Szczepienia z zastosowaniem komórek hybrydowych

Od około dwóch lat nowym nurtem zainteresowań Kliniki Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku Akademii Medycznej w Lublinie jest immunoterapia, polegająca na wykorzystaniu zdolności układu odpornościowego człowieka do zwalczania choroby nowotworowej. Immunoterapia ma na celu zwiększenie klonów limfocytów T cytotoksycznych skierowanych przeciwko komórkom nowotworowym czy białaczkowym. Do tego celu wykorzystywane są komórki dendrytyczne otrzymane z monocytów pacjenta bądź osoby zdrowej. W warunkach hodowli in vitro następuje ich stymulowanie i przekształcenie w komórki dendrytyczne. Komórki te można ?dokarmiać", dodając do hodowli komórki nowotworowe lub białaczkowe będące w stadium apoptozy bądź lizaty tych komórek. Tak przygotowane komórki wykorzystuje się do szczepienia pacjenta. W odróżnieniu od klasycznych szczepionek, które stosowane są zapobiegawczo (np. szczepionka przeciwgrypowa), szczepionka przeciwnowotworowa wykorzystywana jest do zwalczania już istniejącej choroby.
Komórki dendrytyczne są kluczowymi komórkami układu odpornościowego i należą do komórek najsilniej prezentujących antygen limfocytom T. U pacjentów chorych na białaczki, komórki te wykazują pewne defekty w funkcjonowaniu. Jednak drogą odpowiednich procedur można je nauczyć rozpoznawania antygenów nowotworowych.
?Komórki dendrytyczne zwane są koniem trojańskim w walce z nowotworem. Nowotwór ma antygeny, a komórka dendrytyczna oręż, aby zaprezentować te antygeny i wzbudzić odpowiedź ze strony cytotoksycznych limfocytów. Jednak droga do wygranej walki z chorobami nowotworowymi jest jeszcze daleka" - mówi prof. Anna Dmoszyńska.
W Klinice Hematoonkologii w Lublinie dziewięciu pacjentów we wczesnej fazie przewlekłej białaczki limfocytowej zostało poddanych szczepieniu z zastosowaniem komórek hybrydowych, powstałych w wyniku fuzji komórki białaczkowej z autologiczną komórką dendrytyczną. Szczepionka jest bardzo dobrze tolerowana i była podawana w warunkach ambulatoryjnych. Nie obserwowano objawów niepożądanych, oprócz miejscowego niewielkiego zaczerwienienia. Szczepienie powtarza się 4-6 razy, prawdopodobnie konieczne jest też leczenie podtrzymujące. W chwili obecnej trudno ocenić wartość tej terapii z uwagi na krótki okres obserwacji i małą liczbę pacjentów, chociaż wydaje się, że niektórzy chorzy odnoszą korzyść z takiego szczepienia w postaci zahamowania bądź spowolnienia rozwoju białaczki.