Wskazania do stosowania nowych niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Klasyczne NLPZ są powszechnie stosowane w leczeniu schorzeń reumatycznych. Z badania przeprowadzonego w zeszłym roku wśród 500 pacjentów województwa mazowieckiego zgłaszających się do Przyklinicznej Poradni Reumatologicznej Instytutu Reumatologicznego w Warszawie wynika, że u ponad 80 proc. chorych stosowano przewlekle niesteroidowe leki przeciwzapalne starej generacji.
Przy przewlekłym stosowaniu leki te mogą powodować szereg dolegliwości gastrycznych, jednak jak twierdzi dr Maria Rell-Bakalarska, kierownik Przyklinicznej Poradni Reumatologicznej IR, groźniejsze są te powikłania ze strony układu pokarmowego, które przebiegają bez wyraźnych objawów bólowych. Ponad 3/4 przypadków choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy będącej konsekwencją przewlekłego stosowania NLPZ przebiega bezbólowo. Pierwszym objawem może być krwotok lub perforacja wrzodu.
W prowadzonej obserwacji pacjentów Poradni Przyklinicznej w Instytucie Reumatologicznym w Warszawie prawie 20 proc. chorych miało w wywiadzie udokumentowaną gastroskopowo chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy bądź krwotoczne zapalenie błony śluzowej żołądka. ,To bardzo poważne i bardzo niekorzystne objawy uboczne, które mogą być przyczyną zgonu" - mówi dr Maria Rell-Bakalarska.
,W Stanach Zjednoczonych 100 tys. hospitalizacji rocznie spowodowanych jest powikłaniami NLPZ. Powikłania te są przyczyną 16,5 tys. zgonów. W Wielkiej Brytanii rocznie umiera z tego powodu 2 tys. osób" - wylicza prof. Roman Tomecki z Kliniki Gastroenterologii CMKP w Warszawie. Jest to liczba zbliżona do liczby zgonów z powodu AIDS i 4 razy większa niż z powodu raka szyjki macicy. W Polsce takich badań nie przeprowadzano, ale przyjmuje się, że liczba ta może wynosić ponad 3 tys. rocznie. ,Jest to problem, którego absolutnie nie wolno nie dostrzegać i nie można zlekceważyć" - uważa dr M. Rell-Bakalarska.
Do terapii stopniowo wprowadzane są niesteroidowe leki przeciwzapalne nowej generacji - leki selektywnie hamujące cyklooksygenazę 2, a od kilku lat również leki, które wybiórczo hamują COX-2 (tzw. koksyby). Ich wpływ na błonę śluzową przewodu pokarmowego jest znacznie mniejszy. Stwarzają one szansę uniknięcia niebezpiecznych dla życia objawów ubocznych. Mimo to częstość ich stosowania wciąż jest niewielka. ,Podstawową przyczyną jest oczywiście koszt leku. Pewną szansę na zmniejszenie liczby objawów ubocznych ze strony przewodu pokarmowego przy przewlekłym stosowaniu klasycznych NLPZ jest przyjmowanie jednocześnie mizoprostolu lub inhibitorów pompy protonowej. Podnosi to jednak istotnie koszty terapii i stanowi również barierę finansową dla większości pacjentów" - uważa dr M. Rell-Bakalarska.
W Polsce wskazania do przewlekłego stosowania NLPZ ma nie tylko ok. 400 tysięcy chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów, ale i chorzy na chorobę zwyrodnieniową stawów, czyli ponad 3 mln osób, a ponieważ społeczeństwo starzeje się, liczba ta będzie jeszcze rosła.
,Polscy reumatolodzy dążą do tego, by u nas, jak i w innych krajach europejskich, były refundowane także reumatoidalne leki nowej generacji, by na nowoczesne leczenie było stać wszystkich pacjentów - mówi dr M. Rell-Bakalarska. - I wcale nie chodzi o to, by wycofać klasyczne leki, które przecież w niektórych przypadkach świetnie się sprawdzają, są jednak bezpieczne tylko w niedługim stosowaniu, np. u chorych z reumatycznym zapaleniem tkanek miękkich, którzy stanowią ok. 40 proc. pacjentów. Tymczasem aż u 60 proc. pacjentów (w procesach zapalnych - u ok. 10 proc. pacjentów i w chorobach zwyrodnieniowych - u ok. 50 proc. pacjentów) leki reumatoidalne stosuje się przewlekle".