Ograniczenie egzekucji z wierzytelności SP ZOZ-ów

Resort powołuje się przy tym na przepis art. 36 ustawy, który stanowi, że Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną. W wyniku tego wierzytelności wynikające z umów pomiędzy funduszem a świadczeniodawcami, które przysługują samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej, nie będą mogły podlegać zajęciom komorniczym w wysokości do 75 proc.
Ministerstwo Zdrowia nie przytoczyło wprawdzie podstawy prawnej ograniczenia egzekucji, ale z kontekstu wynika, że chodzi o przepis art. 831 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi:
,Nie podlegają egzekucji (...) wierzytelności przypadające dłużnikowi od państwowych jednostek organizacyjnych z tytułu dostaw, robót lub usług przed ukończeniem dostawy, roboty lub usługi w wysokości nie przekraczającej 75 proc. każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelność pracowników dłużnika z tytułu pracy wykonywanej przy tychże dostawach, robotach lub usługach (...)".
Lepiej dla ZOZ-ów, gorzej dla wierzycieli
Celem tego przepisu jest ochrona środków przeznaczonych na wykonanie świadczeń zakontraktowanych przez państwowe jednostki organizacyjne, mająca umożliwić dotrzymanie kontraktu tym kontrahentom, przeciwko którym może być prowadzona egzekucja. W przypadku Narodowego Funduszu Zdrowia z ochrony tej będą korzystały nie tylko SP ZOZ-y, ale także ZOZ-y prywatne i lekarze, słowem: wszystkie podmioty zawierające kontrakty z funduszem.
Ochrona należności płatnych przed wykonaniem świadczenia
Należy jednak zwrócić uwagę na okoliczność, że przywołany przepis ogranicza egzekucję tylko do tych składników majątku świadczeniodawcy, jakie stanowią jego należności od funduszu, przypadające mu przed wykonaniem świadczeń. Chodzi więc o zaliczki i kwoty wynagrodzenia płatne z góry. Należności te mogą być zajęte tylko w części, w jakiej przekraczają 75 proc. każdorazowej wypłaty. Ograniczenie egzekucji nie obejmuje jednak kwot przypadających zadłużonemu świadczeniodawcy po wykonaniu świadczeń. Te kwoty mogą być zajmowane w całości, o czym stanowi § 3 tego samego artykułu, który brzmi:
,W wypadku wymienionym w pkt. 4 par. 1 dopuszczalne jest jednak zajęcie kwoty, która dłużnikowi przypadnie po wykonaniu dostawy, roboty lub usługi".
W jakim zakresie zatem powołane przepisy ograniczać będą w praktyce ściąganie długów SP ZOZ-ów bezpośrednio z wierzytelności przypadających im z tytułu kontraktów z kasami chorych, przejętych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zależeć będzie przede wszystkim od tego, w jaki sposób określone zostały zasady rozliczeń z SP ZOZ-ami w poszczególnych kontraktach. Im większa część każdorazowej wypłaty przypada SP ZOZ-owi z góry, tym większe jest ograniczenie egzekucji.
Jeżeli wypłaty dla SP ZOZ-u za zakontraktowane świadczenia pobierane byłyby w całości z góry, to egzekucji podlegałoby jedynie 25 proc. wierzytelności z funduszu. Gdyby jednak tylko 50 proc. wypłaty następowało z góry, to komornik mógłby na podstawie przywołanego art. 831 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego zająć od razu drugie 50 proc. wierzytelności przypadającej zadłużonemu SP ZOZ-owi, to jest kwotę, która przypadnie po wykonaniu świadczeń. Gdyby kontrakt nie przewidywał żadnych zaliczek bądź nie ustanawiał jakiegokolwiek wynagrodzenia z góry, tzn. gdyby ZOZ otrzymywał wypłaty wyłącznie za wykonane świadczenia, to omawiane ograniczenie egzekucji w ogóle nie miałoby miejsca.
Reasumując: po wprowadzeniu Narodowego Funduszu Zdrowia bezpośrednia egzekucja długów SP ZOZ-ów z wierzytelności przypadających im od funduszu może być ograniczona do maksimum 25 proc., ale tylko w stosunku do części każdorazowych wypłat przypadających im przed wykonaniem zakontraktowanych świadczeń. Kwoty z tytułu wypłat przypadających po wykonaniu świadczeń mogą być zajmowane bez ograniczeń.
O pogorszeniu sytuacji wierzycieli SP ZOZ-ów w związku ze zmianą płatnika, czyli przejęciem przez Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązań kas chorych pisaliśmy jako pierwsi w Pulsie Medycyny nr 2/2003 z 22 stycznia br.