Polskie Zdrowie 2.0. Edukacja zdrowotna i zdrowie psychiczne w centrum uwagi

18 kwietnia odbył się Kongres Gospodarka i Zdrowie, organizowany przez: SGH, Fundację Gospodarki i Administracji Publicznej (Open Eyes Economy Summit) i Miasto Warszawę. Tematem jednej z sesji była szeroko pojęta skuteczność polityki zdrowotnej oraz działań wpisujących się w obszar dbałości o zdrowie publiczne. A jak się udało się potwierdzić - w pracy opublikowanej na łamach “British Medical Journal”, w której podsumowano parametry zdrowotnej polskiej populacji w okresie pierwszych 15 lat po ustrojowej transformacji - czynniki ryzyka związane ze zdrowiem publicznym odpowiadają za naszą kondycję nawet w 50-60 procentach.

Polacy żyją coraz krócej

Kondycję zdrowotną danej populacji często mierzy się z wykorzystaniem parametru, jakim jest oczekiwana długość życia. Wiele mówi on o różnicach regionalnych. Przykładowo - jak zwrócił uwagę podczas swojego wykładu prof. dr hab. Tomasz Zdrojewski z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i PAN - najdłużej, bo ponad 83 lata żyją mieszkańcy Sopotu. Najkrócej - 77 lat - Chorzowa (na przykładzie populacji kobiecej).

– Jakich osiem problemów pozostaje najbardziej aktualnych z perspektywy zdrowia publicznego? To między innymi fakt, że ludzie żyją coraz dłużej i mają mniej dzieci, migracje pomiędzy krajami, wzrost ludności w miastach, choroby niezakaźne (przede wszystkim choroby serca i depresja). Choć choroby zakaźne wymagają lepszej kontroli, a działania w obszarze zdrowia publicznego są przestarzałe. Innym wyzwaniem jest nieefektywnie działający POZ i stale rosnące koszty opieki zdrowotnej - wyliczył prof. Zdrojewski.

Wiele z tych wyzwań, mimo że sformułowano je nawet dekadę temu, nadal pozostaje aktualnych. W tym kontekście wyjątkowo niepokojące są dane z lat 2014-2015 dotyczące standaryzowanych współczynników zgonów z powodu ogólnych przyczyn.

– Przed rokiem 2014, przez okres 30 lat, ich wartość ulegała znaczącej redukcji. W latach 2014-2015 tempo tego procesu uległo zahamowaniu. Musimy tu powiedzieć o kryzysie zdrowotnym, ponieważ to najważniejszy parametr służący do określenia zdrowia społeczeństwa. Odnosząc to do długości życia mężczyzn w Polsce i w Holandii, widzimy tu różnicę 7 lat. Zgodnie z danymi sprzed pandemii, ten “wynik” zawdzięczamy skutkom chorób układu krążenia - wskazuje prof. Zdrojewski.

Podkreśla przy tym, że to w Polsce odnotowuje się nawet o 30 proc. więcej zachorowań niż w innych krajach Europy. Jest to następstwem rozpowszechnienia czynników ryzyka, do których należą:

• nadciśnienie tętnicze - 11 mln Polaków
• hipercholesterolemia - 19 mln Polaków
• palenie papierosów - 8 mln Polaków
• cukrzyca - 3 mln Polaków
• otyłość - 7 mln Polaków.

Prof. Zdrojewski zwraca uwagę na główne zagrożenia stojące dziś przed zdrowiem publicznym. Są to kryzys zdrowotny postępujący od 2014 r., długofalowe skutki pandemii COVID-19 i wynikający z niej dług zdrowotny, słabość krajowego zdrowia publicznego. Na to nakładają się wyzwania wynikające z kryzysu energetycznego i wojny w Ukrainie.

Odpowiedzią m.in. na te wyzwania ma być projekt Polskie Zdrowie 2.0, w ramach którego przygotowano ekspertyzę “Zasadnicze wzmocnienie zdrowia publicznego”. Wśród jej autorów znaleźli się m.in. prof. Janusz Heitzman, prof. Bolesław Samoliński, dr Grzegorz Juszczyk, prof. Zdrojewski czy oraz prof. Wojtyniak.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Jak poprawić finansowanie ochrony zdrowia w Polsce? Eksperci przedstawili 5 rekomendacji

Polskie Zdrowie 2.0. - założenia

Projekt “Polskie Zdrowie 2.0” powstał z inicjatywy Komitetu Zdrowia Publicznego PAN. Jego głównym celem jest upowszechnienie nauki, działania edukacyjne i wzmocnienie zdrowia publicznego. Do udziału w jego ramach zaproszono 64 ekspertów. Powstały trzy moduły: dotyczące ochrony zdrowia, zdrowia publicznego i medycyny naprawczej.

Rekomendacje w ramach projektu Polskie Zdrowie 2.0. dotyczące systemu ochrony zdrowia:

• Prowadzenie polityki zdrowotnej państwa w oparciu o dowody naukowe i dobre praktyki z innych krajów wraz z uwzględnieniem oceny gospodarczej i społecznej utraty zdrowia i sprawności przez daną populację;
• Zintegrowanie medycyny naprawczej, profilaktyki działań z obszaru zdrowia publicznego;
• Monitorowanie nierówności w zdrowiu, sytuacji zdrowotnej i społecznej grup zdefiniowanych jako narażone;
• Traktowanie edukacji zdrowotnej i zdrowia psychicznego jako priorytetu;
• Realizacja właściwej polityki informacyjnej i zbudowanie realnego przywództwa dla zdobycia zaufania społecznego;
• Zbudowanie nowoczesnego zaplecza eksperckiego dla badań naukowych oceniających efekty polityki zdrowotnej.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zdrowie publiczne - kiedy wreszcie będzie w centrum zainteresowania polityków?