Zmiany pogody odczuwane w stawach

Bóle kostno-stawowe są zjawiskiem bardzo rozpowszechnionym. Stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się chorych do lekarzy. Dotyczą mniej więcej 30 proc. populacji. Według klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego, istnieje około 200 jednostek chorobowych zaliczanych do chorób reumatycznych, jednak najbardziej rozpowszechnione są reumatoidalne zapalenie stawów (rzs) oraz choroba zwyrodnieniowa stawów (chzs), która dotyczy większości ludzi w podeszłym wieku.
Osoby cierpiące na zapalenie stawów odczuwają dyskomfort, ból, sztywność stawów i zmęczenie. Może to doprowadzić do różnego stopnia ograniczenia sprawności fizycznej, powodować utratę siły, utrudniać poruszanie się. Taka niesprawność jest trudna do zaakceptowania, zwłaszcza dla osób prowadzących dotąd aktywne życie.
Odczucie bólu reumatycznego jest bardzo indywidualne - u niektórych pacjentów jest on ciągły, u innych ostry i kłujący, a czasem ma charakter pobolewania o różnym nasileniu. Powszechnie uważa się, że pogoda jest dodatkowym czynnikiem wpływającym na zdrowie człowieka, jednakże dotychczasowe badania dotyczące tego zagadnienia nie dały jednoznacznych wyników.
Badanie przeprowadzone przez dr Danutę Janus z Centralnej Wojskowej Przychodni Lekarskiej "CePeLek" SP ZOZ w Warszawie potwierdza jednak, że chorzy na schorzenia reumatyczne wykazują większą wrażliwość na panujące warunki atmosferyczne.

Przekonanie potwierdzone pomiarami

"Celem pracy była ocena wpływu temperatury i wilgotności względnej powietrza oraz ciśnienia atmosferycznego na dolegliwości chorych na reumatoidalne zapalenie stawów oraz na chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych lub biodrowych" - mówi koordynator badania dr D. Janus.
100 chorych leczonych ambulatoryjnie w "CePeLek", z których połowa cierpi na chzs, a połowa na rzs, codziennie wieczorem przez 14 dni (każdy w innym okresie) wypełniało kwestionariusz oceny stanu zdrowia HAQ, oceniający nasilenie bólu stawów i stopień trudności w wykonywaniu codziennych czynności (ubieranie się, jedzenie, chodzenie, sięganie, robienie zakupów, wykonywanie prac domowych). Chorzy na chorobę zwyrodnieniową stawów dodatkowo zaznaczali w kwestionariuszu czas trwania sztywności stawów. Dolegliwości chorych porównywano następnie z danymi uzyskanymi z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Badanie prowadzono od maja 2002 do kwietnia 2003 r.
"Wyniki potwierdzają powszechne przekonanie, że chorzy ci wykazują większą wrażliwość na pogodę" - podsumowuje dr D. Janus.

Większa wilgotność - więcej leków przeciwbólowych

W obu badanych grupach bóle nasilały się w wyższych przedziałach wilgotności i ciśnienia. Gdy jednak brano pod uwagę wysokość temperatury, okazywało się, że u chorych na rzs dolegliwości bólowe zwiększały wyższe temperatury, zaś u chorych na chorobę zwyrodnieniową stawów - niższe temperatury (badanie w warunkach statycznych).
"Generalnie, chorzy na rzs dotkliwiej odczuwają mniejsze wahania temperatury i wilgotności, chorzy na chzs większe wahania temperatury i wilgotności, zaś większe zmiany ciśnienia atmosferycznego nasilają reakcje bólowe w obu grupach" (badanie w warunkach statycznych) - mówi dr D. Janus.
Z badania wynika, że występująca w obu omawianych jednostkach chorobowych sztywność stawów, w przypadku większych zmian temperatury i wilgotności powietrza oraz przy stabilnym ciśnieniu trwa dłużej u osób cierpiących na chorobę zwyrodnieniową stawów.
"Zaobserwowane zależności mogą być wskazaniem do przewidywania okresu nasilania dolegliwości u chorych na rzs lub chzs i zastosowania środków zapobiegawczych, np. zwiększenia leków przeciwbólowych w okresie wzmożonej wilgotności. Trzeba tylko uwzględnić, że przyczyną dolegliwości bólowych nie jest zaostrzenie choroby, zwiększenie jej aktywności, lecz czynniki zewnętrzne" - podkreśla dr Danuta Janus.

Długotrwała terapia
Leczenie chorób reumatycznych jest bardzo trudne i długotrwałe (średnio trwa 10-15 lat). W terapii stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, leki modyfikujące przebieg choroby oraz zabiegi chirurgiczne. Badania ostatnich lat pozwoliły na wprowadzenie nowoczesnych metod leczenia, opartych na zastosowaniu preparatów antycytokinowych. Kluczem skutecznego leczenia chorób reumatycznych jest jednak zastosowanie terapii kompleksowej.