Prof. Jassem: partnerski model relacji lekarz-pacjent poprawia obiektywne wyniki leczenia

Prof. Jacek Jassem zakończył ponadtrzydziestoletnią misję kierowania Katedrą i Kliniką Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i przekazał przysłowiową pałeczkę prof. Rafałowi Dziadziuszce. Nie oznacza to jednak, że zakończył pracę na uczelni.

– Kontynuuję koordynowanie w niej badań naukowych we wszystkich obszarach onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny ma status uczelni badawczej, a onkologia jest w niej jednym z trzech priorytetowych obszarów naukowych – wyjaśnia. – Trochę zmienił się charakter mojej pracy — mniej czasu zajmują mi problemy administracyjne, więc mogę się poświęcić rozwijaniu nauki na uczelni i mentoringowi.

Ponadto prof. Jacek Jassem w dalszym ciągu kształci studentów i lekarzy: – Dużym wyzwaniem było przygotowanie już szóstego wydania „Onkologii. Podręcznika dla studentów i lekarzy”, którego byłem współredaktorem. Co ważne, po raz pierwszy wydajemy ją także w języku angielskim, ponieważ kształcimy coraz więcej studentów z zagranicy – informuje profesor.

W 2023 r. zespół kierowany przez prof. Jacka Jassema opracował polskie wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne w raku piersi.

– Było to duże wyzwanie, odpowiedzialność i ogrom pracy – ocenia onkolog. – Od lat koordynowałem opracowywanie wytycznych w raku piersi, ale tym razem po raz pierwszy zrobiliśmy to, adaptując zalecenia amerykańskiego National Comprehensive Cancer Network (NCCN). Wytyczne NCCN stanowią złoty standard postępowania, ale musieliśmy je przystosować do europejskich regulacji i polskich możliwości leczenia. W oryginalnej wersji znaleźliśmy także pewne braki i nieścisłości. Zaproponowaliśmy więc trochę zmian, co nasi amerykańscy koledzy przyjęli z uznaniem. Wytyczne są już dostępne na stronie NCCN i Narodowego Instytutu Onkologii.

Kolejny obszar działalności prof. Jacka Jassema jest związany z jego funkcją prezesa Fundacji Polskiej Ligii Walki z Rakiem.

– Liga powstała ponad 8 lat temu i szybko stała się jedną z ważniejszych onkologicznych organizacji pozarządowych w szeroko pojętym obszarze onkologii. Jej fundatorami są Bogdan Borusewicz, Krzysztof Hołowczyc, Krystyna Janda, prof. Ewa Łętowska, prof. Jerzy Stuhr i Danuta Wałęsa. Prowadzimy działalność wydawniczą i edukacyjną, organizujemy konferencje, konkursy grantowe, webinary, wykłady i kampanie społeczne - wymienia prof. Jassem. – Działalność edukacyjna to nie tylko konferencje czy wydawanie podręczników dla pacjentów i lekarzy, lecz także coroczna Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy. Dzięki współpracy z dziennikarzami chcemy pokazywać społeczeństwu osiągnięcia współczesnej medycyny, przełamywać przesądy i mity, „odczarowywać” raka.

Jeden z ważniejszych projektów Fundacji w ubiegłym roku dotyczył płodności pacjentów onkologicznych.

– Ten problem, dotyczący nie tylko młodych dorosłych, ale także dzieci i młodzieży, był przez lata bardzo niedoceniany. Leczenie onkologiczne może prowadzić nawet do trwałej utraty płodności, ale w wielu przypadkach udaje się zmniejszyć to ryzyko. Przejęci chorobą pacjenci lub ich rodzice zapominają zapytać przed rozpoczęciem leczenia o możliwość zachowania płodności, a lekarze nie zawsze mają czas, aby o tym z nimi porozmawiać – zwraca uwagę prof. Jacek Jassem.

Dodatkowym problemem dla wielu chorych były także wysokie koszty ochrony płodności. – W ramach naszego projektu zrealizowaliśmy serię wykładów, webinarów i szkoleń, uruchomiliśmy infolinię dla pacjentów, przygotowaliśmy wytyczne dla lekarzy oraz projekt refundacji zabiegów chroniących płodność. Mamy zapowiedź Ministerstwa Zdrowia, że od 1 czerwca 2024 r. znajdą się one na liście gwarantowanych świadczeń – oznajmia onkolog.

W 2023 r. Polska Liga Walki z Rakiem zapoczątkowała także promocję Europejskiej Karty Praw Pacjenta Onkologicznego, której prof. Jacek Jassem jest współautorem. Dokument wprowadza nową kulturę stosunków pomiędzy lekarzem a chorym.

– W Polsce Europejska Karta Praw Pacjenta Onkologicznego jest mało znana. Poza tym w polskim systemie ochrony zdrowia w dalszym ciągu funkcjonuje paternalistyczny model relacji lekarz-pacjent. Pacjenci, w onieśmieleniu lub obawiając się popełnienia nietaktu, często krępują się zadać lekarzowi pytanie. Tymczasem pacjent, który wie więcej o chorobie i jej leczeniu, a także zna swoje prawa, jest lepszym partnerem dla lekarza niż pacjent bierny, wycofany i zamknięty w chorobie – mówi prof. Jacek Jassem.

– Chcemy upodmiotowić pacjentów, choć czasem będzie to przełamywanie obecnych zwyczajów. Nie możemy obrażać się na pacjenta, który zapyta nas o doświadczenie w leczeniu danej choroby, inne możliwe metody oraz możliwość uzyskania drugiej opinii lekarskiej czy udziału w badaniu klinicznym. Choroba nowotworowa to dla pacjenta ogromne przeżycie, on musi czuć naszą empatię i wsparcie. Są też dowody, że taki partnerski model poprawia obiektywne wyniki leczenia – uważa ekspert.

Prof. Jacek Jassem od lat uczestniczy w debacie publicznej nad zmianami w polskim systemie opieki onkologicznej – nie tylko jako lekarz, ale i były pacjent onkologiczny.

– W polskiej onkologii zachodzi wiele zmian. Najwięcej kontrowersji budzi Krajowa Sieć Onkologiczna (KSO), o której bardzo często wypowiadałem się w mediach, krytykując jej założenia. Uważam, że sieć w obecnym kształcie nie jest dobrym rozwiązaniem dla polskiej onkologii, ponieważ jest zbudowana wokół szpitala, a nie pacjenta – podkreśla prof. Jacek Jassem.

Dodaje, że sieć miała zostać wdrożona 1 kwietnia 2024 r., jednak Ministerstwo Zdrowia uznało, że projekt został fatalnie przygotowany i przesunęło termin o rok. Przypomina, że poprzedni rząd zadeklarował wdrożenie ustawy o KSO jako jeden z kamieni milowych warunkujących otrzymanie środków unijnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy.

– Nie ma sensu przyjmować złych rozwiązań, ale całkowita rezygnacja z KSO oznacza utratę funduszy europejskich. W związku z tym należy ją poprawić, w co bardzo się zaangażowałem. Trzeba zrobić wszystko, aby polscy chorzy mogli rzeczywiście skorzystać z tych środków – podsumowuje prof. Jacek Jassem.

ZOBACZ TAKŻE: LISTA STU 2023: MEDYCYNA