Podatek od dochodów zagranicznych

W większości przypadków należy przyjąć, że polski lekarz pracujący czasowo za granicą i tam uzyskujący dochody jest objęty tzw. nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce i tym samym jest obowiązany do złożenia także w Polsce rocznego zeznania podatkowego. W trudnej sytuacji są podatnicy, którzy uzyskali dochody w Wielkiej Brytanii. Wynika to z niekorzystnej bilateralnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawartej pomiędzy Polską a Wielką Brytanią 16 grudnia 1976 r. Przepis art. 23 ust. 2 wspomnianej umowy przewiduje - w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania dochodu - zastosowanie metody zaliczenia zwykłego albo inaczej zaliczenia proporcjonalnego. Zgodnie z tą metodą, jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce osiąga dochód, który może być opodatkowany w Wielkiej Brytanii (w tej kategorii właśnie mieszczą się m.in. dochody z pracy wykonywanej w Wielkiej Brytanii przez polskich lekarzy), to Polska pozwoli na potrącenie od polskiego podatku od dochodu należnego od tej osoby kwoty równej podatkowi zapłaconemu w Wielkiej Brytanii odpowiednio od tego dochodu.

Jak się rozliczyć?

Generalnie, wysokość możliwego zaliczenia kwoty podatku zagranicznego ograniczona jest proporcją, w jakiej zagraniczny dochód pozostaje w stosunku do całości dochodu danego podatnika. Można łatwo zauważyć, że w przypadku niższych stawek podatku zagranicznego w stosunku do stawek podatku krajowego, metoda ta nie daje podatnikowi żadnych efektywnych korzyści - łączne obciążenie dochodu podatnika będzie identyczne, jak w przypadku uzyskania takiego samego łącznego dochodu jedynie w kraju, bowiem to, co umownie "zaoszczędzono" na zagranicznym podatku - pobierze krajowy fiskus. Tym samym, w przypadku polskich rezydentów czasowo przebywających i pracujących w Wielkiej Brytanii, obowiązuje:
a) złożenie rocznego zeznania podatkowego w Polsce uwzględniającego zarówno dochód uzyskany w Polsce, jak i dochód uzyskany w Wielkiej Brytanii; b) obliczenie należnego w Polsce podatku; c) potrącenie od tej kwoty odpowiedniej równowartości podatku zapłaconego w Wielkiej Brytanii od uzyskanego tam dochodu, a następnie d) na skutek różnic w stawkach podatkowych i granicznych kwotach poszczególnych progów skali podatkowej (w Wielkiej Brytanii obowiązują niższe aniżeli w Polsce stawki podatkowe - odpowiednio 10, 22 i 40 proc., a same progi podatkowe są znacznie wyższe niż w Polsce) - najprawdopodobniej pojawi się konieczność "dopłacenia" różnicy pomiędzy podatkiem obliczonym w polskim rocznym zeznaniu podatkowym a podatkiem zapłaconym już w Wielkiej Brytanii.
Metoda ta nie jest korzystna dla polskich podatników pracujących w Wielkiej Brytanii. Znacznie bardziej korzystna jest umowa zawarta w 1995 r. pomiędzy Polską a Irlandią, która przewiduje zastosowanie tzw. metody zwolnienia. Metoda ta przewiduje, zgodnie ze swą nazwą, zwolnienie zagranicznego dochodu od opodatkowania w kraju zamieszkania podatnika. W swojej najczęściej stosowanej wersji, czyli w tzw. zwolnieniu z progresją - dochód opodatkowany już za granicą będzie zwolniony od opodatkowania w macierzystym państwie podatnika.

Perspektywa zmian legislacyjnych

Zmiana systemu rozliczania podatku od dochodów uzyskanych w Wielkiej Brytanii wymaga zmiany polsko-brytyjskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, czyli zastąpienia obecnie obowiązującej metody zaliczenia zwykłego metodą zwolnienia z progresją. Z informacji polskiego Ministerstwa Finansów wynika, że obecnie prowadzone są ze stroną brytyjską negocjacje w tej sprawie. Należy jednak zauważyć, że samo formalne wejście umowy w życie nie oznacza jeszcze natychmiastowego rozpoczęcia stosowania jej przepisów. Zazwyczaj następuje to dopiero od 1 stycznia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym umowa weszła w życie.
Osoba, która naprawdę jest zdecydowana na pobyt za granicą przez okres co najmniej kilku lat i wie, że decyzja ta nie ulegnie zmianie w dającym się przewidzieć okresie, może starać się o tzw. rezydencję podatkową w Wielkiej Brytanii. Nie ma jednak sensu zmieniać rezydencji podatkowej w sytuacji, gdyby taka decyzja nie została jeszcze podjęta. Ponadto należy pamiętać, że o rezydencji podatkowej w danym państwie decyduje kilka czynników, m.in. stałe miejsce zamieszkania, silniejsze aniżeli z innym państwem powiązania osobiste i gospodarcze (czyli tzw. ośrodek interesów życiowych).
Trzeba też zauważyć, że z rezydencją podatkową wiąże się też kilka innych obowiązków podatkowych. Przykładowo, w Wielkiej Brytanii obowiązuje podatek lokalny (council tax), czyli odpowiednik polskiego podatku od nieruchomości, obliczany - w dużym uproszczeniu - według wartości posiadanej nieruchomości. Tak więc decyzja o zmianie rezydencji podatkowej musi uwzględniać wszystkie konsekwencje, a nie tylko obecną wysokość stawek podatkowych i progów podatkowych w Polsce.
Należy przypomnieć, że po pierwsze, wszystko wskazuje na to, że stawki polskiego podatku dochodowego od osób fizycznych ulegną obniżeniu, a z kolei progi podatkowe podwyższeniu. Po drugie - prawdopodobnie problem zostanie rozwiązany przez umożliwienie podatnikom dokonywania odpisu od podstawy opodatkowania równowartości diety przysługującej w przypadku podróży służbowej za granicę - w pełnej wysokości za każdy dzień pobytu i pracy za granicą, a nie tak jak ma to miejsce obecnie - tylko do wysokości 30 diet w skali roku. W tej sytuacji niezbędne będzie uzyskanie stosownego zaświadczenia zagranicznego pracodawcy, potwierdzającego fakt zatrudnienia za granicą.
Podsumowując, należy stwierdzić, że aczkolwiek obecny system rozliczania tego rodzaju dochodów zagranicznych nie jest korzystny dla polskich podatników, to zapowiedziane zmiany prawne zdecydowanie zmienią tę sytuację, przynajmniej począwszy od dochodów uzyskiwanych w 2006 r.