Prof. Leszek Czupryniak o przypadkach pacjentów z cukrzycą, u których diagnoza mogła być postawiona szybciej
Prof. Leszek Czupryniak o przypadkach pacjentów z cukrzycą, u których diagnoza mogła być postawiona szybciej
Wystarczy wykonać proste badanie, by rozpoznać chorobę, która w początkowym okresie nie daje objawów. Gdy dochodzi do powikłań, często są one nieodwracalne i znacząco pogarszają rokowanie dla pacjenta. O przypadkach pacjentów z cukrzycą, u których diagnoza mogła być postawiona szybciej, opowiada prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM.

Prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM.
Cukrzyca - przypadek 1
82-letnia pacjentka poślizgnęła się na chodniku. W wyniku upadku złamała sobie kość łonową i kulszową. Została przyjęta na oddział ortopedyczny, z którego została wypisana po kilku dniach hospitalizacji. W karcie wypisu: glikozuria i stężenie glukozy we krwi 395 ml/dl, na co nikt nie zwrócił uwagi. Pacjentka wyszła ze szpitala bez rozpoznania cukrzycy i jakichkolwiek zaleceń farmakologicznych.
Pół roku później kobieta w domu zemdlała. Przyjechało pogotowie, które ze względu na nieoznaczalną glikemię zdecydowało o przywiezieniu pacjentki do naszej kliniki. Chora została przyjęta na oddział z rozwiniętą, pełnoobjawową cukrzycą.
Z dokumentacji medycznej, którą miała przy sobie, wynikało, że kobieta od dawna ma cukrzycę. Można przypuszczać, że upadek był spowodowany zaburzeniami równowagi i świadomości wynikającymi z niekontrolowanej choroby.
Cukrzyca - przypadek 2
40-letni pacjent zgłosił się na oddział laryngologiczny z powodu ropnia policzka. W wywiadzie zaawansowana miażdżyca, stan po pomostowaniu aortalno-wieńcowym, choroba niedokrwienna serca. Stężenie glukozy na czczo 170 ml/dl, na co nikt nie zwrócił uwagi. Uwadze lekarzy umknął również fakt, że zakażenie ropne tkanki podskórnej jest typowym objawem cukrzycy. Po niespełna roku pacjent trafił do naszej kliniki z objawami cukrzycy, które mogła być wcześniej stwierdzona.
Cukrzyca - przypadek 3
68-letni chory zostaje przyjęty na oddział neurologii z powodu silnych zawrotów głowy. Jest podejrzewany o przemijający udar niedokrwienny. W klinice jest poddany dokładnej diagnostyce z uwzględnieniem tomografii komputerowej i badaniem przepływów w tętnicach szyjnych. Badania ujawniają istotne zwężenie prawej tętnicy kręgowej oraz zaawansowaną miażdżycę tętnic dogłowowych. W badaniach laboratoryjnych: stężenie glukozy 260 mg/dl, trójglicerydy ponad 400 mg/dl, cholesterol całkowity powyżej 240 mg/dl. To nie zostało uwzględnione ani w wypisie, ani w zaleconym leczeniu. Chory trafił do naszej kliniki 3 miesiące później.
Cukrzyca - przypadek 4
61-letni pacjent został przyjęty na oddział kardiochirurgii w celu wykonania zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego. Spędził w szpitalu prawie miesiąc, ze względu na trudne gojenie się rany pooperacyjnej i zmianę w postaci ropnia na pośladku.
Do naszej kliniki, z zaawansowaną cukrzycą, został przyjęty pół roku później. Chory już wcześniej miał ewidentne powikłania cukrzycy, na którą wskazywała stwierdzona przed zabiegiem glikemia na czczo: 150 mg/dl, choroba wieńcowa, przebyty zawał serca. Na oddziale kardiochirurgii nie zwrócono uwagi na podwyższoną glikemię i nie skojarzono jej z ropniem na pośladku i niegojącą się raną. Jednak symptomy, które mogły pomóc w rozpoznaniu choroby, w tym przypadku zostały niezauważone.
Cukrzyca - przypadek 5
Historia z obecnego okresu pandemii: 26-letnia kobieta od kilku miesięcy zauważyła u siebie utratę masy ciała, z czego akurat była zadowolona, gdyż miała nadwagę, z którą od dawna się zmagała. Ale po pewnym czasie jej stan uległ pogorszeniu. Czuła się słaba, wymiotowała. W związku z tym zgłosiła się do szpitala, ale ratownik medyczny uznał, że nie ma stanu zagrożenia życia i odesłał ją do domu.
Następnego dnia kobieta straciła przytomność. Wezwano pogotowie. Stężenie glukozy było nieoznaczalne. Pacjentka została przewieziona do naszej kliniki z ciężką kwasicą metaboliczną (pH 6,7) — klasyczny przypadek cukrzycy typu 1, rozpoznanej bardzo późno. Wyprowadzenie pacjentki z kwasicy ketonowej zajęło nam 3 dni. Gdyby zaczekała jeszcze jedną dobę, mogłoby to się skończyć dla niej tragicznie.
Cukrzyca - przypadek 6
Zgłasza się do mnie do gabinetu pacjent z cukrzycą. W wywiadzie od pół roku ból nóg. Pacjent opisuje go jako uczucie mrowienia, pieczenia. Czasami ma wrażenie, jakby po kończynie chodziły mrówki lub jakby stąpał po szkle. Objawy nasilają się w nocy. Lekarz POZ przepisuje choremu leki z różnych grup drabiny analgetycznej. W końcu kieruje chorego do neurologa, ale konsultacja specjalistyczna nie ujawnia odchyleń od stanu prawidłowego. Polineuropatia jest częstym powikłaniem niewyrównanej cukrzycy i nierzadko bywa pierwszym klinicznym objawem cukrzycy.
Cukrzyca - przypadek 7
36-latek z nieprawidłową masą ciała i niekontrolowaną cukrzycą typu 2 zgłosił się do urologa z powodu stulejki zapalnej, czyli drożdżakowego zapalenia żołędzi. Specjalista naciął mu napletek w czterech miejscach uwalniając żołądź, co w warunkach hiperglikemii i zakażenia grzybiczego spowodowało rozległy stan zapalny. Pacjentowi wykonano badanie stężenia glukozy, które wykazało 400 ml/dl. Pacjent został skierowany do naszej kliniki. Podaliśmy insulinę i leki przeciwgrzybicze. Stan chorego szybko się poprawił, ale niezbędne było wykonanie obrzezania. Mężczyzna najbardziej martwił się, że dozna trwałego uszkodzenia prącia, ale właściwe leczenie cukrzycy szybko znormalizowało stan ogólny pacjenta.
Cukrzyca - przypadek 8
Historia covidowa: 65-letnia pacjentka z trwającą od 10 lat niekontrolowaną cukrzycą zgłosiła się do naszej poradni razem z córką, która powiedziała, że „mamie popsuł się palec”. Problem był zgłaszany już lekarzom wcześniej, ale wizyty odbywały się w trybie zdalnym i nie doprowadziły do uzyskania przez chorą istotnej pomocy. Po zdjęciu bandaża widzę w połowie czarny paluch, ze zniszczoną skórą, ze ścięgnem na wierzchu, cuchnący, z cechami głębokiego zakażenia. Okazuje się, że pacjentka była kilka dni wcześniej u chirurga, który zalecił antybiotykoterapię, nie podejmując interwencji zabiegowej,
Natychmiast skierowałem chorą na oddział chirurgii w celu amputacji palca, mając tym samym nadzieję, że pozwoli to na uratowanie stopy. Amputację przeprowadzono, zostało włączone leczenie wyrównujące cukrzycę,
Cukrzyca - przypadek 9
Historia z początku bieżącego roku: 29-letni mężczyzna zgłosił się do mnie z powodu podwyższonych wartości glukozy. Okazało się, że w trakcie pandemii przytył 20 kg, glikemię miał już podwyższoną od ponad 3 miesięcy, ale nie zgłaszał się do lekarza, bo mógł to zrobić tylko zdalnie, a w miarę upływu czasu doszło do rozwoju cukrzycy. Otrzymał leki i zalecenia niefarmakologiczne. W ciągu dwóch miesięcy schudł 11 kg, glikemie się znormalizowały. Takich „niecovidowych ofiar” po COVID-19 mamy coraz więcej.
Cukrzyca - przypadek 10
55-letnia szczupła pacjentka zgłosiła się do mnie do gabinetu z rozpoznaną cukrzycą de novo. W wywiadzie utrata masy ciała i przewlekły ból brzucha, z powodu których otrzymywała od ponad pół roku od lekarza POZ liczne leki przeciwbólowe, łącznie z lekami narkotycznymi. Już przy pobieżnej ocenie całość obrazu klinicznego nasuwała podejrzenie raka trzustki. Badania obrazowe potwierdziły te przypuszczenia. Pacjentka zmarła pół roku później, choroba była już zbyt zaawansowana. W diabetologii od wielu lat trwają dyskusje, czy rak trzustki rozwija się na bazie cukrzycy, czy też jest ona jej rewelatorem, oraz czy należy u każdej osoby z nowo rozpoznaną cukrzycą oceniać trzustkę Na pewno warto to zrobić u pacjentów bez typowych czynników ryzyka cukrzycy, ale też — i to brzmi jak rada starego lekarza — wtedy, gdy po prostu przyjdzie nam do głowy, że podłożem cukrzycy może być rak trzustki.
Cukrzyca - przypadek 11
60-letni pacjent zgłosił się do mnie 4 lata temu z niewyrównaną cukrzycą. Przyjąłem go na oddział, gdzie podaliśmy mu insulinę dożylnie, co jest uznaną metodą pozwalającą na „odtrucie” organizmu z nadmiaru glukozy i wyrównanie metaboliczne choroby. Rozpisaliśmy plan leczenia. Pacjent został wypisany do domu. Jakiś czas temu ponownie się do mnie głosił, twierdząc, że „coś jest nie tak”. Pacjent nie był w stanie opisać objawów, nie zgłaszał też żadnych konkretnych dolegliwości. Ale nie był w stanie dłużej dobrze kontrolować stężenia glukozy. Miał poczucie, że coś nieprawidłowego dzieje się w jego organizmie. Nie miałem powodów, żeby mu nie ufać. Podstawowe badania obrazowe wykazały obecność guza między pętlami jelitowymi, który okazał się być nowotworem neuroendokrynnym. Czujność pacjenta pozwoliła szybko rozpoznać chorobę i zastosować skuteczne leczenie. Jednak można było zignorować obawy chorego, spowodowane wcale niedramatycznym wzrostem glikemii.
1. Lekarze koncentrują się na chorobie, w której są wyspecjalizowani, co w części wynika z regulacji NFZ — płaci za leczenie tylko tej choroby, z którą pacjent został przyjęty do szpitala.
2. Cukrzyca przez długi czas nie daje żadnych objawów. Dlatego środowisko diabetologów od lat walczy, żeby badanie stężenia glukozy było wpisane do przesiewowych badań w medycynie pracy.
3. W aktywne poszukiwanie cukrzycy u chorych powinni być włączeni nie tylko lekarze POZ, ale wszyscy pracownicy systemu ochrony zdrowia — również stomatolodzy i okuliści, lekarze innych specjalności i pielęgniarki.
4. W ciągu roku pandemii średni przeciętny przyrost masy ciała Polaka — jak pokazują badania — wyniósł ponad 5 kg. To niebawem doprowadziło do znacznego wzrostu nowych przypadków cukrzycy.
Objawy cukrzycy
Klasyczne objawy cukrzycy to: polidypsja, poliuria, utrata masy ciała bez intencji odchudzania. Z czasem może dojść do zaburzeń widzenia (widzenie podwójne), zakażenia dróg moczowych, narządów płciowych, dróg oddechowych i skóry. Częste są też nieswoiste wędrujące bóle klatki piersiowej, często mylone z półpaścem, a także fibromialgia. Drastycznym pierwszym objawem cukrzycy jest udar mózgu, zawał mięśnia sercowego albo, co zdarza się głównie u mężczyzn, zespół stopy cukrzycowej przebiegający jako ropowica stopy. W zaawansowanej cukrzycy objawem wynikającym z neuropatii autonomicznej jest gastropareza.

Badanie poziomu glukozy
Badanie stężenia poziomu glukozy należy wykonywać raz na 3 lata u osób powyżej 45. r.ż. U pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy, takimi jak: nieprawidłowa masa ciała, siedzący tryb życia, nadciśnienie tętnicze, zaburzenie lipidowe, dodatni wywiad rodzinny, a w przypadku kobiet — urodzenie dziecka powyżej 4 kg, badanie stężenia glukozy należy przeprowadzać co rok.
Cukrzyca - dlaczego trzeba zważyć pacjenta
Każdy pacjent w gabinecie lekarza POZ powinien być ważony. To bardzo istotny marker ryzyka rozwoju cukrzycy. Warto pamiętać, że w początkowym stadium cukrzycy stężenie glukozy może się wahać, raz być w granicach normy, a raz nie. Dlatego czujność lekarzy jest tak istotna. Badania pokazują, że w cukrzycy rozpoznanej i dobrze leczonej od samego początku nie dochodzi do rozwoju późnych powikłań naczyniowych.
POLECAMY TAKŻE: Jak przerwać błędne koło bezsenności [PRZYPADKI KLINICZNE]
Cukrzyca i depresja - dwukierunkowa zależność
Źródło: Puls Medycyny
Wystarczy wykonać proste badanie, by rozpoznać chorobę, która w początkowym okresie nie daje objawów. Gdy dochodzi do powikłań, często są one nieodwracalne i znacząco pogarszają rokowanie dla pacjenta. O przypadkach pacjentów z cukrzycą, u których diagnoza mogła być postawiona szybciej, opowiada prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM.
O KIM MOWAProf. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM.
Dostęp do tego i wielu innych artykułów otrzymasz posiadając subskrypcję Pulsu Medycyny
- E-wydanie „Pulsu Medycyny” i „Pulsu Farmacji”
- Nieograniczony dostęp do kilku tysięcy archiwalnych artykułów
- Powiadomienia i newslettery o najważniejszych informacjach
- Papierowe wydanie „Pulsu Medycyny” (co dwa tygodnie) i dodatku „Pulsu Farmacji” (raz w miesiącu)
- E-wydanie „Pulsu Medycyny” i „Pulsu Farmacji”
- Nieograniczony dostęp do kilku tysięcy archiwalnych artykułów
- Powiadomienia i newslettery o najważniejszych informacjach