Prof. Andres: bezpieczeństwo pacjenta stało się ogólnoświatowym zadaniem

We wrześniu minął drugi rok pełnienia przeze mnie funkcji prezesa Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii (PTAiIT), przypadającej na lata 2021-2024. W czasie mojej pierwszej kadencji, która obejmowała lata 2008-2011, miałem zaszczyt podpisać w imieniu PTAiIT Deklarację Helsińską o Bezpieczeństwie Pacjenta w Anestezjologii (DeHeBePA, 2010 r.). Dała ona podstawy do rozwoju zainicjowanej przez nas w roku ubiegłym kampanii na rzecz interdyscyplinarnego bezpieczeństwa pacjenta oraz sygnowania Interdyscyplinarnej Deklaracji Bezpieczeństwa Pacjenta. Wyzwania zdrowotne ostatnich lat wpłynęły niekorzystnie na nasz system ochrony zdrowia, pogłębiając dystans do rozwiniętych krajów europejskich, o czym świadczy najnowszy raport OECD. Tym bardziej interdyscyplinarne wysiłki w zakresie bezpieczeństwa pacjenta powinny być dla nas wszystkich najwyższym priorytetem.

Jak bardzo ogólnoświatowym problemem stało się bezpieczeństwo pacjenta, mogłem przekonać się w czasie 5. Ministerialnego Szczytu Bezpieczeństwa Pacjenta, który odbył się w lutym w szwajcarskim Montreux pod hasłem „Mniej szkody, lepsza opieka – od uchwał do implementacji”. Ponad 80 delegacji z całego świata, w tym z Polski, prezentowało sposoby poprawy bezpieczeństwa w ochronie zdrowia. Eksperci uznali zakażenia, błędy w stosowaniu leków oraz błędy diagnostyczne jako wiodące problemy narastających szkód w ochronie zdrowia, nawet w najbardziej rozwiniętych krajach. Wspomniano o wiodącej roli anestezjologów w implementacji kultury bezpieczeństwa oraz podkreślano aktywną rolę pacjentów i ich rodzin w zapewnieniu bezpieczeństwie pacjenta — stanowiło to motto obchodów tegorocznego Dnia Bezpieczeństwa Pacjenta WHO 17 września.

W marcu w czasie Kongresu Wyzwań Zdrowotnych w Katowicach miałem okazję podzielić się wrażeniami ze szczytu w Montreux, zwracając uwagę na konieczność zaangażowania pacjentów i rodzin w opracowywaniu przepisów, ustaw i rozporządzeń na temat bezpiecznego systemu ochrony zdrowia. Taki system buduje się latami, o ile nie pokoleniami, na podstawie skoordynowanych i konsekwentnych działań na każdym poziomie decyzyjnym, z udziałem uznanych ekspertów ds. bezpieczeństwa oraz na podstawie jasnych dla wszystkich zasad polityki bezpieczeństwa. Transparentność wszystkich procedur musi być zapewniona i jasna zarówno dla personelu medycznego, jak i społeczeństwa na każdym etapie ich implementacji. Jednocześnie ciągłe monitorowanie efektów wprowadzanych procedur i wyciąganie wniosków jest warunkiem zapewnienia jakości w ochronie zdrowia. Pacjent powinien być „uchem i okiem” tego systemu.

PTAiIT, tworząc i wspierając wysokie standardy bezpieczeństwa w medycynie okołooperacyjnej, może odegrać istotną rolę w rozwijaniu idei bezpieczeństwa. Może tego dokonać poprzez praktyczne działania w ramach Dekady Bezpieczeństwa Pacjenta i zgodnie z treścią wspomnianej Interdyscyplinarnej Deklaracji oraz realizacji celów zawartych w globalnym planie działań na rzecz bezpieczeństwa pacjenta WHO na lata 2021-2030.

Oprócz ww. podstawowego dokumentu, na stronie www.bezpiecznypacjent.pl są dostępne w języku polskim trzy publikacje niezbędne dla zrozumienia, praktycznego nauczania, a także implementacji zasad bezpieczeństwa:

1. Ramy koncepcyjne międzynarodowej klasyfikacji bezpieczeństwa pacjenta.
2. Systemy raportowania i analizy zdarzeń niepożądanych.
3. Podręcznik do nauczania bezpieczeństwa pacjenta na kierunkach medycznych.

II Interdyscyplinarne Forum Bezpieczeństwa Pacjenta pod patronatem honorowym Prezydenta RP Andrzeja Dudy, którego reprezentował minister Jacek Siewiera, odbyło się w Krakowie we wrześniu. Eksperci z dziedziny medycyny, prawa i zarządzania przedstawiali aktualne interdyscyplinarne wyzwania w zakresie bezpieczeństwa w ochronie zdrowia w Polsce. W czasie sesji konsultanta krajowego poruszono bieżące problemy bezpieczeństwa w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii. III Interdyscyplinarne Forum zaplanowane jest 20-21 czerwca 2024 r.

W listopadzie 2023 r. w zabytkowym Pałacu Staszica w Warszawie odbyło się Jubileuszowe Posiedzenie Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN, na którym podsumowano 60-lecie działalności Rady oraz przedstawiono warunki dalszego rozwoju towarzystw naukowych w Polsce, w tym pilną potrzebę uchwalenia ustawy o towarzystwach naukowych. PTAiIT w pełni popiera starania o nowelizację ustawy o towarzystwach naukowych jako niezbędnego warunku dla realizacji obowiązku edukacji społecznej w zakresie nauki oraz możliwości społecznego oddziaływania towarzystw naukowych w obronie prawdy w erze powszechnej dezinfomacji i braku autorytetów.