy z Naczelną Radą Lekarską, nad stworzeniem kodowanego kanału edukacyjnego dla lekarzy. Zdaję sobie sprawę, że lekarze, którzy mieszkają na głębokiej prowincji, mogą mieć problemy z realizacją obowiązku doskonalenia zawodowego. Właśnie z myślą o nich powstaje ten całodobowy program edukacyjny" - poinformował prof. J. Kruszewski. Z ramówki tego programu lekarz będzie wybierał sobie to, co go interesuje. Korzystając z takiego interaktywnego przekazu bądź z Internetu będzie potwierdzał, że uczestniczył w jakimś wykładzie, np. rozwiązując test sprawdzający nabytą wiedzę.
Jak ustalił Puls Medycyny, samorząd lekarski prowadzi rozmowy o utworzeniu kanału edukacyjnego ze stacją TVN.

Lekarz na platformie

Innym przedsięwzięciem edukacyjno-medialnym w trakcie realizacji jest Medyczna Platforma Edukacyjna (MPE). Będzie oferowała system @-edukacji w formie kursów, interaktywnych wykładów, forum dyskusyjnego i serwisów informacyjnych. Użytkownicy platformy, po ukończeniu danego kursu, będą mieli wpisane punkty edukacyjne do "elektronicznego indeksu". Informacja o przyznanych punktach zostanie przesłana do systemu ewidencyjnego odpowiedniej izby lekarskiej. Jak można dowiedzieć się pod adresem: www.medycyna.org.pl, MPE powstaje pod auspicjami Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie i warszawskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych, które powołały Porozumienie Konsorcjalne "Gravitas".

Komputer kontra indeks

Inicjatyw nowoczesnego, interaktywnego kształcenia bez wychodzenia z domu czy kliniki pojawi się z czasem więcej, nie dziwią więc głosy krytyki, że papierowe indeksy oraz wymóg kolekcjonowania zaświadczeń i pieczątek to w dobie komputerów pomysł anachroniczny. Dr n. med. Anna Kołodziej z Kliniki Urologii AM we Wrocławiu od lat uczestniczy w szkoleniach Europejskiego Towarzystwa Urologicznego i na co dzień posługuje się edukacyjną kartą chipową. "Papierowe indeksy doskonalenia zawodowego nie zdadzą egzaminu. Są to kolejne zmarnowane pieniądze, które pójdą na pozorowaną pracę Naczelnej Rady Lekarskiej - mówi A. Kołodziej. - Lekarz jest już bardzo obciążony wieloma biurokratycznymi obowiązkami. Teraz dorzuca się mu jeszcze jeden: zbieranie podpisów, gromadzenie pieczątek w indeksie. To zupełnie nie przystaje do dzisiejszych czasów". Jej zdaniem, zbieranie punktów powinno odbywać się za pomocą karty magnetycznej lub chipowej, punkty powinny być dodawane i przelewane automatycznie, a całej rejestracji dokonywałby komputer. W taki sposób dokumentowany jest edukacyjny dorobek lekarzy w wielu krajach Europy, a w Polsce w ten sposób zbierają punkty specjaliści z Polskiego Towarzystwa Urologicznego.
"Nie zgadzam się też z opinią, że starsi lekarze nie są w stanie funkcjonować w Internecie, bo nie jest to prawdą, coraz więcej z nich posługuje się tym narzędziem. Tylko komputerowe monitorowanie systemu doskonalenia zawodowego lekarzy ma szansę zdać egzamin. Chyba że ma być to sztuka dla sztuki" - zastanawia się A. Kołodziej.

Za co punkty?
Liczba punktów odpowiadających poszczególnym formom doskonalenia zawodowego oraz sposób ich weryfikacji:
o -realizowanie programu specjalizacji lub umiejętności - 50 pkt na 1 rok (zaświadczenie wydane przez kierownika specjalizacji lub umiejętności),
o -udział w kursie medycznym, nieobjętym programem odbywanej specjalizacji lub nabywanej umiejętności - 1 pkt za 1 h, maks. 40 pkt za jeden kurs (zaświadczenie lub dyplom wydane przez organizatora),
o -odbycie praktyki klinicznej w krajowym lub zagranicznym ośrodku specjalistycznym - 3 pkt za 1 dzień, maks. 50 pkt (zaświadczenie wydane przez kierownika jednostki),
o -udział w krajowym lub zagranicznym kongresie, zjeździe, konferencji lub sympozjum naukowym - 1 pkt za 1 h, maks. 40 pkt (potwierdzenie przez organizatora w dokumencie ewidencji lub osobne zaświadczenie),
o -udział w posiedzeniu oddziału towarzystwa naukowego lub kolegium specjalistów - 3 pkt za posiedzenie, maks. 60 pkt (potwierdzenie przez organizatora w dokumencie ewidencji lub osobne zaświadczenie),
o -udział w szkoleniu wewnętrznym organizowanym przez zakład opieki zdrowotnej, w którym lekarz udziela świadczeń zdrowotnych lub przez grupę lekarzy - 2 pkt za posiedzenie, maks. 60 pkt (potwierdzenie przez organizatora w dokumencie ewidencji lub osobne zaświadczenie),
o -wykład lub doniesienie w formie ustnej lub plakatowej na kongresie, zjeździe, konferencji lub sympozjum naukowym - 10 pkt, maks. 40 pkt (na podstawie programu),
o -udział w programie edukacyjnym, opartym na zadaniach testowych, akredytowanym przez towarzystwo naukowe lub kolegium specjalistów - maks. 0,2 pkt za jedno pytanie, maks. 100 pkt (zaświadczenie wydane przez organizatora),
o -uzyskanie stopnia naukowego doktora, doktora habilitowanego lub profesora w zakresie nauk medycznych - 200 pkt (dyplom),
o -napisanie i opublikowanie fachowej książki medycznej, rozdziału w książce lub edukacyjnego programu multimedialnego - 50 pkt, wznowienie 30 pkt (notka bibliograficzna),
o -napisanie i opublikowanie książki, rozdziału w książce lub edukacyjnego programu multimedialnego o charakterze popularnonaukowym - 10 pkt (notka bibliograficzna),
o -przetłumaczenie i opublikowanie fachowej książki medycznej, rozdziału w książce lub edukacyjnego programu - 15 pkt, wznowienie 10 pkt (notka bibliograficzna),
o -napisanie i opublikowanie artykułu w fachowym czasopiśmie medycznym indeksowanym przez filadelfijski Instytut Informacji Naukowej, Medline lub Index Copernicus - 20 pkt (notka bibliograficzna),
o -napisanie i opublikowanie artykułu w innym recenzowanym, fachowym czasopiśmie medycznym - 10 pkt (notka bibliograficzna),
o -przetłumaczenie i opublikowanie artykułu w fachowym czasopiśmie medycznym - 5 pkt, maks. 20 pkt (notka bibliograficzna),
o -kierowanie stażem podyplomowym, specjalizacją lub nabywaniem umiejętności lekarzy lub lekarzy dentystów - 5 pkt za rok za 1 lekarza, maks. 40 pkt (potwierdzenie przez kierownika jednostki uprawnionej do prowadzenia specjalizacji lub umiejętności),
o -indywidualna prenumerata fachowego czasopisma medycznego indeksowanego przez filadelfijski Instytut Informacji Naukowej lub Index Copernicus - 5 pkt za tytuł, maks. 10 pkt (potwierdzenie przez wydawcę lub dowód opłacenia prenumeraty),
o -przynależność do kolegium specjalistów lub towarzystwa naukowego - 5 pkt (zaświadczenie).