Pieniądze w zdrowiu to nie wszystko. Wydajemy więcej, ale nie żyjemy dłużej

18 września odbyła się konferencja Komitetu Zdrowia Publicznego Polskiej Akademii Nauk, która była okazją do omówienia rekomendacji PAN w obszarze ochrony zdrowia na lata 2023-2027, w ramach projektu Polskie Zdrowie 2.0.

Dla mężczyzn najgroźniejsze są choroby układu krążenia, dla kobiet nowotwory

Prowadzenie racjonalnej polityki zdrowotnej wymaga posiadania przez agendy rządowe i samorządowe aktualnych i jakościowych danych na temat sytuacji zdrowotnej społeczeństwa. Dane powinny być zbierane przez sprawnie działające systemu informacyjne.

Za podstawową miarę zdrowia populacji przyjmuje się przeciętne dalsze trwanie życia. Parametr oblicza się na podstawie danych pochodzących z rejestrów zgonów.

– W Polsce uwagę zwraca brak poprawy zdrowia Polaków w latach 1960-1991 i znaczący wzrost od roku 1991, który jednak nie niweluje różnic pomiędzy Polską a krajami Unii Europejskiej. Zwraca też uwagę spowolnienie wzrostu wartości określającej trwanie życia w Polsce, nastąpiło w połowie poprzedniej dekady. Pandemia COVID-19 spowodowała w Polsce większy niż w innych krajach wzrost umieralności - wskazał dr Daniel Rabczenko z NIZIP-PZH.

Wśród przyczyn zgonów w męskiej populacji, którym można było zapobiec poprzez interwencję z zakresu zdrowia publicznego “królują” schorzenia układu krążenia, nowotwory i alkohol.

– Dane potwierdzają trend spadkowy zgonów z powodu nowotworów oraz zahamowanie trendu spadkowego zgonów chorób układu krążenia, a także wzrost w przypadku schorzeń związanych ze spożyciem alkoholu. W populacji kobiecej trend umieralności na schorzenia nowotworowe pozostaje niekorzystny oraz wzrost umieralności z powodu chorób będących wynikiem spożycia alkoholu - zwrócił uwagę dr Daniel Rabczenko.

Od 2015 r. pomimo dobrego wzrostu gospodarczego i dużego wzrostu nakładów na zdrowie poprawa w zakresie umieralności uległa zatrzymaniu. Niezbędne wydaje się zaplanowanie i wdrożenie, wzorem innych krajów, wieloletnich programów epidemiologicznych w celu powtarzanej systematycznie oceny występowania czynników ryzyka.

Lepsza współpraca z sektorem prywatnym

Trudno obecnie znaleźć precyzyjną odpowiedź na pytanie stabilne źródła finansowanie systemu opieki zdrowotnej: wpływa na nie zbyt wiele zmiennych.

– Cały czas nie mamy w Polsce systemu, który określałby stabilne źródła finansowania ochrony zdrowia. Ostatnie dwie dekady to systematyczny wzrost zamożności polskiego społeczeństwa. Należy się spodziewać, że ten trend będzie kontynuowany, ale trudno określi w jakim tempie - zauważył prof. Tomasz Zdrojewski, kierownik Zakładu Prewencji i Dydaktyki Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Czynniki ważne dla efektywności finansowania systemu ochrony zdrowia:

• ograniczenie kosztów systemu poprzez efektywną profilaktykę
• uzupełnienie braków pracowników
• wykorzystanie czynników typowo rynkowych
• płatna część ochrony zdrowia
• fundusz inwestycji szpitalnych

Wśród postulatów ekspertów PAN w tym zakresie znalazło się m.in. usprawnienie polityki lekowej, upowszechnienie ubezpieczeń medycznych (z jednoczesnym wsparciem osób o niższych dochodach) oraz, w wybranych działach systemu, promowanie współpracy NFZ z prywatnymi podmiotami leczniczymi.

ZOBACZ TAKŻE: Jak poprawić finansowanie ochrony zdrowia w Polsce? Eksperci przedstawili 5 rekomendacji

Czeka nas epidemia starości, tymczasem na opiekę długoterminową nadal wydajemy niewiele

Zdaniem ekspertów rozwiązaniem wartym szerszej dyskusji jest wprowadzanie kolejnych tzw. podatków od grzechów. Z doświadczenia innych państw (m.in. USA czy Wielka Brytania) wynika, że są one stosunkowo łatwo akceptowalne społecznie. Ich wprowadzenie zwykle o kilka procent ogranicza społeczne spożycie szkodliwych i potencjalnie uzależniających substancji.

– Warto od razu przy ich opracowywaniu postawić warunek, że wpływy z tzw. sin taxes zasilają system ochrony zdrowia, a w szczególności programy profilaktyczne. Innym bardzo ważnym dla systemu działaniem jest wprowadzenie odrębnie finansowanego systemu opieki długoterminowej, czeka nas bowiem epidemia starości, a opieki długoterminowa nie powinna “konkurować” z innymi obszarami świadczeń o pieniądze. Koniecznym jest zwiększenie nakładów na ten sektor z poziomu 1,6 proc. PKB do 2,7 proc. Deficyt środków na opiekę długoterminową powoduje, że dziś mamy często do czynienia z hospitalizacji z powodów społecznych, co zwiększa koszty hospitalizacji w ogóle - dodała prof. dr hab. Iga Rudawska z Katedry Ekonomii Uniwersytetu Szczecińskiego.

Zdaniem ekspertów PAN konieczne jest także rozszerzenie podstaw naliczania składki zdrowotnej o dochody z kapitału i majątku oraz zmiana zasad opłacania składek przez rolników indywidualnych.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Eksperci PAN wskazują, jak lepiej chronić prawa pacjenta

8 proc. PKB na zdrowie. Oferta dla pacjentów od Lewicy