RPO pytał o nierówne traktowanie kobiet z niepełnosprawnościami w gabinetach ginekologicznych. Jest odpowiedź MZ

Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek zwracał uwagę, że obecne wyposażenie placówek medycznych nie zapewnia pacjentkom z niepełnosprawnościami dostępu do świadczeń z zakresu ginekologii na równi z innymi. “Sytuacja stopniowo się poprawia, ale tempo zmian jest wysoce niezadowalające” - stwierdził w marcu w piśmie do minister zdrowia Izabeli Leszczyny. Zdaniem rzecznika, standardy dostępności gabinetów lekarskich i większych podmiotów leczniczych powinny znaleźć się w aktach prawa powszechnie obowiązującego.

RPO wskazywał też, że warto rozważyć premiowanie placówek, które standardy spełniają. Należałoby też zadbać o niezwłoczne wprowadzenie rozwiązań przejściowych, np. uruchomienie przez organizację społeczną mobilnych, dostępnych gabinetów ginekologicznych, w których można korzystać blisko miejsca zamieszkania.

Kolejnym poważnym wyzwaniem, z jakim mierzą się pacjentki z niepełnosprawnościami, jest komunikacja z personelem medycznym - wskazywał rzecznik. Dlatego konieczne jest jak najszersze przygotowanie personelu do współpracy z nimi, uwrażliwienie pracowników na kwestie niepełnosprawności i trudności poszczególnych osób. Zdaniem rzecznika, działania powinny obejmować szkolenia z wiedzy o różnych niepełnosprawnościach, należałoby także dążyć do ujęcia tych treści w programach nauki na kierunkach medycznych.

Minister zdrowia: wsparcie grantowe dla ponad 360 placówek AOS

W odpowiedzi na pismo RPO, minister zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała, że resort na bieżąco podejmuje działania mające na celu poprawę dostępności opieki medycznej dla kobiet z niepełnosprawnością.

Przekazała, że w latach 2019-23 realizowany był projekt „Dostępność Plus dla zdrowia”, w ramach którego opracowano standardy dostępności dla placówek podstawowej opieki zdrowotnej i szpitali, a następnie przyznawano tego rodzaju placówkom granty na poprawę ich dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Wsparcie dotyczyło obszarów: architektonicznego, cyfrowego oraz informacyjno-komunikacyjnego. Łącznie wsparciem w projekcie zostało objętych 272 placówek POZ oraz 78 szpitali.

W nowej perspektywie finansowej UE, jako element wpisany w Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) resort realizuje projekt „Dostępność Plus dla AOS”. Projekt zakłada udzielenie wsparcia grantowego co najmniej 362 placówkom AOS.

“W naszej ocenie niezmiernie ważne jest także budowanie wśród kadry placówek zdrowotnych postaw wrażliwości i motywacji do zapewniania dostępności, dlatego też w nowym projekcie będziemy kontynuować szkolenia dla kadry placówek medycznych, w zakresie komunikacji z osobami ze szczególnymi potrzebami. Planujemy przeszkolenie co najmniej 1000 pracowników tych placówek” - przekazała Leszczyna.

Nowe standardy kształcenia lekarzy uwzględniają potrzeby komunikacyjne pacjentów z niepełnosprawnościami

Odnosząc się do kwestii włączenia zagadnień związanych z dostępnością do programu szkolenia kadr medycznych, minister Leszczyna wskazała na zmienione standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego, które zaczną obowiązywać od roku akademickiego 2024/2025.

Nowy standard kształcenia na kierunku lekarskim przewiduje, że w zakresie umiejętności absolwent potrafi:

• komunikować się z pacjentem i jego rodziną w atmosferze zaufania, z uwzględnieniem potrzeb pacjenta, oraz przekazać niekorzystne informacje, stosując zasady profesjonalnej komunikacji;
• dostosować sposób komunikacji werbalnej do potrzeb pacjenta, wyrażając się w sposób zrozumiały i unikając żargonu medycznego;
• przekazywać pacjentowi informacje, dostosowując ich ilość i treść do potrzeb i możliwości pacjenta, oraz uzupełniać informacje werbalne modelami i informacją pisemną, w tym wykresami i instrukcjami oraz odpowiednio je stosować;
• podejmować wspólnie z pacjentem decyzje diagnostyczno-terapeutyczne (oceniać stopień zaangażowania pacjenta, jego potrzeby i możliwości w tym zakresie, zachęcać pacjenta do brania aktywnego udziału w procesie podejmowania decyzji, omawiać zalety, wady, spodziewane rezultaty i konsekwencje wynikające z decyzji) i uzyskiwać świadomą zgodę pacjenta.

W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:

• postawy społeczne wobec choroby, niepełnosprawności i starości oraz specyficzne oddziaływanie stereotypów, uprzedzeń i dyskryminacji;
• pojęcie niepełnosprawności.

W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:

• nawiązania i utrzymania głębokiego oraz pełnego szacunku kontaktu z pacjentem, a także okazywania zrozumienia dla różnic światopoglądowych i kulturowych;
• kierowania się dobrem pacjenta;
• przestrzegania tajemnicy lekarskiej i praw pacjenta;
• podejmowania działań wobec pacjenta w oparciu o zasady etyczne, ze świadomością społecznych uwarunkowań i ograniczeń wynikających z choroby;
• dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń, dokonywania samooceny deficytów i potrzeb edukacyjnych;
• propagowania zachowań prozdrowotnych;
• korzystania z obiektywnych źródeł informacji;
• formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji;
• wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpracy w zespole, w tym z przedstawicielami innych zawodów medycznych, także w środowisku wielokulturowym i wielonarodowościowym;
• formułowania opinii dotyczących różnych aspektów działalności zawodowej;
• przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzjami podejmowanymi w ramach działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpieczeństwa własnego i innych osób.

PRZECZYTAJ TAKŻE: MEiN i MZ: nowe standardy kształcenia lekarzy od przyszłego roku akademickiego. Co się zmieni?

Minister zdrowia przekazała także, że aktualnie prowadzone są prace nad zmianami w standardach kształcenia przygotowujących do wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej. W ramach projektowanych zmian położono nacisk na efekty uczenia kształtujące u studentów umiejętności komunikacji z pacjentem, jego rodziną/opiekunem w różnym wieku i różnym stanie zdrowia.

Dodatkowo, pielęgniarki i położne mogą podnosić kwalifikacje zawodowe w ramach kształcenia podyplomowego, np. w ramach kursu specjalistycznego pn. „Komunikowanie interpersonalne w pielęgniarstwie - kurs dla pielęgniarek i położnych”. Celem kursu jest przygotowanie pielęgniarki, położnej do samodzielnego realizowania świadczeń w zakresie komunikowania interpersonalnego z pacjentem, jego rodziną i zespołem terapeutycznym oraz przeprowadzania negocjacji w celu rozwiązania problemów i konfliktów.

Potrzebne zmiany w ustawie o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami

Minister zdrowia Izabela Leszczyna odniosła się też do postulatu stworzenia i wdrożenia standardów dostępności gabinetów lekarskich i większych podmiotów leczniczych poprzez opracowanie aktów prawa powszechnie obowiązującego.

“zgadzam się z Panem Rzecznikiem, że kluczowe jest opracowanie standardów dostępnej usługi lekarskiej, m.in. w obszarze ginekologii, jednakże kluczowe w mojej ocenie jest zagwarantowanie, że wszyscy świadczeniodawcy bez względu na status prawny będą w takim samym stopniu zobligowani do zapewniania dostępności, zaś pacjent z niepełnosprawnością będzie mógł w takim samym stopniu egzekwować dostępność od podmiotów niepublicznych, jak i od podmiotów publicznych. Dlatego też uważam, że powinny nastąpić zmiany w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. I o te zmiany przedstawiciel MZ w Radzie Dostępności - p. Michał Mazur nadal będzie zabiegał” - przekazała Leszczyna.

Dodała, że wstępnie analizowana jest również możliwość wprowadzenia zmian w standardzie opieki okołoporodowej wprowadzonego rozporządzeniem ministra zdrowia z 16 sierpnia 2018 r., uwzględniających szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych.

“Dzięki temu świadczeniodawcy powinni zwrócić uwagę na szczególne potrzeby tej grupy osób i dołożyć wszelkich starań, aby zagwarantować swoim pacjentkom dostępność architektoniczną, cyfrową, informacyjno-komunikacyjną i sprzęt niezbędny do realizacji świadczeń dostosowany do osób ze szczególnymi potrzebami” - podsumowała.