Zapalenie przyzębia jest przewlekłą chorobą zapalną, w przebiegu której postępuje destrukcja i zanik tkanek otaczających ząb, prowadząc do stopniowej ich utraty. Chorobowość zapalenia przyzębia jest bardzo wysoka, ponieważ wynosi aż 45 proc., a ok. 11 proc. ogólnej populacji zmaga się z jego ciężką postacią.

Czynniki predysponujące do choroby przyzębia

Największe znaczenie w indukcji i rozwoju choroby ma nad— i poddziąsłowy biofilm bakteryjny — poprzez stymulację miejscowej reakcji zapalnej i aktywację wrodzonego układu odpornościowego. Wrodzona odpowiedź wiąże się z rozpoznaniem drobnoustrojów, a następnie uwalnianiem cytokin prozapalnych oraz rekrutacją fagocytów i limfocytów.

Do innych czynników predysponujących do rozwoju zapalenia przyzębia należą m.in.: palenie tytoniu, wiek, płeć męska, czynniki genetyczne oraz niski status społeczny. W ostatnim czasie coraz częściej zwraca się uwagę na powiązanie zapalenia przyzębia z występowaniem i przebiegiem reumatoidalnego zapalenia stawów.

Cechy wspólne chorób przyzębia z RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą chorobą zapalną o podłożu immunologicznym, w przebiegu której występuje gromadzenie się nacieku zapalnego w mazi stawowej, co w następstwie powoduje ich nieodwracalne uszkodzenie. W przebiegu choroby występuje produkcja przeciwciał przeciwko immunoglobulinie G.

W patogenezie RZS zwraca się uwagę na różnorodne czynniki predysponujące, takie jak: płeć żeńską i czynniki środowiskowe m.in. palenie tytoniu, otyłość, niedobór witaminy D, ekspozycja na krzemionkę oraz czynniki zakaźne. Zapalenie przyzębia jest uważane za jeden z czynników ryzyka rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów. Parodontoza bowiem stosunkowo częściej jest notowana u osób chorujących na RZS w porównaniu z osobami zdrowymi. Ponadto, przeciwciała występujące w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów mają znaczenie w przebiegu zapalenia przyzębia.

Z kolei patogeny biorące udział w chorobie przyzębia są znajdywane w tkance stawowej osób we wczesnych stadiach reumatoidalnego zapalenia stawów, co sugeruje ich znaczący wpływ na przebieg RZS. Dodatkowo w przebiegu obu chorób występuje brak równowagi między cytokinami pro- i przeciwzapalnymi, podobne czynniki predysponujące do rozwoju choroby oraz zwiększona miejscowa ekspresja cytokin, indukujących osteoklastogenezę.

Periopatogeny, które odgrywają najważniejszą rolę w indukcji i rozwoju zapalenia przyzębia, są uważane za główny czynnik wiążący to zapalenie z RZS. Do bakterii, które wspierają rozwój reumatoidalnego zapalenia stawów, należą Porphyromonas gingivalis (P.g) oraz Aggregatibacter actinomycetemcomitans (Aa), które odgrywają kluczową rolę w rozwoju i przebiegu zapalenia przyzębia.

Leczenie i higiena zębów ważne w osiągnięciu sukcesu terapeutycznego w leczeniu AZS

Zastosowanie odpowiedniego leczenia farmakologicznego w RZS odgrywa istotną rolę w kontrolowaniu choroby, mimo to należy pamiętać również o innych czynnikach modyfikujących jej przebieg. Zwraca się uwagę na możliwość badania stężeń przeciwciał przeciwko periopatogenom odpowiedzialnym za zapalenie przyzębia, obecnych w surowicy osób borykających się z reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Ponieważ może występować korelacja ze stanem zaawansowania zapalenia przyzębia, szczególnie u tych pacjentów konieczna jest właściwa kontrola biofilmu bakteryjnego. W tym celu niezbędne są regularne profilaktyczne i lecznicze kontrole stomatologiczne. Badania pokazują, że niechirurgiczne leczenie zapalenia przyzębia znacząco zmniejsza obecność periopatogenów. Jednak bez zachowania regularności tego leczenia oraz zaangażowania pacjenta w domową profilaktykę, niemożliwe jest osiągnięcie sukcesu terapeutycznego.

Ważne są nie tylko regularne zabiegi higienizacyjne i lecznicze, ale również edukacja prozdrowotna pacjentów. Powinna mieć ona na celu zwiększenie świadomości na temat powiązań choroby przyzębia z reumatoidalnym zapaleniem stawów oraz zaangażowania pacjentów w prawidłową higienę jamy ustnej. Te dwa aspekty są niezbędne do możliwości osiągnięcia sukcesu terapeutycznego w leczeniu RZS.

Piśmiennictwo:

1. Karapetsa D., et al.: Periodontitis in Italian patients with established rheumatoid arthritis: a cross-sectional study. Oral Dis. 2021.
2. Giles J.T.:, et al.: Associations of antibodies targeting periodontal pathogens with subclinical coronary, carotid, and peripheral arterial atherosclerosis in rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 2021, 73.4: 568-575.
3. El-Wakeel N., Hazzaa H., Gawish A.S.: Hypothesis: Rheumatoid arthritis and periodontitis: A new possible link via prolactin hormone. Med. Hypotheses 2021, 146: 110350.
4. Manoil D., et al.: Associations between serum antibodies to periodontal pathogens and preclinical phases of rheumatoid arthritis. Rheumatology 2021.
5. Huang Y., et al.: Effects of Non-surgical Periodontal Therapy on Periodontal Clinical Data in Periodontitis Patients With Rheumatoid Arthritis: a Meta-analysis. 2021.
6. Skinner C.: The Correlation between Rheumatoid Arthritis and Periodontal Disease. 2021.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zapalenie przyzębia a nadciśnienie tętnicze

Zły stan jamy ustnej wpływa na wyniki sportowców