„Zwracam uwagę na porównanie całodobowego efektu hipotensyjnego podstawowych klas leków stosowanych w NT. Sartany należą do grupy leków najbardziej skutecznie obniżających zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe. A w obrębie sartanów wyróżnia się pod tym względem olmesartan” — mówi prof. Opolski.

Wpływ ARB na zapobieganie i regresję wczesnych powikłań narządowych
Większość pacjentów z NT ma wczesne subkliniczne powikłania narządowe. ARB są lekami o udowodnionej skuteczności w zapobieganiu i regresji wczesnych powikłań narządowych u tych osób. Mamy dowody z licznych badań klinicznych, że sartany zmniejszają masę mięśnia lewej komory u pacjentów z przerostem lewej komory w przebiegu NT. Zapobieganie i regresja zmian strukturalnych lewej komory przekłada się na poprawę jej funkcji i prawdopodobnie rzadsze występowanie migotania przedsionków.

„Na podkreślenie zasługuje działanie nefroprotekcyjne sartanów. ARB opóźniają występowanie, a nawet powodują cofanie się albuminurii. Szczególnie jest to wyrażone u pacjentów z NT i cukrzycą. W efekcie leki te zmniejszają ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Przyjmuje się, że działanie nefroprotekcyjne sartanów jest zbliżone do inhibitorów ACE” — zaznacza prof. Opolski.

Korzystne działanie sartanów na profil metaboliczny

Duża metaanaliza, w której uwzględniono 22 badania kliniczne z udziałem łącznie ponad 140 tys. chorych na nadciśnienie tętnicze, wykazała, że sartany redukują o ponad 40 proc. ryzyko wystąpienia cukrzycy w porównaniu z diuretykami. To był lepszy wynik od uzyskanego przez inhibitory ACE. Dlatego w aktualnych wytycznych w przypadku pacjentów z NT i cukrzycą preferowane są leki hamujące układ RAA (inhibitory ACE i sartany) ze względu na najsilniejsze działanie nefroprotekcyjne.

Terapię rozpoczyna się od preparatu złożonego (SPC) dwuskładnikowego zawierającego inhibitor ACE lub sartan oraz dihydropirydynowego antagonistę wapnia lub diuretyk — preferowany jest tiazydopodobny.

ARB zmniejszają ryzyko sercowo-naczyniowe

Sartany są preferowane u osób z NT i uszkodzeniami narządowymi. Dotyczy to pacjentów ze współistniejącą chorobą nerek, w tym zwłaszcza w przebiegu cukrzycy i po przebytym udarze mózgu oraz z niewydolnością serca w przypadku nietolerancji inhibitorów ACE.

„Sartany, porównywane z innymi niż inhibitory ACE grupami leków hipotensyjnych, wypadają korzystniej w zmniejszeniu powikłań sercowo-naczyniowych, zwłaszcza w odniesieniu do udaru mózgu. Niektóre metaanalizy sugerują, że sartany skuteczniej zapobiegają udarowi mózgu w porównaniu z inhibitorami ACE” — dodaje prof. Opolski.

„Ostatnio zwrócono uwagę na korzystny wpływ leków blokujących układ RAA na rokowanie pacjentów z ciężką stenozą aortalną po zabiegu przezskórnej implantacji zastawki aortalnej (TAVI). W rejestrze RASTAVI, który objął prawie 3 tys. pacjentów z 10 ośrodków hiszpańskich, w kilkuletniej obserwacji stwierdzono mniejsze ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego u pacjentów przyjmujących lek blokujący układ RAA” — wskazywał prof. Opolski.

Sartany dają szansę na powstrzymanie demencji i poprawę funkcji seksualnych

Z sartanami wiąże się nadzieję, że mogą zmniejszać ryzyko demencji i występowania choroby Alzheimera. Wskazują na to dane z dwóch dużych rejestrów obserwacyjnych, które łącznie objęły ponad 1,2 mln pacjentów z NT. Potwierdzają to również wyniki 3-letniego badania prospektywnego z udziałem 1650 pacjentów w wieku 55-91 lat, gdzie wykazano zmniejszenie utraty pamięci w grupie, która otrzymywała sartan w porównaniu z pozostałymi lekami hipotensyjnymi. To niezwykle atrakcyjny kierunek badań w świetle starzenia się społeczeństwa.

Sartany są zalecane u mężczyzn z NT i zaburzeniami funkcji seksualnych. Niektóre badania wskazują, że leki te poprawiają funkcje seksualne i powodują wzrost stężenia testosteronu we krwi w porównaniu z innymi lekami hipotensyjnymi. Dlatego też, zgodnie z aktualnymi zaleceniami, u mężczyzn zgłaszających zaburzenia funkcji seksualnych należy unikać, jeśli to możliwe, stosowania beta-adrenolityków i diuretyków tiazydowych.

Bardzo dobra tolerancja: sartany najrzadziej odstawiane przez pacjentów

Prawie 30-letnie doświadczenia ze stosowaniem sartanów wykazały, że należą one do najlepiej tolerowanych leków hipotensyjnych. Dlatego też są najrzadziej odstawiane przez pacjentów. Również z tego  powodu u pacjentów z powikłaniami sercowo-naczyniowymi zaleca się sartany jako alternatywę w przypadku nietolerancji inhibitorów ACE.

OPINIA

Sartany są obecne w kolejnych krokach terapii

Prof. dr hab. n. med. Adam Witkowski, kierownik Kliniki Kardiologii i Angiologii Interwencyjnej Instytutu Kardiologii w Warszawie, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego:

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi ESC/ESH, ogłoszonymi w 2018 r., na każdym etapie nadciśnienia tętniczego (w stopniu pierwszym, drugim czy trzecim) obowiązuje, oczywiście oprócz zachęcania chorego i egzekwowania od niego zmiany stylu życia, również natychmiastowe rozpoczęcie farmakoterapii. Takie samo postępowanie należy zastosować wobec chorych z tzw. prawidłowym wysokim ciśnieniem tętniczym. Również w niektórych przypadkach u pacjentów, którzy mają wysokie ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Do zainicjowania farmakoterapii w kolejnych krokach zawsze są wymienione sartany. Zwykle w kombinacji z blokerem kanału wapniowego lub diuretykiem i preferowane jest tzw. single pill combination, czyli połączenie tych leków w jednej tabletce. Niska częstość działań niepożądanych w przypadku ARB wiąże się z rzadszym ich odstawianiem przez pacjentów — odsetek osób kontynuujących terapię jest najwyższy spośród wszystkich grup leków hipotensyjnych.