Prof. Targowski o opiece geriatrycznej: konieczne jest jak najszybsze przygotowanie przepisów wykonawczych przez MZ

Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2024 r. Oczywiście, żeby można rozpocząć realne działania na rzecz tworzenia infrastruktury tej szczególnej opieki geriatrycznej, konieczne jest jak najszybsze przygotowanie przepisów wykonawczych przez Ministerstwo Zdrowia i stworzenie koszyka świadczeń zdrowotnych, które będą udzielane w centrach zdrowia 75+. Koszyk ten powinien gwarantować taką wycenę usług zdrowotnych, która będzie zachęcała do tworzenia centrów opieki geriatrycznej na poziomie powiatów w całym kraju. W przeciwnym wypadku ustawa będzie kolejną martwą regulacją prawną.

Inna istotna zmiana to zwiększenie dostępności do bezpłatnych leków dla seniorów poprzez obniżenie granicy wieku uprawniającej do korzystania z dotychczasowej listy 75+ do wieku 65 lat i więcej. Obecnie na liście znajduje się 3800 leków dla seniorów. Wiele z nich uprzednio podlegało częściowej refundacji. Osobiście cieszy mnie fakt, że rozszerza się portfolio bezpłatnych szczepionek dla najstarszych Polaków. Obecnie mamy dla tej grupy wiekowej bezpłatne szczepienia przeciwko grypie i 13-walentną skoniugowaną szczepionkę przeciwko pneumokokom. Pamiętajmy, że w globalnej skali pneumokoki są patogenem, który najczęściej spośród bakterii powoduje zakażenia dolnych dróg oddechowych.

Warto również wspomnieć o poszerzeniu granic wiekowych w programach profilaktycznych badań onkologicznych. Obecnie najmłodsze seniorki w ramach profilaktyki raka szyjki macicy mogą wykonać badanie cytologiczne do 64. roku życia. W przypadku profilaktyki raka sutka kobiety mogą wykonać co roku bezpłatną mammografię do 74. roku życia. Rok wcześniej granicą wieku w tym programie było 69 lat.

Odnośnie do porażek, a właściwie spraw nierozwiązanych, to na pierwszy plan wysuwa się zbyt niska wycena świadczeń geriatrycznych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej i opiece stacjonarnej. W geriatrii chorym zajmuje się zespół geriatryczny i ta opieka ma z założenia charakter kompleksowy, często wiąże się z wykonywaniem czasochłonnych, całościowych ocen geriatrycznych. Naszym pacjentom musimy poświęcić zazwyczaj o wiele więcej czasu podczas udzielania świadczeń niż w przypadku innych zakresów opieki specjalistycznej.

Tym, którzy chcieliby kwestionować zasadność zwiększenia wyceny świadczeń, ponieważ nie warto inwestować w geriatrię, gdyż jest za droga, odpowiadam, iż mamy szereg badań naukowych, dowodzących, że postawienie na jej rozwój finalnie jest opłacalne dla opieki zdrowotnej i społecznej. Dzięki kompleksowym świadczeniom geriatrycznym zmniejszamy: ryzyko ponownych hospitalizacji, zużycie leków, koszty opieki instytucjonalnej, a także poprawiamy jakość życia i sprawność funkcjonalną naszych pacjentów.

Kolejnym problemem pozostaje niedobór specjalistów geriatrii. Mamy ich mniej niż 600 w całym kraju, a potrzebujemy ok. 3000. Niestety, młodzi adepci studiów medycznych w niewielkim stopniu są zainteresowani naszą specjalizacją. W każdej sesji państwowego egzaminu specjalizacyjnego z geriatrii znajduje się zaledwie do 10 proc. zdających rezydentów. Czego potrzeba geriatrii? Mówiąc lapidarnie: kadry lekarskiej, infrastruktury leczniczej i lepszej wyceny świadczeń.

Mam nadzieję, że ustawa będzie przełomem w organizacji opieki geriatrycznej. Jest ona szansą na utworzenie zintegrowanego, kompleksowego systemu opieki geriatrycznej w całym kraju. W centrach zdrowia 75+ będą pracowały zespoły geriatryczne składające się z lekarza, pielęgniarki, fizjoterapeuty i psychologa, a dodatkowo wspierać ich będą koordynatorzy opieki senioralnej i edukatorzy zdrowotni. Niemniej pamiętajmy, że „do tanga trzeba dwojga”. Żadne ustawowe regulacje nie zadziałają, jeśli nie będzie zrozumienia i woli działania w sprawie tworzenia elementów tego systemu ze strony decydentów na poziomie powiatu i województw, a także jeśli praca w strukturach tego systemu będzie nieopłacalna. Doświadczenie życiowe podpowiada, że jednym z lepszych motywatorów w realizacji i utrzymywaniu trwałości projektów jest szeroko rozumiana efektywność kosztowa działania.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Szef Kancelarii Prezydenta: Centra zdrowia 75 plus to projekt na lata