Dodatkowe pieniądze za dyżury z tytułu "203"?

Wzrost wynagrodzenia zasadniczego skutkuje oczywiście podniesieniem stawki za godzinę dyżuru medycznego. Stąd OZZL wyprowadza wniosek, że oprócz podwyższenia wynagrodzenia miesięcznego o łączną kwotę 313 zł, każdemu lekarzowi należą się z mocy ustaw dodatkowe pieniądze za dyżury.

Za szybkie wnioski

Moim zdaniem, wniosek ten jest przedwczesny i zbyt daleko idący. W uzasadnieniu do przywoływanego postanowienia Sąd Najwyższy wyraźnie zaznaczył, że odnosi się do kontekstu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Rozstrzygnięcie to nie ma więc waloru ogólnego. Dlatego nie powinno być generalizowane bez uwzględnienia okoliczności szczególnych, jakie w rozpoznawanej sprawie miały miejsce.
Lekarz wystąpił o zasądzenie od szpitala dodatkowego wynagrodzenia za dyżury i wyrównanie nagrody jubileuszowej. Podwyżkę z ustawy o 203 zł otrzymał w formie dodatku do wynagrodzenia zasadniczego, przyznanego na mocy porozumienia zakładowego. Taki sposób wypłaty podwyżki sprawił, że stawka wynagrodzenia za dyżury nie uległa zmianie. Sąd Rejonowy stwierdził, że określony ustawą przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia "skutkować ma wzrostem wszystkich składników wynagrodzenia, liczonych od wynagrodzenia zasadniczego, m.in. wynagrodzenia za dyżury medyczne, stanowiącego w myśl regulaminu wynagrodzenie odrębne, jak też wysokości nagrody jubileuszowej" i zasądził zgodnie z żądaniem lekarza.
Wyrok ten został zmieniony przez sąd okręgowy, który powództwo lekarza oddalił. Uznał, że porozumienie o udzieleniu podwyżki w formie dodatku nie naruszało struktur wynagrodzeń przewidzianych ustawą. Sąd Najwyższy orzekł jednak, że takie porozumienie - jako mniej korzystne dla pracowników od przepisów ustawy - nie mogło być skuteczne, i podzielił pogląd wyrażony przez sąd rejonowy.

203, czyli proporcjonalny
przyrost wszystkich składników wynagrodzenia

Z orzeczenia Sądu Najwyższego wynika bezsprzecznie tylko tyle, że podwyżka z ustawy o 203 zł powinna zostać udzielona poprzez proporcjonalny przyrost wszystkich składników wynagrodzenia.
Problem tkwi w tym, czy wynagrodzenie za dyżury należy do składników wynagrodzenia, na które rozdziela się kwota podwyżki, czy stanowi wynagrodzenie odrębne? Jeżeli wynagrodzenie za dyżury uznamy za jeden ze składników wynagrodzenia miesięcznego, to kwota podwyżki może objąć je na tych samych zasadach, co inne stałe dodatki do wynagrodzenia, takie jak dodatek stażowy czy premia regulaminowa. Wówczas wzrost wynagrodzenia za dyżury następowałby w ramach kwoty ustawowej, tak że przy stałej liczbie dyżurów w miesiącu lekarz otrzymywałby w sumie takie samo wynagrodzenie miesięczne, jak w przypadku udzielenia podwyżki w formie dodatku do wynagrodzenia.

Dyżur jako wynagrodzenie odrębne

Dodatkowa podwyżka wynagrodzenia za dyżury, jakiej domaga się związek zawodowy lekarzy, mogłaby nastąpić tylko wtedy, gdyby wynagrodzenie za dyżury zostało uznane za wynagrodzenie odrębne od wynagrodzenia miesięcznego, takie jak wynagrodzenie za godziny nadliczbowe czy nagroda jubileuszowa. Wówczas kwota podwyżki zostałaby rozdzielona na wszystkie składniki wynagrodzenia miesięcznego oprócz wynagrodzenia za dyżury, a podwyżka stawki za dyżury byłaby dodatkowym skutkiem wzrostu wynagrodzenia zasadniczego.
Generalnego rozstrzygnięcia tego zagadnienia nie ma w orzeczeniu Sądu Najwyższego. Przyznanie lekarzowi dodatkowego wynagrodzenia za dyżury wynika w rozpoznawanej sprawie z treści regulaminu wynagradzania, do którego odwołuje się sąd rejonowy w słowach "wynagrodzenie za dyżury medyczne, stanowiące w myśl regulaminu wynagrodzenie odrębne". Skoro sąd odwołuje się w tym zakresie do regulaminu wynagradzania, to znaczy, że sam tej kwestii nie rozstrzyga. Z omawianego orzeczenia nie można zatem wyprowadzić wniosku ogólnego, który niejako w założeniu przyjmowany jest przez związek lekarzy, że wynagrodzenie za dyżury nie jest składnikiem wynagrodzenia miesięcznego. Należałoby raczej poprzestać na stwierdzeniu, że o charakterze wynagrodzenia za dyżury rozstrzygać będzie przede wszystkim treść obowiązujących w szpitalu aktów zakładowych bądź umowy o pracę.

Dla kogo podwyżka?

Na razie tylko ci lekarze, u których wynagrodzenie za dyżury zostało wyraźnie wyodrębnione od wynagrodzenia miesięcznego, a podwyżkę z ustawy o 203 zł otrzymali w formie dodatku do wynagrodzenia, mogą ubiegać się - w myśl postanowienia Sądu Najwyższego - o dodatkową podwyżkę. Dla lekarzy, u których wynagrodzenie za dyżury zostało wyraźnie zaliczone do wynagrodzenia miesięcznego, postanowienie to może spowodować co najwyżej rozbicie wypłacanego dotąd dodatku z ustawy o 203 zł na poszczególne składniki wynagrodzenia, w tym na stawkę dyżurową, przy zachowaniu tej samej wysokości ogólnej kwoty otrzymywanego wynagrodzenia. Dodatkowe skutki podwyżki objęłyby jedynie wysokość nagrody jubileuszowej czy dodatku za godziny nadliczbowe. Tam, gdzie kwestia ta nie została w ogóle uregulowana, sprawa pozostawałaby sporna.


Podstawa prawna:
1) art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1995 r. nr 1, poz. 2 ze zm.),
2) postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt III BP 1/05.