Palenie i powikłania pooperacyjne

U osób palących tytoń obserwuje się znacznie częściej niż u niepalących występowanie schorzeń układu oddechowego i układu krążenia oraz upośledzone gojenie się ran (w tym pooperacyjnych). Przyczynami tych problemów mogą być indukowane paleniem zmiany na poziomie komórkowo-molekularnym, np. upośledzenie ruchu rzęsek w oskrzelach, przewlekłe zapalenie oskrzeli, zaburzenia immunologiczne, upośledzona produkcja kolagenu. Większość tego typu zmian jest do pewnego stopnia odwracalna i wydaje się, że zaprzestanie palenia jedynie na kilka tygodni prowadzi do znacznej poprawy.
Aby ocenić, czy zmniejszenie ilości wypalanego tytoniu lub całkowite zaprzestanie palenia przed operacją biodra lub kolana skutkuje zmniejszeniem częstości pooperacyjnych powikłań, przeprowadzono randomizowane, prospektywne badania 120 codziennie palących pacjentów, którzy oczekiwali na takie operacje. Na 6-8 tygodni przed terminem zabiegu chorych przydzielono w sposób przypadkowy do grupy badanej lub kontrolnej. Ostatecznie cykl badań ukończyło odpowiednio 56 i 52 pacjentów. Grupie badanej udzielano porad dotyczących technik rzucania palenia, radzenia sobie z zespołem odstawienia, informowano o objawach ubocznych palenia i korzyściach z jego zaprzestania, udostępniano bezpłatnie preparaty z nikotyną. Celem interwencji było skłonienie do całkowitego zaprzestania palenia lub ograniczenia ilości wypalanego tytoniu o więcej niż 50 proc. w stosunku do wartości wyjściowych.
Częstość pooperacyjnych powikłań w grupie kontrolnej wynosiła 52 proc. i tylko 18 proc. w grupie badanej. Najbardziej istotną korzyścią z ograniczenia palenia było zmniejszenie częstości powikłań związanych z gojeniem się rany pooperacyjnej (31 proc. w grupie kontrolnej, 5 proc. w badanej), problemów dotyczących układu sercowo-naczyniowego (odpowiednio 10 i 0 proc.), oraz zmniejszenie częstości reoperacji (odpowiednio 15 i 4 proc.).
Wyniki badania jasno wskazują, że ograniczenie lub zaprzestanie palenia na 6-8 tygodni przed zabiegiem operacyjnym znacznie zmniejsza częstość występowania wszelkich powikłań, dlatego też takie postępowanie powinno być zalecane wszystkim palącym pacjentom, którzy oczekują na leczenie chirurgiczne.
_ród_o: The Lancet 2002, 359: 114-117.