Rządowa ofensywa zdrowotna

Zdaniem premiera Tuska, najistotniejsza jest ustawa o działalności leczniczej, umożliwiająca przekształcanie się szpitali, także klinicznych, w spółki prawa handlowego. „To kluczowa ustawa mająca ratować polskie szpitale” – podkreśla premier.

Samorząd prawdziwym właścicielem

Rząd chce restrukturyzować i oddłużać szpitale, jednocześnie czyniąc samorządy terytorialne realnymi właścicielami placówek. „Naszym celem jest szybkie uwolnienie szpitali od złych przepisów, bezkarności finansowej, złych administratorów oraz ciężaru długu” – wyliczał na konferencji prasowej Donald Tusk.

Premierowi wtórowała minister zdrowia Ewa Kopacz. „Przez ostatnie lata szpitale były oddłużane na kwotę ponad 20 mld zł. Jednak dzisiaj mamy taki sam poziom zadłużenia jak kilka lat temu, mimo że pieniędzy w Narodowym Funduszu Zdrowia jest więcej” – argumentowała szefowa resortu zdrowia.

Według przyjętych przez rząd zapisów, przekształcenia szpitali będą miały charakter dobrowolny, ale jest to tylko pozorne. W przypadku samorządowej placówki, która na koniec roku finansowego będzie miała stratę, organ właścicielski będzie musiał ją pokryć w ciągu 3 miesięcy. Jeśli tego nie zrobi, to szpital będzie miał 12 miesięcy na przekształcenie się w spółkę kapitałową.

Zmiany w prawie mają się przyczynić do większej konkurencji pomiędzy szpitalami, bo będą mogły przyjmować pacjentów na rynku komercyjnym poza kontraktem z NFZ, np. dzięki dodatkowym umowom z prywatnymi towarzystwami ubezpieczeniowymi.

Usztywnienie na rynku leków

Drugim elementem zmian w systemie jest wprowadzenie istotnych ograniczeń na rynku leków refundowanych. Projekt ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych był mocno krytykowany w fazie konsultacji społecznych, ale resort zdrowia nie wprowadził żadnych zmian w stosunku do swej pierwotnej propozycji. Tym samym rząd opowiedział się za przebudową systemu refundacji, w którym podstawą będzie sztywna cena urzędowa zbytu leku negocjowana przez resort zdrowia z producentami. W ten sposób rząd chce zamknąć drogę do rabatowania produktów refundowanych na linii właściciel praw do leku – obrót hurtowy – obrót detaliczny, co według resortu zdrowia przyczyniało się do kreowania nieuzasadnionego popytu na leki refundowane, a w konsekwencji do niepotrzebnych wydatków ze środków publicznych na dopłaty do leków, które często ostatecznie trafiały do kosza. Szacunki ministerstwa wskazują, że rocznie niewykorzystywane są leki o wartości 1 mld zł. Ceny zbytu będą ustalane pomiędzy Ministerstwem Zdrowia i producentem leków, a marże hurtowe i apteczne będą sztywne. „Nie będzie gry promocjami w aptekach. Do apteki pacjent przyjdzie, aby usłyszeć pełną informację o leku czy jego tańszym zamienniku” – podkreśla Ewa Kopacz.

Nowym rozwiązaniem są również przepisy wprowadzające podział ryzyka pomiędzy producenta leku refundowanego a Narodowy Fundusz Zdrowia. W projekcie zapisano, że kwota wydatków NFZ na leki nie będzie przekraczać 17 proc. budżetu funduszu. W 2011 roku budżet NFZ wyniesie 56,24 mld zł.

Zmiany dotkną również bezpośrednio te apteki, które będą chciały prowadzić sprzedaż leków refundowanych. Według przyjętego projektu, będą one zawierać z NFZ umowy zobowiązujące je do przestrzegania cen podawanych w obwieszczeniach resortu zdrowia zawierających aktualną listę refundacyjną.

Więcej IT, szybsze dochodzenie roszczeń

„Dbamy przede wszystkim o dobro pacjentów” – zapewnia minister zdrowia, przedstawiając szczegóły kolejnych dokumentów przyjętych przez rząd. Projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta umożliwia dochodzenie odszkodowań z tytułu błędów lekarskich na drodze pozasądowej (patrz 24). Z kolei ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia przewiduje możliwość umawiania się na wizyty przez Internet, monitorowanie ordynacji lekarskiej, przesyłanie drogą elektroniczną dokumentacji medycznej.

Przyjęte przez rząd założenia do ustawy o badaniach klinicznych wprowadzają obowiązkowe ubezpieczenia dla uczestników i transparentne umowy pomiędzy pacjentem, szpitalem a podmiotem organizującym badanie.

Pośrednio pacjencie mają skorzystać także na zaakceptowanych  przez rząd zmianach w kolejny dwóch ustawach. Pierwsza o zawodzie lekarza i lekarza dentysty zakłada likwidację Lekarskiego Egzaminu Państwowego oraz rocznego stażu podyplomowego. Dzięki skróceniu czasu edukacji, Polaków ma leczyć więcej lekarzy (patrz 6,7). Z kolei nowelizacja ustawa o świadczeniach zdrowotnych rozszerza zestaw obowiązkowych danych zbieranych o pacjentach oczekujących na świadczenie zdrowotne o numer PESEL, co pozwoli lepiej monitorować kolejki w szpitalach.

Rząd zaakceptował także projekt ustawy o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz projekt nowelizacji prawa farmaceutycznego uwzględniający dostosowanie go do przepisów UE.
Projekty ustaw zdrowotnych trafią w najbliższych dniach do Sejmu. Według rządowych oczekiwań część zmian powinna wejść w życie od początku przyszłego roku. Projekt ustawy refundacyjnej zakłada, że wejdzie ona w życie 1 stycznia 2012 roku; wyjątkiem są niektóre przepisy, które umożliwią instytucjom podjęcie niezbędnych działań do przygotowania jej wejścia (chodzi m.in. o zapisy dotyczące negocjacji cenowych administracji publicznej z producentami).