Znaczenie prognostyczne zespołu metabolicznego

Rozpoznanie zespołu metabolicznego pozwala na wyodrębnienie chorych z licznymi, nakładającymi się czynnikami ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych. Jakkolwiek stwierdzono, że występowanie tego zespołu jest związane ze zwiększonym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych, ważne z klinicznego punktu widzenia jest pytanie: czy rozpoznanie zespołu metabolicznego związane jest z dodatkową informacją prognostyczną do innych czynników ryzyka?
Odpowiedzi na to pytanie dostarczają wyniki badania epidemiologicznego, którym objęto 2322 mężczyzn w wieku 50 lat, mieszkańców Uppsali (Szwecja). Badaną grupę osób oceniano dwukrotnie w odstępie około dwudziestu lat: w latach 1970-1973 i 1991-1995. Zespół metaboliczny rozpoznawano na podstawie zmodyfikowanych kryteriów National Cholesterol Educational Programm, Adult Treatment Panel III (NCEP, ATP III) lub WHO. Z uwagi na to, że w trakcie oceny chorych w latach 70. nie wykonywano pomiaru obwodu talii, stosowano jako jedno z kryteriów NCEP ATP III podwyższony wskaźnik masy ciała (>29,4 kg/m2).
Przeprowadzono dwie analizy - oceniano związek zespołu metabolicznego z częstością zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych lub z częstością zgonu z jakiejkolwiek przyczyny u mężczyzn w wieku 50 lat (mediana czasu obserwacji 30 lat) i u mężczyzn w wieku 70 lat (mediana obserwacji 9 lat). Ryzyko związane z rozpoznaniem zespołu metabolicznego oceniano po skorygowaniu względem klasycznych czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, cukrzyca, nadciśnienie, stężenie cholesterolu. Częstość występowania zespołu metabolicznego według kryteriów NCEP ATP III u mężczyzn w wieku 50 i 70 lat wynosiła odpowiednio 17 proc. i 24 proc.
W populacji mężczyzn w wieku 50 lat rozpoznanie zespołu metabolicznego według kryteriów NCEP ATP III było związane, po skorygowaniu względem klasycznych czynników ryzyka, z istotnym zwiększeniem ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych o 59 proc. i zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 36 proc. Porównywalne wyniki uzyskano wówczas, gdy z analizy wykluczono mężczyzn z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego i cukrzycą (grupa tzw. prewencji pierwotnej). Rozpoznanie zespołu metabolicznego według kryteriów WHO związane było z mniej wyrażonym (na granicy istotności statystycznej) zwiększeniem ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych lub z jakiejkolwiek przyczyny.
W populacji mężczyzn w wieku 70 lat rozpoznanie zespołu metabolicznego według kryteriów NCEP ATP III (jako jedno z kryteriów stosowano już obwód talii) związane było, po skorygowaniu względem klasycznych czynników ryzyka, z nieistotnym zwiększeniem ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych o 43 proc. i zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 26 proc.
Komentując uzyskane wyniki, autorzy badania podkreślają, że rozpoznanie zespołu metabolicznego według kryteriów NCEP ATP III u mężczyzn w wieku średnim związane jest z dodatkową, obok klasycznych czynników ryzyka, informacją prognostyczną odnośnie do ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i ryzyka zgonu z jakiejkolwiek przyczyny. Należy również zaznaczyć, że analiza krzywych śmiertelności wykazała "rozejście" się krzywych dla osób z i bez zespołu metabolicznego dopiero po 10-15 latach obserwacji, co wskazuje, że badania z krótszym okresem obserwacji, obejmujące populację osób w wieku średnim, mogą nie w pełni ocenić ryzyko związane z rozpoznaniem zespołu metabolicznego.
Wyniki prezentowanego badania, według jego autorów, wskazują na celowość diagnozowania zespołu metabolicznego dla oceny ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych.

Źródło: Br. Med. J., doi: 10.1136/bmj. 38766.624097.1F (opublikowano 1 marca 2006 r.)