Program profilaktyczny "Palenie jest uleczalne"

Nikt nie ma wątpliwości, że to właśnie pracownicy służby zdrowia, przede wszystkim lekarze i pielęgniarki powinni odgrywać szczególną rolę w propagowaniu wolnego od dymu tytoniowego stylu życia. Ich postawa wpływa na ocenę przez pacjenta wiarygodności informacji dotyczących skutków zdrowotnych używania tytoniu. Swoim zachowaniem powinni uwiarygodnić prowadzoną akcję edukacyjną oraz być autorytetem dla pacjentów.
Zdaniem specjalistów z Zakładu Epidemiologii Centrum Onkologii w Warszawie pracujących pod kierownictwem prof. Witolda Zatońskiego, leczenie zespołu uzależnienia od tytoniu powinno stać się stałym elementem pracy oddziału szpitalnego, przychodni czy ambulatorium. Przeszkolone zespoły lekarsko-pielęgniarskie, w ramach rutynowej praktyki powinny stosować się do zasady minimalnej antynikotynowej interwencji, czyli udzielać porad w zakresie lecznictwa odwykowego, informować o specjalistycznych przychodniach odwykowych.
W celu zapewnienia stałego kontaktu z pacjentami warto zorganizować telefoniczną poradnię pomocy palącym. Korzystne jest też włączenie do leczenia odwykowego rodzin pacjentów.

Wsparcie z NFZ

Odpowiadając na apel wiatowej Organizacji Zdrowia, starającej się przekonać opinię publiczną, iż palenie tytoniu jest chorobą, którą można wyleczyć, Narodowy Fundusz Zdrowia podjął (z udziałem środowiska onkologów i lekarzy rodzinnych) prace nad programem profilaktyki chorób odtytoniowych ?Palenie jest uleczalne". Celem przewidzianego na 5 lat programu jest zmniejszenie zachorowalności i umieralności z powodu chorób związanych z paleniem tytoniu oraz ograniczenie pochodnych kosztów opieki zdrowotnej, a jednocześnie podjęcie działań dla zwiększenia populacji ludzi nigdy niepalących.
Przewiduje się finansowanie leczenia zespołu uzależnienia od tytoniu (ZUT) przez lekarzy rodzinnych, wyspecjalizowane przychodnie i wysokospecjalistyczne referencyjne centra leczenia tego zespołu oraz uruchomienie proaktywnych infolinii.
Pierwszy etap wdrażania programu NFZ obejmie zorganizowanie w kilku regionach wysokospecjalistycznych referencyjnych poradni leczenia uzależnienia od tytoniu. W drugim etapie do akcji włączeni zostaną lekarze poz, powstanie też program dla kobiet w ciąży. Zadaniem lekarzy będzie ustalenie statusu pacjenta w odniesieniu do palenia (z wpisaniem tej informacji do dokumentacji medycznej), edukacja i wsparcie niepalących. U osób palących lekarze będą diagnozować stopień uzależnienia od tytoniu i siłę motywacji do zaprzestania palenia oraz przeprowadzać krótką lub intensywną interwencję kliniczną w celu umotywowania palących pacjentów do rezygnacji z nałogu i utrzymania abstynencji.
W przypadku pacjentów z zespołem uzależnienia od tytoniu, u których kontynuowanie inhalowania dymu tytoniowego prowadzi do zagrożenia życia (np. palenie tytoniu przez chorych po zawale mięśnia sercowego, z POChP, wyleczonych z raka krtani itd.) zastosowane zostanie leczenie specjalistyczne.

Zacząć od siebie

Aby wymagać od pacjentów zaprzestania palenia, trzeba przede wszystkim konsekwentnie przestrzegać obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych. Budowanie strefy bezdymnej na terenie szpitala lub przychodni powinno rozpocząć się od gabinetów ordynatorów oddziałów, kierowników przychodni i pielęgniarek oddziałowych. Zaczynając od stworzenia odpowiednich warunków do niepalenia na terenie placówki, stopniowo można dążyć do wprowadzenia tam całkowitego zakazu palenia, bez żadnych wyjątków dotyczących np. miejsc wyodrębnionych. ?Dopiero wówczas można wiarygodnie zachęcać pacjentów do podjęcia decyzji o zaprzestaniu palenia i pomóc w zakresie abstynencji tytoniowej" - uważają specjaliści.
Bardzo ważną rolę odgrywa wygląd oddziału i odpowiedni wystrój pomieszczeń. W widocznych miejscach powinny znajdować się informacje o zakazie palenia, plakaty antytytoniowe, poradniki odwykowe, ulotki edukacyjne, wycinki artykułów prasowych. Dobrym miejscem do tego są nie tylko tablice ogłoszeń, ale także gabinety lekarskie, rejestracja chorych, szatnia, ciągi komunikacyjne.
Personel medyczny powinien włączać się także do innych działań promujących wolny od dymu tytoniowego styl życia, np. w ramach kampanii zdrowotnych: wiatowego Dnia bez Tytoniu (31 maja) i ?Rzuć palenie razem z nami" (trzeci czwartek listopada). Skuteczne są również inne formy aktywizujące personel medyczny, np. konkurs wewnątrzszpitalny, w którym oferowane będą nagrody dla oddziału za właściwą promocję zdrowia czy zachęcanie jak największej liczby pacjentów do zaprzestania palenia, a także oferowanie innego rodzaju gratyfikacji (m.in. finansowych) dla osób rzucających palenie.

Pytanie o pomoc
o Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 0 801 108 108, czynna od poniedziałku do soboty w godz. 10-21.
o Poradnia Pomocy Palącym w Centrum Onkologii w Warszawie: tel. (22) 643 92 34 w godz. 8-14 i (22) 546 24 76 w godz. 16-19.
o Poradnia Antytytoniowa w Instytucie Kardiologii w Warszawie: tel. (22) 815 30 11 w. 159 lub 606 248 124 czynna w godzinach 8-14.
o Fundacja ?Promocja Zdrowia", tel. (22) 646 52 12 lub (22) 851 75 14;
www.promocjazdrowia.pl