Narodowe programy szczepień ochronnych opracowywane są w poszczególnych krajach na podstawie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących eliminacji i całkowitego zwalczenia chorób zakaźnych, którym można zapobiegać poprzez szczepienia. W zależności od sytuacji epidemiologicznej danego kraju istnieje możliwość wyboru szczepień obowiązkowych. Zmiany w narodowych programach związane są również z wprowadzeniem nowych, bezpieczniejszych i skuteczniejszych szczepionek oraz możliwościami finansowymi danego państwa.
Choć w krajach Unii Europejskiej brakuje wspólnej polityki w zakresie szczepień ochronnych, ujednolicony jest proces rejestracji szczepionek. Zgodnie z nim, dopuszczenie danego produktu do stosowania na obszarze jednego z państw UE zwalnia producenta z obowiązku przeprowadzania badań przedrejestracyjnych w pozostałych krajach.
Co nowego w polskim PSO
W kalendarzu szczepień obowiązujących w 2015 r. dodano m.in. zapis, że szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby można podać nie tylko domięśniowo, ale też podskórnie. Znalazła się też uwaga odnośnie do szczepienia przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (trzecia dawka) w 5-6. miesiącu życia, że dzieciom, które mają przeciwwskazania do szczepienia przeciw krztuścowi szczepionką pełnokomórkową oraz dzieciom urodzonym przed 37. tygodniem ciąży lub z masą urodzeniową poniżej 2500 g, należy podać szczepionkę z bezkomórkowym komponentem ksztuśca (DTaP), a w przypadku orzeczenia przeciwwskazania do szczepienia przeciw krztuścowi — szczepionkę przeciw błonicy i tężcowi (DT).
W zakresie obowiązkowego szczepienia przeciw odrze, śwince, różyczce (pierwsza dawka) dodano uwagę, iż ma być wykonana szczepionką atenuowaną skojarzoną.
W PSO na 2015 r. wprowadzono też drobne zmiany odnośnie do szczepień zalecanych, niefinansowanych z funduszy Ministerstwa Zdrowia. Na przykład rozszerzono grupę osób, którym zalecane jest szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, o dzieci i dorosłych z zaburzeniami odporności, wrodzonymi i nabytymi niedoborami odporności, zakażeniem HIV, przewlekłą chorobą nerek i zespołem nerczycowym, białaczką, chorobą Hodgkina, uogólnioną chorobą nowotworową związaną z leczeniem immunosupresyjnym, w tym przewlekłą steroidoterapią i radioterapią, szpiczakiem mnogim.
Mały ułamek uchylających się
„Niepokojącą nową tendencją jest obserwowany wzrost liczby osób uchylających się od obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym. Wzrost ten koreluje z narastającą aktywnością ruchów przeciwszczepionkowych. W poprzednich latach stwierdzano ok. 3 tys. osób uchylających się. W 2011 r. od tego obowiązku uchyliło się 4689 osób, w 2012 — 5340, w 2013 r. — 7248 osób. Należy jednak podkreślić, że liczba osób uchylających się od wykonania szczepień stanowi mały ułamek (ok. 0,08 proc.) populacji objętej szczepieniami” — komentuje Marek Posobkiewicz.
Komentarz eksperta
Czuję się rozczarowana
Dr n. med. Ewa Duszczyk, Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego, II Wydział Lekarski Uniwersytetu Medycznego w Warszawie:
Po zapoznaniu się z treścią PSO na 2015 r. poczułam się mocno rozczarowana. Nie tylko nie poszerzono panelu szczepień obowiązkowych dla wszystkich dzieci, ale nawet zmniejszono i ograniczono wskazania do zastosowania szczepionek przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B dla osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie.
Warto wiedzieć
Kiedy zwolnienie z obowiązku
Istnieje ustawowy obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym osób przebywających na terenie Polski. Zwolnieni są z niego tylko ci, którzy przebywają w naszym kraju do 3 miesięcy. Nie dotyczy to osób, które miały styczność z wścieklizną i tężcem.