Skutki palenia: nowe dane

Chociaż o negatywnych skutkach palenia papierosów powszechnie wiadomo od dawna, tylko nieliczni rzeczywiście się nimi przejmują. Być może do rzucenia tego zgubnego nałogu przekonają wyniki kilku najnowszych badań, oceniających zdrowotne konsekwencje palenia papierosów.
W British Medical Journal (2004, 328: 1519) opublikowano rezultaty badań trwających aż 50 lat (1951-2001), prowadzonych na grupie 34 439 brytyjskich lekarzy, wyłącznie mężczyzn. Pierwszym nasuwającym się wnioskiem był obecny znaczący wzrost śmiertelności z powodu chorób wywołanych paleniem w porównaniu z pierwszą połową XX wieku. Związane jest to z coraz wcześniejszym rozpoczynaniem palenia i coraz większą intensywnością nałogu. Stwierdzono także, że śmiertelność palaczy w tzw. wieku średnim (35-69 lat) jest 2-3-krotnie wyższa niż ich niepalących rówieśników. Oszacowano, że palenie skraca życie przeciętnie o 10 lat, chociaż jest to silnie uzależnione od długości trwania nałogu. Autorzy podkreślają korzyści wynikające z jak najwcześniejszego rzucenia palenia: pożegnanie z nałogiem w wieku 60 lat "przywraca" 3 lata - z wcześniej ujętych 10 - w oczekiwanej długości życia, w wieku 50 lat - "przywraca" 6 lat życia, a w wieku 40 lat - pozwala ?odzyskać" aż 9 lat. Jeżeli palenia zaprzestanie trzydziestolatek, niekorzystne skutki nałogu zostają zniwelowane niemal całkowicie.
Globalną analizę umieralności spowodowanej paleniem tytoniu, przeprowadzoną na podstawie danych demograficznych i zdrowotnych z 2000 r., pochodzących z 14 subregionów świata, zamieścił periodyk Tabacco Control (2004, 13: 388-395). Wyliczono, że na choroby odtytoniowe w 2000 r. zmarło 4,8 mln osób, z czego 2,7 mln stanowili palacze pomiędzy 30 a 69 rokiem życia, a 2,1 mln palacze w wieku 70 i więcej lat. Całkowita śmiertelność z powodu chorób związanych z paleniem była niemal identyczna w krajach uprzemysłowionych i rozwijających się. Najczęstszymi przyczynami śmierci osób palących były: choroby sercowo-naczyniowe (1 mln zgonów w krajach rozwiniętych i 0,7 mln zgonów w krajach rozwijających się), przewlekła obturacyjna choroba płuc (odpowiednio: 0,3 mln i 0,7 mln zgonów) oraz rak płuc (0,5 mln i 0,3 mln zgonów). Oceniono również, że na schorzenia spowodowane paleniem papierosów umiera prawie 4 razy więcej mężczyzn niż kobiet.
Mniejsza dotychczasowa umieralność kobiet na choroby związane z paleniem prawdopodobnie wynika z mniejszej liczby palaczek niż palaczy, gdyż jak wykazała grupa naukowców z Australii, Wielkiej Brytanii i USA, palenie tytoniu jest tak samo niebezpieczne dla kobiet, jak i dla mężczyzn (Journal of the National Cancer Institute 2004, 96: 826-834). Na podstawie analizy danych medycznych pochodzących od ponad 60 tys. kobiet i 25 tys. mężczyzn w wieku od 40 do 79 lat, a obejmujących m.in. informacje o liczbie wypalanych dziennie papierosów oraz o długości trwania nałogu ustalono, że częstość występowania wywołanych tytoniem nowotworów jest statystycznie identyczna u palaczy obu płci. Różnice dotyczą jedynie rodzajów nowotworów - kobiety częściej chorują na raka gruczołowego, a mężczyźni na raka wielkokomórkowego.
Grupa szwedzkich naukowców z Karolinska Institute w Sztokholmie wykazała, że palenie o 7,5 razy zwiększa ryzyko rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) u osób genetycznie predysponowanych do tej choroby, tj. u nosicieli specyficznego wariantu genu SE (Arthritis Rheumatism 2004, 50: 3085-3092). U osób nie posiadających zmutowanej wersji genu SE palenie powoduje ponad dwukrotny wzrost ryzyka zachorowania na reumatoidalne zapalenie stawów. Badanie przeprowadzono na grupie 858 pacjentów z RZS i 1048 zdrowych osób. Analizowano dane dotyczące stylu życia i palenia papierosów, wyniki analizy genotypów oraz stężenia we krwi badanych osób czynnika reumatoidalnego (RF), będącego wskaźnikiem zaawansowania choroby.
Specjaliści z National Institute of Alcohol Abuse and Alcoholism zaobserwowali natomiast związek pomiędzy uzależnieniem od nikotyny a zaburzeniami psychicznymi (Archives of General Psychiatry 2004, 61: 1107-1115). Z 43 tys. przebadanych dorosłych osób prawie 6 tys. okazało się uzależnionych od nikotyny, a wśród nich 21 proc. miało zaburzenia nastroju, 22 proc. zaburzenia lękowe, a 32 proc. zaburzenia osobowości.