Przeczytaj, żeby wiedzieć!

Do uniwersalnej zasady: najwyższym nakazem etycznym lekarza jest dobro chorego, projekt nowelizacji dodaje: mechanizmy rynkowe, naciski społeczne i wymagania administracyjne nie zwalniają lekarza z przestrzegania tej zasady".
Prawa pacjenta
W podrozdziale odnoszącym się do poszanowania praw pacjenta dodano zapisy dotyczące osób niepełnoletnich: informacja udzielana pacjentowi powinna być sformułowana w sposób dla niego zrozumiały, dotyczy to również osoby niepełnoletniej. Lekarz powinien starać się uzyskać zgodę osoby niepełnoletniej na postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze, o ile jest ona zdolna do świadomego wyrażenia tej zgody. W art. 15 dotyczącym wymogu zgody pacjenta, dodano zapis: ?badanie bez wymaganej zgody pacjenta lekarz może przeprowadzić również na zlecenie organu lub instytucji upoważnionej do tego z mocy prawa, o ile nie stwarza ono nadmiernego ryzyka zdrowotnego dla pacjenta. W art. 31 zachowano zapis stanowiący, że lekarzowi nie wolno stosować eutanazji, i dodano: ani pomagać choremu w popełnieniu samobójstwa".
Przeszczepy od osób żywych
Art. 36 uzupełniono o punkt 3: ?Pobieranie narządów lub tkanek od żyjącej osoby w celu dokonania ich przeszczepienia może być przeprowadzone jedynie dla uzyskania terapeutycznej korzyści biorcy i tylko wtedy, gdy nieosiągalny jest odpowiedni narząd lub tkanka od osoby zmarłej, a nie istnieje alternatywna metoda terapeutyczna o porównywalnej skuteczności".
Badania prenatalne
W podrozdziale dotyczącym prokreacji w art. 39 dodano ustęp 2: Lekarz powinien ocenić pozytywne, jak i negatywne konsekwencje badań prenatalnych tak dla dziecka, jak i matki. Lekarz nie powinien podejmować badań prenatalnych obarczonych większym ryzykiem zdrowotnym niż spodziewane korzyści zdrowotne dla dziecka, jak i dla matki. Art. 39a dodaje: Lekarz nie może uczestniczyć w procedurach klonowania ludzi dla celów reprodukcyjnych lub terapeutycznych". Art. 39b: Lekarz dokonujący zabiegów medycznie wspomaganej prokreacji powinien uczynić wszystko, aby zminimalizować ryzyko dla poczętego dziecka lub jego matki".
Badania kliniczne
W rozdziale dotyczącym badań naukowych i eksperymentów biomedycznych dodano art. 42a: Lekarz przeprowadzając eksperyment leczniczy nie może narażać pacjenta na ryzyko w istotnym stopniu większe niż to, które grozi osobie nie poddanej temu eksperymentowi. W ustępie 2 dodano, że ?Lekarz przeprowadzając eksperyment badawczy może podejmować wyłącznie ryzyko minimalne". Art. 43 stanowi, iż ?lekarz nie może prowadzić eksperymentów badawczych z udziałem osób ubezwłasnowolnionych, żołnierzy służby zasadniczej oraz osób pozbawionych wolności. W art. 44 określono, iż warunkiem niezbędnym do podjęcia eksperymentu biomedycznego z udziałem osób niezdolnych do świadomego podjęcia decyzji i wyrażenia woli, jest brak możliwości przeprowadzenia badań o porównywalnej skuteczności z udziałem osób zdolnych do wyrażenia zgody. Nowe brzmienie ma art. 45: ?Lekarz uczestniczący w eksperymentach biomedycznych musi je przeprowadzać zgodnie z zasadami badań naukowych. Eksperymenty z udziałem człowieka powinny być poprzedzone badaniami in vitro oraz in vivo na zwierzętach. Zwierzęta poddawane eksperymentom należy odpowiednio traktować i w miarę możliwości chronić przed cierpieniem.
Lekarzowi nie wolno przeprowadzać eksperymentów badawczych z udziałem człowieka w stadium embrionalnym. Lekarz może przeprowadzać eksperymenty lecznicze z udziałem człowieka w stadium embrionalnym tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści zdrowotne w sposób istotny przekraczają ryzyko zdrowotne embrionów nie poddanych eksperymentowi leczniczemu". W art. 49 dodano zapis: ?Wykorzystanie materiału klinicznego do badań naukowych wymaga zgody kierownika kliniki lub ordynatora oddziału leczących pacjenta".
Związki z przemysłem
farmaceutycznym
W nowelizacji znalazł się całkiem nowy rozdział IIa mówiący o związkach lekarzy z przemysłem.
Art 51a: ?1. Lekarz nie powinien przyjmować korzyści od przedstawiciela przemysłu medycznego, jeżeli może to ograniczyć obiektywizm jego opinii zawodowych lub podważyć zaufanie do zawodu lekarza. 2. Lekarz może przyjąć zapłatę od producenta leków lub wyrobów medycznych (sprzętu i wyposażenia medycznego) za wykonywaną pracę, prowadzenie szkoleń i badań, które pogłębiają wiedzę medyczną lub zawodową, jeżeli ta zapłata jest współmierna do wkładu pracy lekarza".
Art. 51b: ?Lekarzowi mającemu związki finansowe z przemysłem medycznym nie wolno w żaden sposób odstąpić od podejmowania w pełni obiektywnych decyzji klinicznych lub działania w najlepszym interesie pacjentów i osób biorących udział w badaniach".
Art. 51c: ?Lekarz powinien ujawniać słuchaczom wykładów oraz redaktorom publikacji wszelkie związki z firmami lub subwencje z ich strony oraz inne korzyści mogące być przyczyną konfliktu interesu".
Art. 51d: ?Lekarz biorący udział w badaniach sponsorowanych przez producentów leków lub wyrobów medycznych (sprzętu i wyposażenia medycznego) musi się upewnić, że badania te są prowadzone zgodnie z zasadami etyki. Lekarz nie powinien uczestniczyć w badaniach naukowych, których celem jest promocja tych produktów".
Art. 51e: ?Lekarz powinien ujawnić swoje powiązania z producentem leków lub wyrobów medycznych (sprzętu i wyposażenia medycznego) pacjentom, którzy mają być poddani badaniom sponsorowanym przez tego producenta".
Art. 51f: ?Lekarz nie może przyjmować wynagrodzenia za samo skierowanie pacjenta na badania prowadzone lub sponsorowane przez producenta leków lub wyrobów medycznych (sprzętu i wyposażenia medycznego)".
Art. 51g: ?Lekarz biorący udział w badaniach na zlecenie producentów leków lub wyrobów medycznych (sprzętu i wyposażenia medycznego) musi przeciwdziałać nieobiektywnemu przedstawianiu ich wyników w publikacjach".
Wokół genomu
Dopisano nowy rozdział IIb (?Ludzki genom"), który w art. 51h stanowi, że: lekarzowi nie wolno dyskryminować osób ze względu na dziedzictwo genetyczne, lekarz uczestniczący w badaniach, których celem jest identyfikacja nosicielstwa genu choroby lub genetycznej podatności na zachorowania, może je przeprowadzać jedynie dla celów zdrowotnych lub badań naukowych z nimi związanych, po uzyskaniu zgody pacjenta oraz umożliwieniu mu konsultacji genetycznej. Lekarz może dokonać interwencji w obrębie ludzkiego genomu wyłącznie w celach profilaktycznych lub terapeutycznych. Lekarz nie może uczestniczyć w czynnościach mających na celu wywoływanie dziedzicznych zmian genetycznych u człowieka.
Lekarz kontra lekarz
W podrozdziale regulującym stosunki wzajemne między lekarzami zachowano zasadę zakazującą publiczne dyskredytowanie działalności zawodowej innych lekarzy. Wykreślono zapis, zgodnie z którym poinformowanie organu izby lekarskiej o zauważonym naruszeniu zasad etycznych i niekompetencji zawodowej innego lekarza nie godzi w zasady solidarności społecznej. Dopisano natomiast, że: ?Lekarz wszelkie uwagi o dostrzeżonych błędach w postępowaniu innego lekarza powinien przekazać zainteresowanemu lekarzowi. Jeżeli dostrzeżony błąd popełniony przez innego lekarza ma niekorzystny wpływ na stan zdrowia pacjenta, należy podjąć działania dla odwrócenia jego skutków". Dopisano też ustęp, zgodnie z którym ?Lekarze pełniący funkcje kierownicze powinni traktować swoich pracowników zgodnie z zasadami etyki".
Diagnostyka, tytuły
i wizerunek
W art. 57 projekt stwierdza: ?Wybierając formę diagnostyki lub terapii lekarz ma obowiązek kierować się przede wszystkim kryterium skuteczności i bezpieczeństwa chorego oraz nie narażać go na nieuzasadnione koszty.
W art. 62 dopisano: ?Lekarzowi wolno używać tylko należnych mu tytułów zawodowych i naukowych". Art. 63 przypomina, że lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie nazwiska (i wizerunku - precyzuje projekt nowelizacji) dla celów komercyjnych.