Opieka nad chorymi na nadciśnienie

- Przypomnijmy, na czym koncentruje uwagę hipertensjologia?

- To dział medycyny zajmujący się epidemiologią, diagnostyką i leczeniem nadciśnienia tętniczego. Pojęcie znane jest od dawna, ale dotąd nie funkcjonowało jako osobna specjalizacja. Tymczasem nadciśnienie tętnicze jest jednym z najczęstszych czynników ryzyka. W Polsce problem ten dotyczy aż 9 mln osób. Kolejne 9 mln ma wysokie wartości ciśnienia tętniczego, które zagrażają rozwojem nadciśnienia w najbliższych latach. Do tego trzeba doliczyć kilkaset tysięcy osób z nadciśnieniem opornym na leczenie i następnych kilkaset tysięcy osób z nadciśnieniem wtórnym. W sumie pokaźna grupa. Dla takiej liczby pacjentów konieczny jest sprawny system opieki.

- Kto zwykle zajmował się tymi chorymi?

- Lekarze wielu specjalności: kardiolodzy, nefrolodzy, lekarze rodzinni. Ci ostatni ogólnie, specjaliści - przede wszystkim powikłaniami. Stworzenie tej specjalizacji ma pomóc w organizacji systemu opieki nad najbardziej zagrożonymi chorymi. To oczywiste, że osoby z nadciśnieniem nadal będą trafiać do lekarzy rodzinnych i oni nadal będą mogli się nimi zajmować. Jeśli jednak u konkretnego pacjenta nie będą w stanie ustabilizować ciśnienia - konieczna jest pomoc specjalisty. Występujące przez dłuższy czas wysokie ciśnienie niesie bowiem ze sobą duże ryzyko rozwoju różnego rodzaju powikłań.

- Jakich na przykład?

- Ogólnie mówiąc, chorzy z nadciśnieniem tętniczym należą do grupy wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego. Nadciśnienie jest najważniejszym czynnikiem ryzyka udaru mózgu, o którego powadze nie trzeba nikogo przekonywać. Może także być przyczyną zawału mięśnia sercowego. Bez dobrej kontroli ciśnienia tętniczego nie można mówić o prewencji choroby wieńcowej. Nadciśnienie jest jednym z trzech najważniejszych czynników ryzyka przewlekłej niewydolności nerek. Niebezpieczeństwo polega na tym, że nadciśnienie to choroba, która najczęściej nie daje objawów.

- Mamy już więc specjalizację i co teraz?

- Przede wszystkim chcemy stworzyć sieć ośrodków referencyjnych w całym kraju, tak jak to się udało w przypadku leczenia zawału serca. Docelowo powinno być od 20 do 24 takich ośrodków w kraju albo przynajmniej jeden w każdym województwie (obecnie jest ich 14). Chodzi o stworzenie możliwości konsultowania chorych na nadciśnienie zanim dojdzie do powikłań. Już teraz współpracujemy z lekarzami rodzinnymi, udostępniamy najnowsze zalecenia, edukujemy. Ale chcemy dać im także możliwość odsyłania ?trudnych" pacjentów do specjalistów, którzy będą mogli zastosować precyzyjną diagnostykę. Chcemy, by pacjenci mieli zapewnioną odpowiednią terapię. Dotąd, gdy nie było żadnych uwarunkowań prawnych, każdy dowolny ośrodek mógł się nazywać Centrum Leczenia Nadciśnienia Tętniczego, bez względu na to, co oferował. Teraz, gdy jest już odrębna specjalizacja zajmująca się nadciśnieniem, wymogiem przy tworzeniu takiego ośrodka staje się jej posiadanie przez lekarzy tam pracujących.

- Będzie zatem sieć ośrodków i wykształceni w kierunku leczenia nadciśnienia tętniczego specjaliści. Co jeszcze?

- Kontynuowanie działań rozpoczętych już dużo wcześniej. W ostatnim czasie coraz więcej mówi się na temat nadciśnienia, ale wciąż, szczególnie w dziedzinie edukacji chorych, jest mnóstwo do zrobienia. Chcemy uporządkować dotychczasowe działania, wzmocnić współpracę różnych towarzystw, np. Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego - w naszej codziennej pracy jest przecież wiele wspólnego.


Szansa dla młodego serca
W ramach programu POLKARD 2003-2005 realizowany jest nowoczesny program profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowego przeznaczony dla dzieci i młodzieży. Jako program pilotażowy wdrożono go w 100 wybranych szkołach, choć dzięki zastosowanym technikom multimedialnym (strona internetowa i program multimedialny) jest dostępny we wszystkich placówkach. Na stronie www.sms.edu.pl są prezentowane m.in. "lekcje" poradnikowe dla dzieci (np. "co jeść - sercowe rozterki", "co twoje serce kocha, a czego nie znosi"), tematyczny biuletyn elektroniczny oraz informacje dla rodziców (np. o zdrowym żywieniu dzieci: produkty śniadaniowe, wegetarianizm, dlaczego mleko?).
Program jest wspólną inicjatywą Instytutu Żywności i Żywienia, Instytutu Kardiologii, Regionalnego Centrum Nadciśnienia oraz Katedry Nadciśnienia i Diabetologii w Gdańsku. Jego celem jest zmniejszenie częstości występowania środowiskowych czynników ryzyka chorób układu krążenia na tle miażdżycy.